http://hii.khu.ac.ir تعامل انسان و اطلاعات - مقالات نشریه - سال 1393 جلد1 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1393/1/12 http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2455&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: مطالعه حاضر با هدف بررسی چگونگی پوشش و انعکاس اخبار مربوط به علم اطلاعات و دانش شناسی در مطبوعات کشور انجام شده و در آن روزنامه ایران که یکی از نشریه های کثیرالانتشار و عمومی است، به عنوان نمونه مورد بررسی قرار گرفته است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش: </strong>روش پژوهش حاضر از نوع تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد استقرایی است. بدین منظورکلیه صفحات روزنامه ایران در سال 1390 از وب سایت آن استخراج و پس از بررسی، موارد مرتبط با علم اطلاعات و دانش شناسی استخراج و دسته بندی گردید.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: روزنامه ایران به عنوان یکی از مطبوعات پرتیراژ کشور و با داشتن مخاطب عام &ndash;مطالب مربوط به این حوزه را باگستردگی و جامعیت قابل توجهی ارائه کرده است. با این مطالب ارائه شده درحد ارائه اخبار و با رویکردی کاملاً توصیفی بوده و جای مطالب تحلیلی دراین زمینه نسبتاً خالی است<span dir="LTR">.</span> مطالب ارائه شده در هفت طبقهء اصلی دسته بندی شده و مقوله ها و مفاهیم فرعی مرتبط با هر یک از این طبقات به تفکیک و در جدول هایی که شامل شواهد واقعی از متن روزنامه بودند، ارائه شده است. طبقه های اصلی یافت شده در این مقاله عبارتند از: رویدادهای نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، نمایشگاه های کتاب وسایررخدادهای فرهنگی، مناسبت ها، جشنواره ها و جایزه های مرتبط باکتاب، علم اطلاعات ودانش شناسی، انعکاس اخبار نهادهای حوزه کتاب، اخبار کتابخانه ها و مراکزاطلاع رسانی، حوزه نشر و علم سنجی و مطالعه، موانع و راهکارهای افزایش آن.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری: </span></strong><span dir="RTL">اخبار انجمن</span> <span dir="RTL">کتابداری</span> <span dir="RTL">و</span> <span dir="RTL">اطلاع رسانی</span> <span dir="RTL">ایران</span> <span dir="RTL">و</span> <span dir="RTL">مطلب ترویجی به قلم استادان، کتابداران شاغل و دانشجویان این رشته در</span> <span dir="RTL">روزنامه</span> <span dir="RTL">کمتر</span> <span dir="RTL">به</span> <span dir="RTL">چشم</span> <span dir="RTL">می خورد. به</span> <span dir="RTL">نظر</span> <span dir="RTL">می رسدکه</span> <span dir="RTL">انجمن</span> <span dir="RTL">کتابداری</span> <span dir="RTL">و</span> <span dir="RTL">اطلاع</span> <span dir="RTL">رسانی</span> <span dir="RTL">می تواند</span> <span dir="RTL">درا</span> <span dir="RTL">ین</span> <span dir="RTL">زمینه</span> <span dir="RTL">فعال تر از گذشته</span> <span dir="RTL">عمل</span> <span dir="RTL">کند</span> <span dir="RTL">و</span> <span dir="RTL">از رسانه هایی</span> <span dir="RTL">مثل</span> <span dir="RTL">مطبوعات</span> <span dir="RTL">کثیرالانتشار</span> <span dir="RTL">برای</span> <span dir="RTL">معرفی</span> <span dir="RTL">این</span> <span dir="RTL">رشته</span> <span dir="RTL">و دامنه ی</span> <span dir="RTL">فعالیت های</span> <span dir="RTL">آن</span> <span dir="RTL">بیشتر</span> <span dir="RTL">بهره</span> <span dir="RTL">گیرد.</span></p> یزدان منصوریان http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2456&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف اصلی این مطالعه آن است که کتاب های فارسی حوزه کتابداری و اطلاع رسانی از نظر برخورداری از نمایه انتهایی و میزان رعایت استاندارد های نمایه سازی ایزو 999-1996 و بی. اس. 3700 مورد بررسی قرار گیرند<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: روش پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ پیمایشی است و جامعه آماری شامل کلیه کتاب های علمی فارسی تألیفی و ترجمه شده مربوط به حوزه علوم کتابداری و اطلاع رسانی است که از ابتدای سال 1385 تا پایان سال 1391 منتشر شده اند و دارای نمایه انتهایی کتاب هستند. برای گردآوری داده ها از سیاهه وارسی منطبق با استانداردهای نمایه سازی ایزو 999-1996 و بی. اس. 3700 استفاده شده است<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><strong>یافته</strong><strong> </strong><strong>ها</strong>: یافته های مطالعه نشان داد از مجموع 424 عنوان کتاب بررسی شده، 26% آن ها دارای نمایه انتهایی و 71% نیز بدون نمایه هستند. در کل میزان رعایت ملاک های ارزیابی در نمایه های پایان کتاب های کتابداری و اطلاع رسانی 56% است<span dir="LTR">.</span></p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">گیری</span></strong><span dir="RTL">: نتایج حاصل نشان داد که درصد تهیه نمایه انتهای کتاب برای کتاب های حوزه کتابداری و اطلاع رسانی در شرایط نسبتاً مطلوب تری در مقایسه با سایر حوزه های علمی قرار دارد امّا با توجّه به اهداف و کارکردهای رشته کتابداری رعایت استانداردها در نمایه پایان کتاب ها، ضعیف بوده است. زمانبر بودن تهیه نمایه، کمبود وقت و تعجیل در انتشار و عرضه کتاب، مسائل اقتصادی، کمبود نیروی متخصّص و عدم پی بردن به اهمیّت نمایه از جمله موانع تهیه نمایه برای کتاب ها هستند و آموزش راهکار اصلی برای بهبود وضعیت نمایه</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">سازی است</span><em>.</em></p> زینب ابراهیمی میلاجردی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2457&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin-right:.6pt;"><strong>زمینه و هدف</strong>: این پژوهش به دنبال تبیین رابطه&rlm;ی سرمایه اجتماعی و تسهیم دانش در مراکز ملی اطلاعات است.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:.6pt;"><strong>روش</strong>: روش مورد استفاده در این پژوهش برای گردآوری اطلاعات، پیمایشی است. ابزار گردآوری داده&rlm;ها، شامل دو پرسشنامه و یک سیاهه ارزیابی است. روش نمونه&rlm;گیری، تصادفی طبقه ای است و از روش&rlm;های آماری توصیفی و تحلیلی برای پاسخ به پرسش&rlm;های پژوهش و آزمون فرضیه&rlm;ها استفا&rlm;ده شد.</p> <p dir="RTL" style="margin-right:.6pt;"><strong>یافته ها</strong>: یافته ها نشان می دهد که الف) در بین مدیران سه مرکز، در خصوص میزان ارتباط بین سرمایه اجتماعی و تسهیم دانش، مدیران کتابخانه ملی در وضعیت پایین <span dir="LTR">&lrm;</span>تری قرار دارند اما در بین کارکنان سه مرکز، کارکنان مرکز منطقه ای اطلاع<span dir="LTR">&lrm;</span>رسانی علوم و فناوری در وضعیت پایین <span dir="LTR">&lrm;</span>تری قرار دارند. ب) مقایسه میانگین تسهیم دانش، نشان از میزان بسیار ناچیز تسهیم دانش در بین هر سه مرکز اطلاعاتی دارد که کتابخانه ملی ایران در بین سه مرکز اطلاعاتی، با کسب میانگین 2.16 (از 9 امتیاز) در وضعیت بهتری قرار دارد. ج) میزان استحکام روابط، اعتماد و هنجارهای مشترک در مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری (3.55، 3.46 و 3.61)، در پایین ترین سطح&nbsp; قرار دارد و کتابخانه ملی ایران (4.55، 4.91 و 4.76) نسبت به دو مرکز دیگر در بالاترین سطح است. د) رابطه موجود بین میزان تسهیم دانش و اعتماد در پژوهشگاه علوم و فناوری از قوت بیشتری برخوردار است و در هر سه مرکز اطلاعاتی، در جهت مستقیم می<span dir="LTR"> </span>باشد. هـ) رابطه موجود بین میزان تسهیم دانش و استحکام روابط در پژوهشگاه علوم و فناوری از قوت بیشتری نسبت به کتابخانه ملی برخوردار است و در ضمن، رابطه بین میزان تسهیم دانش و استحکام روابط در مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری معنادار نیست و رابطه موجود میان هنجارهای مشترک و تسهیم دانش در هر سه مرکز اطلاعاتی (403/0؛ 392/0؛ 304/0)، رابطه<span dir="LTR"> </span>ای معنادار و مثبت است و مقایسه بین سه مرکز اطلاعاتی، نشان می دهد که رابطه موجود بین میزان تسهیم دانش و هنجارهای مشترک در پژوهشگاه علوم و فناوری از قوت بیشتری برخوردار است.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: با توجه به یافته&rlm;های پژوهش می&rlm;توان نتیجه گرفت که </span><span dir="RTL">مراکز ملی اطلاعات برای ارتقای تسهیم دانش بین کارکنان خود باید اعتماد متقابل بین کارکنان، ایجاد هنجارهای مشترک و همچنین استحکام روابط بین آنها را تقویت نمایند</span></p> محمد حسن زاده http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2458&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: مقاله حاضر ارائه دهنده نتایج پژوهشی است که با هدف بررسی میزان آشنایی و استفاده از شبکه های اجتماعی توسط دانشجویان کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش شناسی و نیز نگرش آن ها نسبت به این شبکه ها انجام شد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: روش پژوهش پیمایشی بوده و داده ها از طریق یک پرسشنامه تحت وب گردآوری شد. 113 دانشجوی کارشناسی ارشد پرسشنامه را تکمیل نمودند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتایج:</strong> یافته ها نشان می دهد که 35 درصد پاسخ دهندگان عضو هیچ کدام از شبکه های اجتماعی نیستند. فیلترینگ اینترنت به عنوان بزرگ ترین مانع استفاده از شبکه های اجتماعی شناخته شد. تصور منفی از شبکه های اجتماعی دومین مانع استفاده از این شبکه ها بود. 22 درصد از پاسخ دهندگان استفاده از شبکه های اجتماعی را اتلاف وقت می دانستند و 14 درصد هیچ فایده ای در استفاده از شبکه های اجتماعی نمی دیدند. 36 درصد از پاسخ دهندگان اعتماد خیلی کمی به اطلاعات منتشرشده در شبکه های اجتماعی داشتند. استفاده کنندگان از شبکه های اجتماعی مهارت های پایه استفاده از آن ها را داشتند اما مهارت آن ها در استفاده از امکانات و قابلیت ها پیشرفته تر شبکه های اجتماعی مثل تنظیمات حریم خصوصی اندک بود. پاسخ دهندگان به پرسشنامه دید مثبتی نسبت به استفاده از شبکه های اجتماعی برای اهداف آموزشی و حرفه ای داشتند.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: نویسندگان پیشنهاد می کنند که مهارت های استفاده از شبکه های اجتماعی باید در برنامه آموزشی علم اطلاعات و دانش شناسی گنجانده شود. برخی از فواید آموزش شبکه های اجتماعی به دانشجویان از این قرار است: آماده کردن دانشجویان برای استفاده از این فناوری ها در کتابخانه های محل اشتغال آینده؛ افزایش امکان استخدام دانشجویان علم اطلاعات و دانش شناسی؛ استفاده اموزشی از این شبکه ها برای ارتباط نزدیک تر و بیشتر با دانشجویان و آماده کردن دانشجویان برای آموزش سواد شبکه های اجتماعی به دیگران.</span></p> مریم صراف زاده http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2459&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: پژوهش حاضر به بررسی میزان استناد به پایگاه های تمام متن در پایان نامه های علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه های دولتی شهر تهران در طی سال های 1384 تا 1388 می پردازد<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: بدین منظور تعداد 9952 استناد مربوط به 172 پایان نامه موجود در کتابخانه های مرکزی دانشگاه ها مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش از روش کتاب سنجی و از فن تحلیل استنادی استفاده شد. نتایج به دست آمده نشان داد که تنها 499 (01/5%) از 9952 استناد، استناد به پایگاه های اطلاعاتی تمام متن بوده است<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: با استفاده از قانون برادفورد پایگاه های<span dir="LTR">Emerald</span>، <span dir="LTR">Irandoc</span>، <span dir="LTR">Proquest</span> و<span dir="LTR"> ScienceDirect</span> به عنوان پایگاه های هسته در علوم کتابداری و اطلاع رسانی معرفی شدند. بین میزان استفاده از پایگاه های اطلاعاتی تمام متن در پایان نامه ها به تفکیک هر پایگاه، هر دانشگاه و هر موضوع تفاوت معناداری وجود ندارد. توزیع زبانی استناد به پایگاه های اطلاعاتی تمام متن نشان می دهد که بیشتر استنادها به زبان انگلیسی بوده است. همچنین میزان استفاده از پایگاه های اطلاعاتی تمام متن در پایان-نامه بر اساس زمان رشد صعودی نداشته است<span dir="LTR">.</span></p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: نتایج به دست آمده نشان می</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">دهد، استناد به پایگاه</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">ها (01/5%) بسیار کم است و روند رو به رشدی را برای استناد به پایگاه</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">های اطلاعاتی نشان نمی</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">دهد. همچنین از نظر زبان پایگاه</span><span dir="RTL"> </span><span dir="RTL">های اطلاعاتی مورد استناد زبان انگلیسی (96/81%) زبان غالب است</span></p> فاطمه زندیان http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2460&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف این پژوهش بررسی و مقایسه رابط کاربر این پایگاه ها از دیدگاه کاربران دانشگاه تهران و ارتباط آن با رضایت کاربران است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: در این پژوهش از روش توصیفی- پیمایشی استفاده شده است. جامعه مورد پژوهش دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه تهران است که از میان آن ها با بهره گیری از نمونه گیری هدفمند طبقه ای دانشجویان کارشناسی ارشد دانشکده شیمی و زیست شناسی از پردیس علوم به عنوان نمونه موردمطالعه انتخاب شدند. اطلاعات از طریق پرسشنامه محقق ساخته که بر اساس مؤلفه های ده گانه نیلسن و پرسشنامه رضایت کاربر <span dir="LTR">QUIS</span> تنظیم شده است جمع آوری شد. رابط کاربر هر پایگاه در 5 شاخص شامل خصیصه های کلی، خصیصه های جستجو،خصیصه های بازیابی، خصیصه های نمایش و خصیصه های کاربرپسندی مورد ارزیابی قرار گرفت<span dir="LTR">.</span></p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: یافته های پژوهش نشان داد که پایگاه<span dir="LTR"> Elsevier </span>با میانگین 88/3 از امتیاز بیشتری نسبت به پایگاه های دیگر برخوردار است. ازنظر کاربران مورد مطالعه، کیفیت رابط کاربر این پایگاه نسبت به پایگاه های دیگر در وضعیت بهتری قرار دارد. باید توجه داشت که این برتری نشان دهنده کیفیت پایگاه اطلاعاتی نیست و تعامل نسبتاً خوب کاربران می تواند به دلیل آشنایی کاربران با این پایگاه و فرآیند جستجو و بازیابی منابع باشد.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: رضایت کاربران از پایگاه اطلاعاتی و فرآیند جستجو و بازیابی هدف اصلی در طراحی و توسعه پایگاه است. رضایت کاربران به صورت مستقیم تحت تأثیر ویژگی های رابط کاربر است، بررسی نقاط قوت و ضعف یک پایگاه و آشنا نمودن کاربران با این نقاط در تسهیل دستیابی به منابع موردنیازشان ضروری است.</span></p> فاطمه فهیم نیا http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2461&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف پژوهش حاضر، بررسی امکان استفاده از گجت ها در ارائه منابع و خدمات اطلاعاتی به نابینایان و کم بینایان از نظر ایشان می باشد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: روش پژوهش توصیفی- پیمایشی است و برای جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه محقق ساخته&nbsp; استفاده شده است. تجزیه وتحلیل داده ها در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار 16 <span dir="LTR">SPSS</span> انجام شده است.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها:</strong> نتایج پژوهش نشان داد که&nbsp; میزان موافقت پاسخ دهندگان نابینا و کم بینا در مورد استفاده از منابع و خدمات اطلاعاتی به وسیله انواع گجت ها به طور کلی و با اطمینان 95% بیش از حد متوسط (52.88%) و در حد مطلوبی است. بر اساس میزان موافقت در رابطه با استفاده از هر یک از گجت ها در ارائه منابع و خدمات اطلاعاتی به نابینایان و کم بینایان به ترتیب&nbsp; تلفن همراه و کامپیوتر جیبی پی.دی.ای در رتبه اول (56.7%) ، عینک گوگل در رتبه دوم (55%)، کتاب خوان الکترونیکی در رتبه سوم (54.4%)، تبلت در رتبه چهارم (54.2%) و سیستم رهیاب مجهز به آر.اف.ای.دی در رتبه پنجم (44.1%) قرار دارند.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری: </span></strong><span dir="RTL">باتوجه به یافته های موجود ازا ین پژوهش می توان به این حقیقت اذعان کرد که تصور نابینایان در رابطه با&nbsp; توانایی استفاده از این گجت ها در بهره مندی از منابع و خدمات اطلاعاتی در حد مطلوب و امکان پذیر می باشد. با دستیابی به این نتیجه می توان برنامه ریزی مناسبی برای فرآهم آوردن امکانات استفاده از تکنولوژی های جدید توسط این افراد در استفاده از منابع و خدمات اطلاعاتی، نمود.</span></p> عاصفه عاصمی