http://hii.khu.ac.ir تعامل انسان و اطلاعات - مقالات نشریه - سال 1394 جلد2 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1394/1/12 http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2462&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف اصلی نظام ذخیره و بازیابی اطلاعات، ذخیره و بازیابی اطلاعات مرتبط یعنی ارائه مدارک مرتبط با نیاز اطلاعاتی کاربر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان انطباق ربط سیستمی و ربط کاربرمدارانه در پایگاه اطلاعاتی اس. آی. دی،آی. اس .سی و گوگل اسکولار انجام شده است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: تعداد 15 کلیدواژه از پرتکرارترین کلیدواژه های فارسی مرتبط با موضوع &quot;تعامل انسان و اطلاعات&quot; و سرعنواهای فرعی آنها انتخاب و در سه پایگاه مذکور به دو زبان انگلیسی و فارسی در دو بازه زمانی دو هفته ای مورد جستجو قرار گرفتند و نتایج بر اساس ربط سیستمی که به ترتیب بازیابی و نمایش در پایگاه مشخص می شود ثبت شدند. ده مقاله اول در هر دوره جستجو به صورت تصادفی در اختیار متخصصان موضوعی قرار داده و برای تعیین میزان ربط موضوعی طیف 1 تا 10 در نظر گرفته شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی (آزمون همبستگی اسپیرمن) در نرم افزار اس. پی. اس. اس صورت پذیرفت.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: ربط در زبان فارسی از نظر متخصصان موضوعی در پایگاه <span dir="LTR">ISC</span>، کمتر از <span dir="LTR">SID</span> و بالاتر از<span dir="LTR">Google Scholar</span> بوده است. مرتبط ترین مقالات از نظر متخصصان موضوعی، مقالاتی بودند که در رتبه سوم ربط سیستمی قرار داشتند. مدارک با کمترین نمره ربط سیستمی، از نظر متخصصان موضوعی نیز کمترین ربط را در مقایسه با سایر مقالات داشتند. در زبان فارسی، در پایگاه <span dir="LTR">SID</span> یک همبستگی قوی و مثبت بین نمرات ربط سیستمی و ربط کاربرمدارانه وجود داشت و پایگاه <span dir="LTR">Google Scholar</span> وجود یک همبستگی متوسط بین نمرات هر دو نوع ربط را نشان داد؛ در حالیکه در پایگاه <span dir="LTR">ISC</span> بین نمرات همبستگی وجود داشت. در نهایت یافته ها نشان داد که پایگاه <span dir="LTR">SID</span> بیشترین تطابق بین نمرات ربط را در هر دو بازه و دو زبان دارد و از نظر جستجو توسط کاربران، به احتمال زیاد نتایج مرتبط تری بازیابی خواهد کرد.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: پایگاه اطلاعاتی </span>SID<span dir="RTL"> در جستجوی فارسی و لاتین از الگوی مشابهی با نظر متخصصان موضوعی پیروی می کند، یعنی دقت بازیافت پایگاه </span>SID<span dir="RTL"> در بازیابی اطلاعات بیشتر است. در زبان فارسی در </span>Google Scholar<span dir="RTL"> کمترین تطابق مشاهده شد</span></p> معصومه لطیفی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2463&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: نیاز به شناخت به میزان درگیری فرد در فعالیتهای فکری، به سنجش تفاوتهای فردی در انگیزش برای پردازش اطلاعات، به تفاوتهای فردی در گرایش افراد به درگیرشدن و لذت بردن از تفکر پرتلاش و بالاخره به پردازش مستدل پیام ها اشاره دارد. هدف این تحقیق بررسی تأثیر نیاز به شناخت دانشجویان بر رفتار اطلاع &rlm;یابی مشارکتی آنان است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش پیمایشی تحلیلی است. از 340 نفر دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد ورودی سال 94-1393 دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه علامه طباطبائی تعداد 181 نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند و سنجه نیاز به شناخت و رفتار اطلاع &rlm;یابی مشارکتی را تکمیل کردند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: یافته ها حاکی از تفاوت معنادار میزان نیاز به شناخت آزمودنی ها بر حسب جنسیت و رشته تحصیلی آنان بود. بین نیاز به شناخت و رفتار اطلاع یابی مشارکتی دانشجویان نیز رابطه معنادار مشاهده شد. رفتار اطلاع یابی مشارکتی دانشجویان برحسب سطح نیاز به شناخت آنان تفاوت معناداری داشت.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه &rlm;گیری:</strong> نیاز به شناخت بر رفتار اطلاع یابی مشارکتی دانشجویان مؤثر است<span dir="LTR">.</span></p> کبرا بابائی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2464&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف پژوهش حاضر تعیین تأثیر پیچیدگی عینی و محصول وظیفه کاری بر تعامل دانشجویان با نظام های بازیابی اطلاعات است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش:</strong> این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر نوع پژوهش، جزو پژوهش های کیفی با راهبرد قوم نگاری می باشد. جامعه آماری را دانشجویان کارشناسی ارشد حوزه علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه فردوسی ورودی سال 92-1391 تشکیل می دهند. از طریق سه مرحله نمونه گیری (تصادفی طبقه ای، نمونه گیری سهمیه ای و داوطلبانه)، تعداد 30 آزمودنی انتخاب و هرکدام طی جلسات جستجوی انفرادی به انجام 6 وظیفه کاری متفاوت از نظر سطح پیچیدگی عینی (بالا، متوسط، پایین) و محصول (ذهنی و تصمیم گیری) پرداختند. داده های مربوط به رفتار تعاملی دانشجویان با استفاده از ثبت گزارش بلنداندیشی و رخدادها و عملکرد تعامل از طریق پرسشنامه (آلفای کرونباخ= 88/0) سنجیده شدند. روایی ابزارها توسط اعضای هیأت علمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه فردوسی تأیید شد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: یافته ها نشان داد که تعامل دانشجویان با نظام های بازیابی اطلاعات بر حسب نوع محصول و سطح پیچیدگی عینی وظیفه کاری متفاوت است. به گونه ای که با افزایش سطح پیچیدگی عینی وظایف کاری، کاربران به ترتیب بیشتر به پایگاه های علمی، موتورهای جستجو و فهرست های رایانه ای تحت وب مراجعه می کنند؛ تعداد پرس وجوهای بیشتر با عبارت جستجوی طولانی تری استفاده کرده و نتایج بیشتری را بررسی و منابع بیشتری انتخاب می کنند و در نهایت زمان بیشتری به جستجو و انتخاب منابع اطلاعاتی اختصاص می دهند. این در حالی است که به طورکلی از فرآیند جستجوی وظایف کاری با سطح پیچیدگی بالا، رضایت و احساس موفقیت کمتری دارند. همچنین، آزمودنی ها برای وظایف کاری با محصول ذهنی، مدت زمان بیشتری به جستجو در نظام های بازیابی اطلاعات (به ترتیب، پایگاه های اطلاعاتی علمی، موتورهای جستجو و فهرست های رایانه ای تحت وب) پرداختند؛ تعداد پرس وجوی بیشتری صادر و منابع اطلاعاتی بیشتری مورد بررسی و انتخاب قرار دادند. در پایان، برخلاف تلاش تعاملی زیاد، رضایت کمتری از فرآیند تعامل با نظام بازیابی اطلاعات داشتند.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری:</span></strong><span dir="RTL">درک چگونگی تأثیر ویژگی های وظیفه کاری بر رفتار تعاملی کاربران می تواند برای طراحان نظام های تعاملی بازیابی اطلاعات و نیز توسعه دهندگان نظام های بازیابی اطلاعات شخصی سازی شده در توسعه مدل های تعاملی راه گشا باشد.</span></p> اعظم صنعت جو http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2465&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف از انجام این پژوهش بررسی وضعیت مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی اعضای هیئت علمی گروه های آموزشی علم اطلاعات و دانش شناسی و کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی ایران با کاربرد مدل جونز است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: این پژوهش بر اساس هدف در زمره ی تحقیقات کاربردی، و از نظر نحوه ی گردآوری داده ها و ماهیت از نوع توصیفی و تحلیلی است. جامعه ی پژوهش شامل تمامی اعضای هیئت علمی علم اطلاعات و دانش شناسی و کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی در دانشگاه های دولتی ایران می باشد. ابزار گردآوری داده ها پرسش نامه ای است که روایی آن با نظر اساتید متخصص تأیید، و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ به میزان 81/0 سنجیده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آمار توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم افزار آماری <span dir="LTR">SPSS</span> انجام شده است.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: تجزیه و تحلیل داده ها نشان می دهد که میانگین فعالیت های یافتن و دوباره یابی 0101/4، ذخیره سازی 0783/4، سازماندهی 2424/3، نگهداشت 8106/2، امنیت 1162/3، ارزشیابی و ارزش گذاری 7803/3، تدبیر و مفهوم سازی 9192/3 و میانگین کلی مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی برابر با 5659/3 می باشد. به لحاظ جنسیت و وابستگی سازمانی تفاوت معنی داری در وضعیت مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی مشاهده نمی شود، اما به لحاظ درجه ی علمی و سن تفاوت معنی داری میان اعضای هیئت علمی وجود دارد. این تفاوت ها میان درجه ی علمی دانشیار و استاد، و گروه سنی 36-45 سال و 56 سال به بالا می باشد.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری</strong>: نتایج پژوهش حاکی از آن است که اعضای هیئت علمی در گروه سنی 46-55 سال و نیز درجه ی دانشیار بهترین عملکرد را داشته اند. همچنین اعضای هیئت علمی گروه های کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی به میزان بیشتری فعالیت های مدیریت اطلاعات شخصی را به کار گرفته اند و کیفیت مدیریت اطلاعات شخصی زنان بهتر از مردان بوده است. اعضای هیئت علمی به خوبی اقدام به بازیابی و ذخیره سازی اطلاعات می کنند، اما این اطلاعات را به خوبی نگهداری نمی کنند و تمهیدات امنیتی مناسبی را برایشان فراهم نمی کنند. در کل وضعیت مدیریت اطلاعات الکترونیکی شخصی اعضای هیئت علمی در سطح نسبتاً مطلوبی گزارش می شود.</p> <p></p> محمدرضا شکاری http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2466&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: با توجه به گسترش روزافزون کاربران شبکه های اجتماعی پیوسته، این شبکه ها به بخشی اساسی از زندگی کاربران تبدیل شده اند و نقش های مختلفی را در زندگی روزمره آن ها ایفا می کنند. بر این اساس، هدف از این مطالعه بررسی نقش این شبکه ها در رفتار اطلاع یابی زندگی روزمره کاربران است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: این پژوهش از انواع پژوهش های کاربردی است که با رویکرد کیفی و به روش تحلیل مضمون صورت گرفته است. ابزار به کار گرفته شده برای گردآوری داده ها، مصاحبه نیمه ساختاریافته است و جامعه مورد مطالعه، کاربران فعال شبکه های اجتماعی پیوسته می باشند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: شبکه های اجتماعی نقش های مختلفی را در زندگی کاربران ایفا می کنند از جمله سرگرمی، آموزش، ارتباطات و تعاملات، پیگیری اخبار و مطالب مورد علاقه و روزآمد نگه داشتن کاربران ولی در عین حال با مسائل و چالش هایی روبه رو هستند که رفتار اطلاع یابی کاربران را تحت تأثیر قرار می دهند و کاربران را از جستجوی هدفمند برای کسب اطلاعات مورد نیاز زندگی روزمره شان بی نیاز نمی کنند.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: سرمایه اجتماعی غنی تر و تنوع بیشتر در شبکه اجتماعی فرد منجر به دسترسی به اطلاعات با کیفیت تر می گردد و این احتمال را تقویت می کند که افراد بتوانند اطلاعات مورد نیاز زندگی روزمره خود را از طریق رویارویی اطلاعاتی به صورت تصادفی کسب کنند و با حداقل کوشش به نتایج مورد انتظار دست یابند.</span></p> فاطمه نویدی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2467&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: دانشجویان به واسطه داشتن سواد رسانه ای بهتر جزء گروه هایی هستند که از شبکه های اجتماعی بیشتر استفاده می نمایند. هدف اصلی این پژوهش مطالعه کاربرد شبکه های اجتماعی توسط دانشجویان با توجه به متغیرها جمعیت شناختی و آموزشی است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: در این پژوهش کمی کاربردی از روش پیمایشی استفاده شد. ابزار گردآوری اطلاعات یک پرسشنامه محقق ساخته بود. روایی پرسشنامه توسط همکاران و نمونه هایی از جامعه موردمطالعه ارزیابی شد. پایایی پرسشنامه به وسیله آزمون دونیمه کردن ارزیابی شد. جامعه موردمطالعه 4524 نفر از دانشجویان کارشناسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان و نمونه 393 نفر بود. به منظور تحلیل داده ها از آمار توصیفی (درصد، فراوانی و میانگین) و آمار نا پارامتریک استنباطی (اسپیرمن، مان&ndash; ویتنی و کروسکال والیس) استفاده شد. از نرم افزار اس پی اس اس به منظور تحلیل داده ها و از نرم افزار اکسل به منظور ترسیم نمودار استفاده شد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: اکثریت دانشجویان از شبکه های اجتماعی استفاده می کردند. وایبر و لاین پر ترجیح ترین شبکه مورداستفاده بود. دانشجویان روزانه به طور متوسط 140 دقیقه از شبکه های اجتماعی استفاده می کردند. مهم ترین دلیل استفاده از شبکه های اجتماعی سرگرمی بود. اغلب دوستان در شبکه های اجتماعی افرادی بودند که ملاقات حضوری نیز با آن ها وجود داشت. تلفن همراه مهم ترین رسانه مورداستفاده در شبکه های اجتماعی بود. ازنظر اکثریت پاسخگویان اعتبار اطلاعات موجود در شبکه های اجتماعی قابل قبول نبود. بین میزان استفاده از شبکه های اجتماعی و معدل، تعداد دوستان و ویژگی های اطلاعاتی شبکه های اجتماعی رابطه معنی داری وجود داشت. تفاوت معنی داری در میانگین استفاده از شبکه های اجتماعی بین چهار حوزه موردمطالعه وجود داشت.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری</strong>: استفاده از شبکه های اجتماعی در بین دانشجویان بسیار رایج بود. دانشجویان اغلب از شبکه های اجتماعی به عنوان رسانه ای برای سرگرمی و ارتباط استفاده کردند. دانشجویان با عملکرد تحصیلی بهتر از شبکه های اجتماعی کمتر استفاده می کردند.</p> لیلا خلیلی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2468&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف این مقاله بررسی تعامل کاربران با اطلاعات ارائه شده در نرم افزار منبع باز مدیریت یادگیری ایفرانت با تاکید بر استاندارد اسکورم است تا درکی از محتوای تعاملی و استانداردهای تولید محتوا، و نیز تعامل کاربران با محتوای ارائه شده در سامانه های مدیریت یادگیری، و رفتارهای آنان در برخورد با اطلاعات ارائه دهد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: در این پژوهش از روش کیفی نتنوگرافی- قوم نگاری در جامعه برخط- استفاده شده و تمام داده ها به صورت برخط و با استفاده از گزارش های نرم افزار و مشاهده رفتار کاربران در محیط برخط گردآوری شده است.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: با مقایسه عملکرد کاربران در دو دوره آموزشی الکترونیکی مشخص شد کاربرانی که در دوره آموزشی &laquo;نصب و راه اندازی نرم افزار میز مرجع مجازی&raquo; شرکت کردند در سه فصل اول دوره که اطلاعات به صورت فیلم تهیه شده بود با مشکل کمتری مواجه بودند. در سایر فصل ها اطلاعات ارائه شده به شکل متن و تصویر پاسخگوی نیاز آن ها نبود و نیاز به تعامل مستقیم با مدرس داشتند. کاربرانی که در جلسات برخط وب کنفرانس شرکت کردند و با مدرس ارتباط نزدیک تری داشتند دوره را با موفقیت بیشتری نسبت به قبل سپری کردند. در دوره آموزشی &laquo;نرم افزار اندنوت&raquo; که تمام دوره به صورت فیلم آموزشی تهیه شده بود، کاربران با محتوای ارائه شده ارتباط خوبی برقرار کردند و کمتر با مشکل مواجه شدند. بر این اساس و با توجه به بازخورد گرفته شده از این دوره ها، در دروسی که بیشتر محتوای آموزشی آن ها به صورت متن و تصویر تهیه شده است، کاربران با مشکلات بیشتری در سپری نمودن دوره روبرو می شوند و تنها ارائه محتوا با این روش نیازهای آموزشی آن ها را برطرف نمی کند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری</strong>: ارائه محتوای آموزشی در بستر &laquo;سامانه مدیریت یادگیری تعاملی&raquo; می بایست دارای شرایط و ضوابطی باشد، صرفا نمی توان با قرار دادن محتوای متنی و تصویری به نتیجه دلخواه رسید فیلم های آموزشی گرچه می تواند کمک بیشتری به کاربر نماید، اما برای رسیدن به نتیجه مطلوب تر، نیاز است محتوای کاملا تعاملی در اختیار کاربران قرار گیرد، تا بتوان فعالیت کاربر را در محیط آموزش کنترل کرد.</p> مهسا فردحسینی