http://hii.khu.ac.ir تعامل انسان و اطلاعات - مقالات نشریه - سال 1394 جلد2 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1394/12/11 http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2510&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: دستیابی به خدمات اطلاعاتی مفید، به طوره عمده به درک جامع نیارهای اطلاعاتی و رفتار اطلاع یابی کاربران وابسته است. سلامت روان دانشجویان نیازمند برطرف کردن نیازهای اطلاعاتی آنها است. در این راستا پژوهش بر آن است&nbsp; تا رفتار اطلاع یابی دانشجویان مراجعه کننده به مرکز مشاوره را مورد بررسی قرار دهد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از نوع کمی و به روش توصیفی انجام گرفت. جامعه ی آماری این پژوهش کلیه دانشجویان مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه خوارزمی است. در این پژوهش برای نمونه گیری از روش نمونه گیری در دسترس استفاده شد. گردآوری داده ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته انجام گرفت، که پرسشنامه بین 150 نفر از دانشجویان مراجعه کننده به مرکز مشاوره توزبع گردید و اطلاعات آن با نرم افزار <span dir="LTR">SPSS</span> نسخه 19 مورد تحلیل قرار گرفت.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها:</strong> از تحلیل اطلاعات پرسشنامه، نیازهای اطلاعاتی دانشجویان، انگیزه ی آنها از جست وجوی اطلاعات، منابع اطلاعاتی مورد استفاده برای جست وجوی اطلاعات سلامت روان، اولین مرجع مراجعه دانشجویان قبل از رفتن به مرکز مشاوره و ارزیابی کیفیت خدمات مرکز مشاوره از دیدگاه دانشجویان شناسایی شد.</p> <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: نتایج این مقاله تاکیدی است بر اهمیت بررسی رفتار اطلاع یابی دانشجویان مراجعه کننده به مرکز مشاوره دانشگاه است که&nbsp; نتایج حاکی از آن است که مرکز مشاوره یک منبع مناسب برای شناسایی نیازهای اطلاعاتی سلامت روان دانشجویان است، که با تعیین اهداف آنها از جست وجوی اطلاعات می تواند به برنامه ریزی بهتر و ارائه خدمات مطلوب تری در مرکز مشاوره منجر گردد</span></p> مرضیه السادات موسوی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2440&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: پژوهش حاضر با هدف بررسی سبک اِسناد هیجان های کاربران در بازیابی اطلاعات بر اساس نظریه انتساب هیجان های واینر صورت گرفته است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش پژوهش: </strong>روش مورد استفاده، پیمایشی و از نظر نوع پژوهشی کاربردی محسوب می شود. جامعه آماری این پژوهش را دانشجویان کارشناسی ارشد رشته های علوم انسانی دانشگاه بین المللی امام رضا (ع) تشکیل می دادند که نمونه ای هدفمند شامل 72 نفر انتخاب گردید. اطلاعات لازم از طریق پرسشنامه سبک های ِاسنادی و دو پرسشنامه ی محقق ساخته گردآوری گردید.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته های پژوهش: </strong>یافته های پژوهش نشان داد که بیشتر کاربران، موفقیت و شکست خود در بازیابی اطلاعات را به علت های درونی نسبت دادند. همچنین طبق نظریه واینر، آنان در هنگام موفقیت عامل تلاش و در هنگام شکست سه عاملِ عدم توانایی و تلاش ناکافی را به عنوان اصلی ترین علت شکست خود ذکر نمودند. پژوهش نشان داد که افرادی که هیجان های خود را به عوامل درونی نسبت می دهند، رضایت بیشتری از جستجوی خود دارند. از سوی دیگر مشخص شد که بین سبک کلی اسناد کاربران و سبک اِسناد آنان در بازیابی اطلاعات، رابطه معناداری وجود دارد.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری: </strong>با تعیین سبک کلی اسناد کاربران در بازیابی اطلاعات می توان ضمن شناسایی دلایل اسناد کاربران، تلاش نمود تا اسنادهای درست را تقویت و اسنادهای نادرست را از بین برد و به این وسیله زمینه ی بازیابی بهتر&nbsp; اطلاعات را فراهم نمود.&nbsp;</p> اعظم صنعت جو http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2446&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: استفاده از تحلیل هم واژگانی این قابلیت را دارد که ساختار فکری دانش در یک حوزۀ پژوهشی را شناسایی کند و جنبه های پژوهشی زیرمجموعۀ آن را آشکار نماید. این پژوهش سعی دارد با استفاده از فن تحلیل هم واژگانی، ساختار فکری دانش در پژوهش های رفتار اطلاعاتی را با استفاده از رویکردهای تحلیل شبکه و دیداری سازی علم مورد مطالعه قرار دهد.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: این پژوهش به روش کتابسنجی و تحلیل شبکه های اجتماعی انجام شده است. جامعۀ پژوهش را تعداد 2146 رکوردی تشکیل می دهد که در حوزۀ رفتار اطلاعاتی در بازۀ زمانی 2006 تا 2014 در وبگاه علوم نمایه شده اند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: یافته ها نشان داد که از نظر فراوانی، کلیدواژۀ &laquo;بازیابی اطلاعات&raquo;، و از نظر هم رخدادی دو کلیدواژۀ &laquo;نیازهای اطلاعاتی-رفتار اطلاعاتی&raquo; بیشترین فراوانی را در پژوهش های رفتار اطلاعاتی داشته اند. یافته های مربوط به خوشه بندی سلسله مراتبی به روش &laquo;وارد&raquo; نیز منجر به شکل گیری یازده خوشه در این حوزه گردید که از مهم ترین خوشه ها می توان به &laquo;مطالعات کاربران&raquo;، &laquo;رفتار اطلاعات سلامت&raquo;، و &laquo;شبکه های اجتماعی&raquo; اشاره نمود.</p> <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: نتایج این پژوهش نشان داد که تحلیل هم رخدادی واژگانی به خوبی می</span> <span dir="RTL">تواند ساختار علمی یک حوزه را نمایش داد. نتایج تحلیل نمودار راهبردی نشان داد که &laquo;رفتار اطلاعات سلامت&raquo;، &laquo;مطالعات کاربران&raquo;، &laquo;شبکه های اجتماعی&raquo;، و &laquo;ربط و بازیابی اطلاعات&raquo; جزو خوشه های بالغ و مرکزی به حساب می آیند و نقش محوری دارند. همچنین، چهار خوشۀ &laquo;منابع اطلاعاتی&raquo;، &laquo;جستجوی وبی&raquo;، &laquo;بازیابی اطلاعات&raquo;، و &laquo;مدیریت اطلاعات&raquo; جزو خوشه های در حال ظهور یا زوال می باشند. و در نهایت، گرچه خوشۀ &laquo;رابط کاربری و فناوری اطلاعات&raquo; در قسمت مرکزی بوده، لکن توسعه نیافته است. با توجه به فراوانی کلیدواژه ها از یک سو، و خوشه های به دست آمده از سوی دیگر، به نظر می رسد پژوهش های رفتار اطلاعاتی ارتباط تنگاتنگی با پژوهش های حوزۀ پزشکی و سلامت نیز دارد و به احتمال فراوان بسیاری از مطالعات رفتار اطلاعاتی بر روی جوامع پزشکی و سلامت انجام شده است.&nbsp;</span></p> فرامرز سهیلی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2449&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: علیرغم ضرورت دسترسی و کسب اطلاعات برای تمامی افراد در هر جامعه ای، این اطلاعات در هر زمان، مکان و شرایطی در دسترس تمامی گروه ها بویژه گروه های خاص و محروم (بالاخص مهاجران و پناهندگان) قرار ندارد. این مطالعه با هدف شناسایی نیازهای اطلاعاتی و عوامل موثر بر اطلاع یابی مهاجران خارجی در ایران و ارائه راهکارهای پیشنهادی صورت گرفته است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی و به صورت ترکیبی همزمان (کمی و کیفی) انجام شده است. با استفاده از جدول تعیین حجم نمونه مورگان، 384 نفر از مهاجران افغانستانی و عراقی که به صورت مجاز در 12 استان کشورمان زندگی می کنند، انتخاب و پرسشنامه محقق ساخته میان آنها توزیع شده است. برای شناسایی راهکارهای مناسب جهت بهبود دسترسی مهاجران به اطلاعات، مصاحبه ای با 10 نفر از مدیران و سیاستگذاران حوزه های اطلاعات و مهاجرت صورت گرفته است تا پیشنهاداتی جهت بهبود دستیابی مهاجران به اطلاعات مورد نیازشان صورت پذیرد.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: یافته های بدست آمده از مطالعه حاضر نشان داده است که نیازهای اطلاعاتی شغلی (02/4)، نیازهای اطلاعاتی دینی و مذهبی (71/3)، اطلاعات مربوط به مرزها و مکان های مجاز و ممنوع (81/3) و نیز نیاز به اطلاعات در رابطه با بیماری ها (05/4)، به عنوان مهمترین نیازهای اطلاعاتی مهاجران شناسایی شده اند. در تامین نیازهای اطلاعاتی مهاجران نیز رادیو و تلویزیون کشورهای افغانستان و عراق (84/3) و در بین مراکز تامین کننده اطلاعات، مراکز آموزشی (85/3) بیشترین نقش و تاثیر را داشته اند.</p> <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong><span dir="RTL">: پژوهش حاضر نشان داده است که مهاجران و اتباع افغانی و عراقی در کشورمان در دسترسی به اطلاعات، با مشکلات و معضلات گوناگونی مواجه بوده و عوامل بسیار تعیین کننده و تاثیرگذاری در دسترسی آن ها به اطلاعات و نیز نیازهای اطلاعاتی آنها وجود دارد. بخش قابل توجهی از موانع و مشکلات پیش روی آنها را می توان با برنامه ریزی مناسب تر و قانونگذاری رفع نموده و ارائه دهندگان اطلاعات و خدمتگذاران در دستگاه های اجرایی مربوطه می توانند با تقویت نگاه نوع دوستی و عدم توجه به ملیت افراد، در این فرایند نقش تعیین کننده ای داشته باشند</span></p> نجلا حریری http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2451&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: به طورکلی، هرکجا پرسش از &rdquo;چگونه یادگرفتن یا چگونه آموزش دادن&ldquo; باشد، فناوری های یادگیری نیز حضور دارند. فنآور آموزشی با دارا بودن ملاک ها و مؤلفه های یک حرفه، نیازمند اخلاق<span dir="LTR">‫</span>حرفه ای است.&nbsp; بنابراین فنآور آموزشی به عنوان فردی حرفه ای با کسب دانش اخلاق حرفه ای و شناخت مسئولیت های اخلاقی خود، می تواند در مسیری متعالی گام بردارد؛ که رمز تعالی هر رشته تخصصی است. لازمۀ شناخت این مسئولیت های اخلاقی شناسایی صاحبان حق در هر حرفه است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش</strong>: پژوهش حاضر از راه تحلیل و جمع بندی تعاریف فناوری آموزشی، این رشته دانشگاهی را به مثابه یک حرفه تبیین و صاحبان حق را در این حرفه شناسایی کرده است.&nbsp; وجود کلمه اخلاق در تعریف این رشته و بررسی فناوری آموزشی به مثابه یک حرفه، راهنمای ورود به اخلاق حرفه ای و تدوین کدهای اخلاقی است.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها</strong>: &nbsp;یافته ها نشان داد که تعریف هر رشته خط کشی برای تعیین حوزه فعالیت متخصصان آن رشته است. تکنولوژی آموزشی به مطالعه یا عمل &nbsp;اخلاقی تسهیل یادگیری و بهبود عملکرد از طریق خلق کردن، استفاده و مدیریت فرآیندها و منابع مناسب تکنولوژیکی گفته می شود.&nbsp; فرآیندهای مرتبط با این حوزه باید سه عمل خلق کردن، استفاده و مدیریت کردن مبتنی بر اخلاق حرفه ای انجام شود. این حرفه با محوریت نظریه های یادگیری پنج حیطه فعالیت- مجزا درعین حال در تعامل با یکدیگر- را در برمی گیرد: به کارگیری، تولید، مدیریت، طراحی و ارزشیابی<span dir="LTR">.</span> تکنولوژیست بنا به نیاز به عنوان عضوی از گروه دریکی از پنج حیطۀ یادشده فعالیت می کند. آنچه در این میان اهمیت افزونی دارد اخلاقی بودن همه فرآیندهاست.</p> <p dir="RTL"><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری</span></strong>: &nbsp;<span dir="RTL">تکنولوژی آموزشی از تعهد حرفه ای یا مرام اخلاقی برخوردار است.&nbsp; به همین سبب می توان آن را یک حرفه محسوب کرد. حرفه ای که صاحبان حق دارد و نسبت به هر یک از آن ها مسؤولیت اخلاقی پیدا می کند.&nbsp; شناخت این مسؤولیت ها به علت نوظهور بودن رشته در هاله ای از ابهام بوده و به طور مدون شناسایی نشده است. صاحبان حق در این حرفه به سبب تفاوت در جنس بستر، از دودسته حقوق برخوردارند. به طور مثال تکنولوژیست آموزشی در برابر کاروران در آموزش های الکترونیک علاوه بر مسؤولیت های پیشین خود در آموزش حضوری، مسؤولیت های جدیدی نیز پیدا می کند که پیدایش این مسؤولیت ها در اثر بستر الکترونیک یادگیری است.</span></p> حسن رستگارپور http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2552&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: هدف این پژوهش بررسی رابطه سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی دانشجویان علوم ارتباطات و علم اطلاعات و دانش شناسی و تأثیر آن ها بر قابلیت های کارآفرینی دانشجویان است.&nbsp;</p> <p dir="RTL"><strong>روش پژوهش: </strong>این پژوهش بر مبنای هدف از نوع کاربردی و برحسب روش پیمایشی از نوع همبستگی است. جامعه آماری این پژوهش، دانشجویان رشته علم اطلاعات و دانش شناسی و رشته علوم ارتباطات در مقطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران و علامه طباطبایی است. در این پژوهش به منظور گردآوری داده ها از دو روش بررسی اسناد و مطالعات کتابخانه ای و پرسشنامه استفاده شده است. ابتدا از روش مطالعه اسنادی و کتابخانه ای برای بررسی مبانی نظری سواد رسانه ای، سواد اطلاعاتی و کارآفرینی بهره برده شد. سپس با بررسی پیشینه ها و بر اساس مدل پژوهش، پرسشنامه موردنظر ساخته شد و در بین جامعه آماری پخش گردید. پایایی ابزار با استفاده از آلفای کرونباخ مقدار 917/0 به دست آمد. داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی و استنباطی مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها: </strong>یافته ها نشان دادند که سطح سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی دانشجویان در حد مطلوب و سطح ویژگی های کارآفرینی در حد نسبتاً مطلوب قرار دارد.</p> <p><strong><span dir="RTL">نتیجه گیری: </span></strong><span dir="RTL">&nbsp;آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین متغیر سواد رسانه ای و سواد اطلاعاتی رابطه معنادار مستقیم وجود دارد. تأثیر سواد اطلاعاتی بر قابلیت های کارآفرینی تائید و تأثیر سواد رسانه ای بر قابلیت های کارآفرینی رد شد.</span></p> الهام اسمعیل پونکی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2443&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><strong>زمینه و هدف</strong>: پژوهش حاضر به منظور شناسایی نیازهای اطلاعاتی بهداشتی و درمانی، آموزشی، مذهبی، اقتصادی، و فرهنگی زنان عشایر کوچ نشین شهرستان کهگیلویه، نحوه استفاده از منابع اطلاعاتی، شناسایی مشکلات و موانع دسترسی و تعیین اولویت نیازهای اطلاعاتی آنان انجام گرفته است.</p> <p dir="RTL"><strong>روش:</strong> پژوهش حاضر، از نوع پژوهش های کاربردی است که به روش پیمایشی و با به کارگیری ابزار پرسشنامه محقق ساخته به همراه مصاحبه شفاهی بین 235 نفر از زنان عشایر انجام گرفته است. داده های گردآوری شده با استفاده از روش های آماری توصیفی استفاده شد و داده ها با بهره گیری از نرم افزار آماری <span dir="LTR">SPSS</span> نسخه 19 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.</p> <p dir="RTL"><strong>یافته ها:</strong> یافته های پژوهش نشان داد که بیش از 60 درصد جامعه آماری مورد بررسی دارای تحصیلات ابتدایی بودند. مهم ترین نیاز اطلاعاتی زنان عشایر کوچ نشین، نیازهای اطلاعاتی بهداشتی با 2/36 درصد، و مهم ترین انگیزه آن ها جهت دسترسی و جستجوی اطلاعات، رعایت نکات بهداشتی جهت کمک به خانواده برای ایجاد یک زندگی سالم تر با 2/56 درصد بود. از میان منابع اطلاعاتی رادیو بیش از منابع دیگر با 9/57 درصد مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین یافته های پژوهش نشان داد که 2/53 درصد زنان عشایر کوچ نشین از وجود کتابخانه های عمومی به عنوان یک مرکز اطلاع رسانی آشنایی بسیار کمی داشتند. پاسخگویان مهم ترین موانع دسترسی خود به منابع اطلاعاتی را صعب العبور بودن راه های ارتباطی، کمبود زیرساخت های ارتباطی و اطلاعاتی، عدم آشنایی با منابع اطلاعاتی، عدم دسترسی آسان به مراکز بهداشت و درمان، مراکز آموزشی، فرهنگی و خدماتی اعلام کردند.</p> <p dir="RTL"><strong>نتیجه گیری:</strong> به نظر می رسد که زنان عشایر کوچ نشین در دسترسی به منابع اطلاعاتی و اطلاعات ضروری مخصوصاً در زمینه بهداشتی و آموزشی با مشکلات فراوانی رو به رو هستند و نیازمند توجه ویژه هستند.</p> مهدی محمدی