http://hii.khu.ac.ir تعامل انسان و اطلاعات - مقالات نشریه - سال 1397 جلد5 شماره3 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1397/9/10 http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2800&sid=1&slc_lang=fa <strong><em>هدف</em></strong><em>: نظام های اطلاع رسانی را بدون یافتن درکی روشن از مقوله هایی چون</em> <em>نیازهای استفاده کنندگان، چگونگی جستجوی اطلاعات توسط آنها، و چگونگی ارزیابی اطلاعاتی که دریافت می کنند، نمی توان به نحو مطلوبی طراحی کرد یا توسعه داد. این پژوهش به منظور بررسی رفتار اطلاع یابی کاربران، به تحلیل لاگ کاربران پایگاه اطلاعات گنج( ایرانداک) پرداخته است. آن چه در این پژوهش برای بررسی در نظر گرفته شده است، ویژگی های معنایی جستجو و اصلاح جستجو در میان کاربران گنج است.</em><br> <strong><em>روش/رویکرد</em></strong><em>: روش این پژوهش، تحلیل گزارش های تراکنش است که یکی از روش های تجزیه و تحلیل پایگاه های اطلاعاتی به شمار می رود.</em> <em>در این پژوهش، لاگ کاربران پایگاه اطلاعات گنج در بازه زمانی سه ماهه ( از اردیبهشت تا مرداد 1395)از نظر ویژگی های معنایی تحلیل شد. ابزار این پژوهش سیاهه وارسی بود که ویژگی های معنایی را مدنظر قرار داده و به روش مشاهده انجام شد. &nbsp;تعداد کل جستجوهای دریافتی ده میلیون رکورد بود که آنها به جستجوهای حوزه علم اطلاعات ( با محدودسازی با اصطلاحات اصطلاحنامه در این حوزه) محدود شد. تعداد کل جستجوهای حوزه علم اطلاعات 106641 بود که تحلیل بر روی آنها انجام گرفت.</em><br> <em>&nbsp;<strong>یافته های پژوهش</strong>: تحلیل معنایی جستجوها، وجود رابطه های معنایی را بین جفت های اصطلاحات مبتنی بر اصطلاحنامه در جستجوهای کاربر نشان داد. نتایج نشان داد که کاربران برای رسیدن به پاسخ مطلوب خود در پایگاه گنج جستجوهای خود را براساس روابط معنایی اصلاح می کنند.</em><br> <strong><em>نتیجه گیری</em></strong><em>: &nbsp;نتایج این پژوهش می تواند در بهبود سیستم گنج برای پاسخگویی به کاربر و برای پیشنهاد برای جستجو به کاربر به کار رود.&nbsp; به گونه ای که با آگاهی از این مسئله که کاربران اغلب تاکتیک های خاصی را در اصلاح پرس وجوی خود به کار می برند و از روابط معنایی خاصی در آن استفاده می کنند می توان پیشنهادات مناسبی را به آنها ارائه داد. به طوری که با جستجوی یک مفهوم خاص در موارد مشابه مفهوم دارای رابطه معنایی که اغلب مورد استفاده کاربران قرار می گیرد به آنها پیشنهاد شود. </em><br> &nbsp; المیرا کریمی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2785&sid=1&slc_lang=fa <strong>هدف:</strong> هدف از این پژوهش مقایسه تاثیر استفاده از دو روش نمایه سازی متن محور و فولکسونومی یا نمایه سازی مردمی تصاویر بر میزان بازیابی موفق این تصاویر در جستجو با استفاده از موتور جستجوی گوگل است.<br> <strong>روش:</strong> پژوهش حاضر از نوع کاربردی است و روش آن، &nbsp;پژوهش مبتنی بر فناوری و تجربی است. نمونه پژوهش 30 تصویر منتخب از کتاب &laquo;آناتومی گری&raquo; بود. این پژوهش در 4 مرحله انجام شده است. در مرحله اول تصاویر نمونه پژوهش توسط 600 &nbsp;مخاطب در شبکه اجتماعی اینستاگرام برچسب گذاری شدند. در مرحله دوم این تصاویر با دو روش نمایه سازی متن محور و مردمی در دو وبلاگ بارگذاری شدند. در مرحله سوم با انتخاب تصادفی 118 نفر از کارشناسان یک بیمارستان، به هر کاربر یک تصویر ارائه شد تا آن را در موتور جست وجوی گوگل جست وجو کند. در مرحله چهارم رتبه تصاویر بازیابی شده از دو وبلاگ بررسی و نتایج جست وجوی کاربران در دو سطح توصیفی و استنباطی تحلیل شد.<br> <strong>یافته ها:</strong> در مقایسه روشهای نمایه سازی مردمی و متن محور، در میزان بازیابی تصاویر نمایه سازی شده آناتومی پزشکی، آزمون مجذور کای مربوط به مقایسه میزان بازیابی تصاویر نمایه شده به روش نمایه سازی مردمی و روش متن محور در موتور کاوش گوگل، تفاوت معناداری را بین این دو گروه نمایه سازی نشان داد.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> بر اساس یافته های این پژوهش می توان گفت استفاده از روش مردمی برای نمایه سازی تصاویر، سبب ارتقای میزان بازیابی آن ها توسط موتور جست و جوی گوگل می شود و نسبت به روش نمایه سازی متن محور، اثر بخشی بیشتری در میزان بازیابی تصاویر دارد.<br> &nbsp;<br> &nbsp; شهناز خادمی زاده http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2781&sid=1&slc_lang=fa &nbsp;&nbsp; <strong>چکیده:</strong><br> <strong>زمینه و هدف: </strong>&nbsp;مطالعه حاضر، به شناسایی وضعیت پژوهش های انجام شده در زمینه مدیریت حقوق دیجیتالی و شناخت شکاف<span dir="LTR"> </span>ها و سیر تحول&nbsp; پژوهش ها در این زمینه پرداخته است.<br> <strong>روش:</strong> برای انجام این مطالعه با استفاده از روش مرور نظامند، پایگاه های اطلاعاتی معتبر نظیر الزویر، اشپیرینگر، امرالد، پروکوئست و... از منظر مدیریت حقوق دیجیتالی جستجو شدند.<br> <strong>یافته </strong><strong>ها:</strong> با بررسی اولیه جستجوها، 89 منبع پژوهشی که ارتباط بیشتری با موضوع داشتند، انتخاب و مطالعه شدند. یافته های حاصل از مطالعه نشان داد حدود 72 درصد منابع پژوهشی بازیابی شده به رویکرد فنی و 19 درصد از دیدگاه مدیریتی و 9 درصد باقیمانده به رویکرد حقوقی و فرهنگی تعلق دارند.<br> <strong>نتیجه گیری:</strong> نتایج حاصله نشان داد، در رویکرد مدیریتی نیازمند انجام پژوهش های بیشتری هستیم و از بُعد حقوقی و فرهنگی نیز شکاف های پژوهشی عمیقی مشاهده می شود. از بُعد اقتصادی نیز به این مبحث پرداخته نشده است. همچنین مطالعه سیر تحول پژوهش ها نشان داد، به لحاظ فنی پژوهش ها، در جهت توسعه و تکامل و در راستای پیشرفت فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی نوین است و به لحاظ حقوقی، برخلاف پژوهش های اولیه که بیشتر معطوف به حقوق مالکان محتوا بود، به حقوق استفاده کنندگان و حقوق مرتبط، توجه بیشتری شده است.<br> &nbsp; پریچهر آقاسیدجوادی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2828&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong>چکیده</strong><br> <strong>زمینه</strong> <strong>و</strong> <strong>هدف</strong> <strong><span dir="LTR">:</span></strong>ارتقاء کیفیت زندگی افراد دارای معلولیت جسمی-حرکتی در گرو تأمین نیازهای اطلاعاتی آنها صورت می گیرد. اشتغال نقش کلیدی در زندگی این افراد &nbsp;ایفا می کند و اشتغال حمایتی عنوان راهکاری در جهت بهبود زندگی آنها محسوب می شود. پژوهش حاضر بررسی نیاز اطلاعاتی افراد دارای معلولیتی است که با عنوان توان یاب در برنامه های اشتغال حمایتی شرکت می کنند<span dir="LTR">.</span><br> &nbsp;<strong>روش</strong><strong>:</strong> پژوهش به صورت کیفی و با شیوه گراندد تئوری (نظریه داده بنیاد) به بررسی نیازهای اطلاعاتی توان یابان شرکت کننده در طرح اشتغال حمایتی مجتمع رعد پرداخت. داده های مورد نیاز در این پژوهش از مصاحبه های نیمه ساختار یافته&nbsp; با&nbsp; بیست و چهار توان یاب و همیار شغلی که به صورت هدفمند و نظری انتخاب شدند، گردآوری شد و مصاحبه ها تا اشباع داده ها ادامه یافت. سپس طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی که شیوه مورد استفاده در پژوهش گراندد تئوری است نیازهای اطلاعاتی افراد دارای معلولیت شرکت کننده در برنامه اشتغال حمایتی استخراج و دسته بندی شد<span dir="LTR">.</span><br> &nbsp;<strong>یافته ها:</strong> نتایج مطالعه حاکی از نیازهای اطلاعاتی متنوع در این افراد بود که در قالب چهار طبقه اصلی&nbsp; (1) اخبار و اطلاعات عمومی، (۲) توانمند سازی و رفع مشکلات شخصی و خانوادگی، (3) پژوهش، آموزش، یادگیری مادام العمر و (۴) &nbsp;اطلاعات تخصصی و شغلی قرار گرفت. مهم<span dir="LTR"> </span>ترین راه های ارتباطی توان یابان در کسب اطلاعات فوق در پنج مقوله شامل فضای مجازی، رسانه های ارتباط جمعی، منابع اطلاعاتی انسانی، جلسات و دوره های آموزشی و نهادهای دولتی مسئول قرار گرفتند.<br> <strong>نتیجه</strong> <strong>گیری:</strong> با توجه به اهمیت کسب اطلاعات توسط توان یابان، رفع نگرانی ها&nbsp; و سایر نیازهای این افراد، توجه بیشتر به نیازهای اطلاعاتی آنها ضروری به نظر می رسد. این نیازها در بسیاری از موارد همانند نیازهای افراد عادی جامعه بود. تفاوت های مشاهده شده ناشی از وضعیت جسمی<span dir="LTR">- </span>حرکتی خاص این گروه&nbsp; از جامعه است که نهادهای مسئول موظف به فراهم آوری امکانات لازم در جهت دسترسی هر چه بیشتر این افراد به اطلاعات مورد نیاز می باشند.</div> فرانک زمردپوش http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2658&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="margin-right:21.25pt;"><strong><em>هدف: </em></strong><em>در این مقاله به شناسایی راهبردهای جستجوی کاربران و میزان استفاده آن ها از راهبردهای جستجو در</em><em>محیط</em><em> وب پرداخته شده است. </em></p> <p dir="RTL" style="margin-right:21.25pt;"><strong><em>روش: </em></strong><em>این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه ی دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه فردوسی مشهد بود که در نیمسال اول در این دانشگاه به تحصیل اشتغال داشتند؛ از بین آن ها، تعداد 95 نفر به شیوه تصادفی طبقه ای به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. برای گردآوری اطلاعات از ابزار فایل های ثبت رخداد بهره گرفته شد. </em></p> <p dir="RTL" style="margin-right:21.25pt;"><strong><em>یافته ها: </em></strong><em>در این پژوهش 12 راهبرد در 5 دسته کلی مشاهده شد.</em><em> راهبرد ارزیابی تکرارشونده در زبانه ای دیگر، شکل جدیدی از راهبرد ارزیابی نتایج بود.</em><em> از میان راهبردهای جستجو نیز دسته راهبردهای آغاز جستجو با مجموع 397 تکرار، بیش ترین استفاده را داشت و </em><em>دسته راهبردهای ارزیابی نتایج جستجو با 321 تکرار در جایگاه دوم قرار گرفت.</em><em> همچنین، دسته راهبردهای دسترسی چندگانه همزمان به منابع با 77 بار تکرار کم ترین راهبردهای مورد استفاده بود، اما به طور خاص راهبرد اکتشاف تکرارشونده با 21 بار تکرار کم کاربردترین راهبرد مورد استفاده بود. بررسی همبستگی بین راهبردها نیز نشان داد برخی از ضرایب همبستگی پیرسون معنی دار بود و برخی دیگر معنی دار نبود. از بین ضرایب همبستگی معنی دار، بیش ترین رابطه بین متغیرهای راهبرد ارزیابی نتایج جستجو و راهبرد آغاز جستجو با میزان ضریب همبستگی 591/0 بود.</em></p> <p><strong><em><span dir="RTL">نتیجه: </span></em></strong><em><span dir="RTL">نتایج نشان داد دانشجویان بیش تر از راهبردهای </span><span dir="RTL">سنتی و </span><span dir="RTL">ساده ای چون تدوین عبارت جستجو و ارزیابی تکرارشونده نتایج استفاده می کردند و کم تر به راهبردهای پیچیده تر می پرداختند. همین امر لزوم آموزش راهبردها به دانشجویان را نشان می دهد. </span></em></p> محسن نوکاریزی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2723&sid=1&slc_lang=fa <strong>زمینه و هدف. </strong>با توجه به نقش اساسی مدیریت دانش در سازمان های پروژه محور و با در نظر گرفتن ممیزی دانش به عنوان مهم ترین گام تأمین، نگهداری و به هنگام سازی محتوای نظام های مدیریت دانش؛ هدف از پژوهش حاضر، تدوین مدل مناسب ممیزی دانش با توجه به نیازها، الزامات و مؤلفه های ممیزی دانش در این نوع سازمان هاست.<br> <strong>روش</strong>. پژوهش حاضر، پژوهشی کاربردی با رویکردی آمیخته (کمّی و کیفی) است که به روش مطالعه اسنادی، مطالعه اکتشافی، پیمایش، و تکنیک تحلیل عاملی و تحلیل مضمون به ارائه یک مدل ممیزی دانش وزن دهی شده بر اساس الزامات سازمان های پروژه محور پرداخته است. جامعه آماری این پژوهش به منظور گردآوری داده های کیفی شامل 13 نفر از خبرگان حوزه مدیریت دانش و جامعه آماری داده های کمی شامل 220 نفر از مدیران پروژه، کنترل پروژه و مدیریت دانش چهار پژوهشگاه پروژه محور شامل پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، پژوهشگاه صنعت نفت، پژوهشگاه نیرو و پژوهشگاه فضایی ایران بودند که به صورت تصادفی انتخاب شدند.<br> <strong>یافته ها. </strong>پنج مؤلفه ممیزی دانش شناسایی شده شامل تحلیل نیاز دانش، تحلیل موجودی دانش، ارزش گذاری دانش، تحلیل جریان دانش و تحلیل کاربست دانش، سازه نهایی مدل ممیزی دانش در سازمان های پروژه محور را شکل می دهند که در این بین، مؤلفه ارزش گذاری دانش با بار عاملی 0.90 از بیشترین اهمیت برخوردار است.<br> <strong>نتیجه گیری.</strong> 5 مؤلفه و 54 زیرمؤلفه ممیزی دانش به دست آمده در این پژوهش دارای بار عاملی خیلی مطلوب بوده و در مدل ممیزی دانش در سازمان های پروژه محور تأثیرگذار هستند و مدل نهایی ارائه شده از برازندگی خوبی برخوردار است. فاطمه نویدی http://ndea10.khu.ac.ir/hii/browse.php?a_id=2735&sid=1&slc_lang=fa <strong>هدف:</strong> هدف پژوهش، شناسایی دیدگاه دانشجویان موسسه آموزش عالی جهاد دانشگاهی خوزستان نسبت به مهارت های ارتباط غیرکلامی کتابداران و نقش آن در جذب مخاطب است.<br> <strong>روش :</strong> روش پژوهش پیمایشی تحلیلی بوده و ابزار مورد مطالعه، پرسشنامه محقق ساخته ای بود که مهارت های ارتباط غیر کلامی را در پنج بعد و در قالب 39 گویه و میزان رضایت از عملکرد کتابداران را در قالب یک سؤال مورد بررسی قرار می داد. جامعه آماری پژوهش، شامل 3500 نفر از دانشجویان مقطع کارشناسی بوده که در نیمسال دوم 1396 - 1395 مشغول به تحصیل بودند. از جامعه پژوهش نمونه گیری شده و بر اساس جدول مورگان 346 نفر مورد مطالعه قرار گرفت. در تجزیه و تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی و استنباطی و نرم افزار <span dir="LTR">SPSS</span> استفاده شد.<br> <strong>یافته ها:</strong> از دیدگاه دانشجویان نمره مهارت های ارتباط غیرکلامی کتابداران به طور کلی471/. &plusmn;58/4 بود. بیشترین میانگین مربوط به حالت چهره 307 /. &plusmn; 70/4 و حالات و اشاره ها 468 /. &plusmn; 64/4&nbsp; نشان داده شد. همچنین میانگین نمره رضایت دانشجو از کتابدار 474 /. &plusmn; 68/4 بود.<br> <strong><span dir="RTL">اصالت/ارزش: </span></strong><span dir="RTL">در زمینه مهارت های ارتباط غیرکلامی به صورت عمومی پژوهش های زیادی انجام گرفته اما در ارتباط با مهارت های ارتباط غیرکلامی کتابداران با توجه به اهمیت آن در کتابخانه به عنوان محیطی ساکت، پژوهش های کمی موجود است. از سوی دیگر، در محیط های دانشجویی و آموزشی که کتابداران با قشر جوان در ارتباط هستند، مهارت های ارتباط غیرکلامی می تواند از بسیاری برخوردهای غیرمفید جلوگیری به عمل آورد.</span> سعید ملک محمدی