http://jcp.khu.ac.ir فصلنامه روانشناسی شناختی - مقالات نشریه - سال 1399 جلد9 شماره1 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1399/12/11 http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3358&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">ذهن آگاهی یکی از مداخله های اثر گذار در ارتقاء و بهبود کارکردهای اجرایی است، اگر چه این مداخله برای بزرگسالان دارای مستندهای محکمی است، اما برای کودکان کمتر به آن پرداخته شده است، این در حالی است که کودکان دارای نقص توجه /بیش فعالی در کارکردهای اجرایی با مشکل مواجه هستند. از پژوهش حاضر طراحی، ﺗـﺪوین&nbsp;و روایـﯽ&rlm;یـﺎﺑﯽ ﺑﺮﻧﺎﻣـه &rlm;ی آموزشی- توانمندسازی شناختی ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ذهن آگاهی ﺑﺮای ارتقاء کارکردهای اجرایی و کاهش نشانگان رفتاری کودکان دارای اﺧﺘﻼل بیش فعالی/ نقص توجه است. ﭘﮋوﻫﺶ حاضر از نوع بنیادی است که&nbsp; در دو ﻣﺮﺣﻠﻪ اﺟـﺮا ﺷـﺪ، در ﻣﺮﺣﻠﮥ&nbsp; اول برای ﻃﺮاﺣﯽ و ﺗﺪوین&nbsp;ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ از روش توصیفی - ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺑﺎ رویکرد&nbsp;ﺳﻨﺘﺰ ﭘﮋوﻫﯽ ﺗﺮﮐﯿﺒﯽ استفاده شد.</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در مرحله دوم برای روایابی برنامه از روش&rlm; های روایی ﺻﻮری، روایی&nbsp;ﻣﺤﺘﻮایی&nbsp;ﺑـﻪ ﺷـﯿﻮه کیفی و کمی با استفاده از پانل خبرگانی 10نفره و از دو ضریب نسبی روایی محتوا (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">CVR</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و شاخص روایی محتوا (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">CVI</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) استفاده شد.</span></span> <span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">حداقل و حداکثر میزان( </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">CVR</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> )برای هر ماده یا جزء برنامه (73/0 و 1) حداقل و حداکثر میزان( </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">CVI</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای هر ماده یا جزء برنامه به ترتیب (80/0 و 1) محاسبه شد. که در نهایت متوسط شاخص روایی محتوا (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S-CVI/Ave</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) برای کل برنامه 91/0 به دست آمد. نتیجه این پژوهش منجر به تهیه یک برنامه آموزشی - درمانی&nbsp; درسه بخش 1-مبانی، 2-آگاهی به بیرون و 3-آگاهی به درون که شامل خرده عناصر تقویت توجه، تمرکز، هوشیاری نسبت به هیجانات، افکار، تکالیف، هدف و تکانه ها می باشد. این برنامه&nbsp; آموزشی- درمانی شامل&nbsp; 16 جلسه کودکان و 3 جلسه والدین، 120 کارت و 20 کاربرگ آموزشی می باشد. یافته های پژوهش نشان می دهد ﺑﺮﻧﺎﻣـﮥ آموزشی -توانمندسازی شناختی ﻣﺒﺘﻨـﯽ ﺑـﺮ ذهن آگاهی ﺑﺮای ارتقاء کارکردهای اجرایی و کاهش نشانگان رفتاری کودکان ﺑﺎ اﺧﺘﻼل بیش فعالی/ نقص توجه از روایی لازم (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">S-CVI/Ave</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) 91/0 برای کاربرد آموزشی و استفاده بالینی برخوردار است.</span></span></div> علیرضا مرادی http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3352&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به افزایش رفتارهای مجرمانه و آسیب های وارده ی ناشی از آن در جامعه، بررسی عوامل روانشناختی مستعدکننده و یا بازدارنده ارتکاب به جرم ضروری به نظر می رسد. بر این اساس پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای کارکردهای اجرایی در رابطه ی بین سیستم های مغزی-رفتاری با تنظیم شناختی هیجان انجام گرفت. پژوهش از لحاظ روش گردآوری داده ها توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه شامل تمامی مردانی بود که دوره محکومیت خود را در زندان مرکزی شهر کرمانشاه در سال98 می گذراندند، که از بین آن ها 300 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های شخصیت</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گری ویلسون (فرم 28 سوالی)، تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و کرایج، 2006) و توانایی های شناختی (نجاتی، 1392) استفاده شد. تحلیل داده ها به روش همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری، با استفاده از نرم افزارهای </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">SPSS22</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">AMOS24</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام شد. یافته ها نشان دادند که مدل تحلیل مسیر رابطه سیستم های مغزی رفتاری با تنظیم شناختی هیجان با نقش واسطه ای کارکردهای اجرایی دارای نیکویی برازش می باشند. نتایج بر اهمیت سیستم های مغزی رفتاری و کارکردهای اجرایی در تنظیم شناختی هیجان تاکید دارند. در نتیجه، توجه به کارکردهای اجرایی در کنترل و تنظیم شناختی هیجان و ارتقاء آن می تواند در زمینه کاهش رفتارهای مجرمانه موثر باشد.</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span></div> کامران یزدانبخش http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3375&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">نظریه ی بار شناختی یکی از قویترین چارچوب های پژوهشی در مطالعات تربیتی است. مسئله ی عمده در این چارچوب توسعه ی ابزاری مناسب برای اندازه گیری بار شناختی است. از این رو هدف پژوهش حاضر، بررسی پایایی و اعتبار پرسشنامه ی بار شناختی بود که توسط کلپش، اشمیتز و سیوفرت (2017) طراحی شده است. به همین منظور، پرسشنامه ی مذکور بر روی 206 دانش آموز دختر پایه ی هفتم و هشتم، اجراء شد، که در آن دانش آموزان میزان بار درونزاد، برونزاد و مطلوبِ تکالیف یادگیری مختلف را بر روی مقیاس 7 درجه ای، درجه بندی کردند. جهت بررسی پایایی ابزار، از آلفای کرونباخ و </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای بررسی اعتبار </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از آزمون </span></span></span><span style="font-family:Tahoma,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">t</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> استفاده و کیفیت پاسخ های افراد در تکالیف مختلف با یکدیگر مقایسه گردید.<span style="color:black;"> تحلیل عاملی تأییدی نیز با استفاده از نرم افزار لیزرل80/8 به منظور بررسی ساختار عاملی پرسشنامه انجام شد. یافته ها نشان داد که پرسشنامه ی مذکور، از پایایی و اعتبار مناسبی برای سنجش انواع مختلف بار شناختی برخوردار است. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نیز یک مدل ساختاری سه عاملی را نشان داد که شاخص های تناسب آن مطابقت مطلوبی با داده ها داشته و ساختار سه عاملی پرسشنامه بار شناختی را تأیید می کند.</span></span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">از </span></span></span><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">این رو، این پرسشنامه می تواند ابزار مناسبی جهت اندازه گیری انواع مختلف بار شناختی در دانش آموزان پایه ی هفتم و هشتم به شمار آید.</span></span></span></span></div> فریبرز درتاج http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3369&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">انسان&rlm; ها همواره علاقه داشتند تا درباره ماهیت خود اندیشیده و ابعاد آن&rlm;را بشناسند. درواقع اطلاعات مختلف در طی فرایندهای شناختی، پردازش شده و بازنمایی&rlm; های بدنی و روانی را شکل می&rlm; دهند. نتیجه این بازنمایی&rlm; ها تشکیل دو نوع حس ذهنی درباره خود است: خودآگاهی بدنی&rlm;، و خودآگاهی روانی. علاوه بر این بازنمایی&rlm; های واقعی، گاهی نیز مرتکب خطا شده و تحت شرایطی خاص، یک دست مصنوعی به&rlm; عنوان دست خود تجربه می&rlm; شود. این پژوهش با هدف پیش &rlm;بینی خطای دست مصنوعی بر اساس خودآگاهی روانی و خودآگاهی بدنی طراحی و انجام شد. جامعه آماری را کلیه دانشجویان زن و مرد ساکن شهر تهران تشکیل می&rlm; داد که نمونه &rlm;ای به حجم 167 نفر (96 زن و 71 مرد) با روش نمونه&rlm; گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودآگاهی بدنی (فنیگستاین و همکاران، 1975)، و پرسشنامه خوداگاهی بدنی&rlm; شده (آسایی و همکاران، 2016) و همچنین اجرای آزمایش خطای دست مصنوعی بود. داده &rlm;ها با استفاده از نرم افزار </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">SPSS</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">AMOS</span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که ابعاد خودآگاهی روانی و بدنی با خطای دست مصنوعی رابطه منفی و معنادار مستقیم دارند. همچنین خودآگاهی خصوصی، با میانجی گری آگاهی از مالکیت و عاملیت بدنی؛ و خودآگاهی عمومی با میانجی گری آگاهی از مالکیت بدنی با خطای دست مصنوعی رابطه منفی و غیر مستقیم دارند. این نتایج نشان&rlm;دهنده نقش ابعاد مختلف آگاهی&rlm; در بازنمایی&rlm; های بدنی بوده و بینش تازه&rlm;ای را در مرزهای دانش مربوط به این مفاهیم ایجاد نموده است.</span></span></span><span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span></div> سوسن علیزاده فرد http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3287&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span dir="RTL"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">پژوهش </span></span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">حاضر با هدفِ بحث و بررسی پیرامون تغییر موضوع در گفتمان سالمندان مبتلابه زوال عقل نوع آلزایمر از دیدگاه</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> عصب شناسی زبان</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">در چارچوب مدل </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:11.0pt;">کرو</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">(1983)</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> انجام گرفته است. ماهیت روش شناختی این پژوهشِ کمی، علّی-مقایسه ای بوده، و داده ها شامل 20 نفر آزمودنی (10 نفر بیمار آلزایمری و 10 نفر سالمند سالم) بودند</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">؛ و </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برای تعیین سطح زوال عقل، آزمون تعیین سطح کارکرد حافظه از آزمودنی ها به عمل آمد و افراد با نمرات (2 > نمره </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">&ge;</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> 5/0) انتخاب شدند. سپس، آزمودنی ها به سؤالات مربوط به خانواده، زندگی و فعالیت های روزمره شان <span style="color:black;">پاسخ دادند و گفتگوها ثبت و آوانویسی شد. همچنین، داده ها بر اساس مدل گفتمانی دایکسترا و همکاران (2004) کدگذاری و بر اساس مدل تغییر موضوع کرو (1983) دسته بندی شدند . در پایان، با استفاده از آزمون آماری تی-مستقل نتایج آماری بدست آمد</span></span></span></span><span style="color:black;"><span style="font-family:Calibri,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;">.</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> یافته ها تفاوت معنا</span></span></span><span style="font-family:Calibri,sans-serif;"><span style="font-size:12.0pt;"> </span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">دار تغییر موضوع (001/0 = </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">P</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و حفظ موضوع (01/0 = </span></span></span><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">P</span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) را در </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">گفتمان هر دو گروه افراد با </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زوال عقل نوع آلزایمر و افراد</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> سالم نشان داد</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">،</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> به گونه ای که ویژگی تغییر موضوع هم در همان نوبت گیری و هم در نوبت گیری بعدی رخ می دهد. همچنین، نتایج نشان داد که در گفتمان گروه </span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زوال عقل نوع آلزایمر،</span></span></span><span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تغییر موضوع بیشتر اتفاق می افتد و این تغییر موضوع بیشتر در همان نوبت گیری انجام شده و شروع موضوع جدید از فراوانی بیشتری برخوردار</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">است</span></span></span> <span dir="RTL"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">و مهم ترین دلیل تغییر موضوع، مربوط به عدم ادامۀ گفتمان است.</span></span></span></div> مسعود دهقان http://ndea10.khu.ac.ir/jcp/browse.php?a_id=3313&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">با توجه به شیوع افسردگی و وجود ضعف در کارکردهای افراد افسرده، بررسی و ارزیابی روش های متنوع درمانی در حیطه کارکردهای شناختی از جمله حافظه فعال، ضروری به نظر می رسد. هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی نرم افزار توانبخشی شناختی کاپتان لاگ، بر حافظه فعال شنیداری و فضایی افراد با نشانه های افسردگی شهر اهواز بود. روش این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه این پژوهش، شامل کلیه افراد با نشانه های افسردگی مراجعه کننده به مراکز درمانی روانشناسی و روانپزشکی شهر اهواز و صفحات مجازی این مراکز، در سال99-1398 بود. نمونه این پژوهش شامل 30 فرد با نشانه های افسردگی بود که از طریق اعلام فراخوان در این مراکز و صفحات مجازیشان و به روش نمونه گیری در دسترس داوطلبانه و پس از غربالگری از نظر داشتن ملاک های ورود به پژوهش به وسیله ابزارهای پژوهش (کسب نمره 28-14 بر اساس سیاهه افسردگی بک (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">BDI-II</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) و کسب نمره زیر میانگین در آزمون نمایه حافظه فعال وکسلر- ویرایش سوم) انتخاب شدند. پس از همتاسازی از نظر جنسیت، سن، تحصیلات، وضعیت اجتماعی اقتصادی، عدم ابتلا به بیماری های حاد جسمانی و روان شناختی و سایر متغیرهای مورد نظر در پژوهش به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه قرار گرفتند. گروه آزمایش، به مدت 10 جلسه، تحت توانبخشی شناختی به وسیله نرم افزار کاپتان لاگ قرار گرفتند، اما گروه گواه مداخله ای دریافت نکردند. پس از انجام مداخله و گرفتن پس آزمون، داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری و تحلیل کوواریانس با استفاده از </span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">SPSS-24</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که میان گروه آزمایش و گواه از لحاظ حافظه فعال شنیداری و فضایی تفاوت معنی داری وجود دارد(001/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). میزان حافظه فعال شنیداری و فضایی گروه آزمایش نسبت به پیش آزمون و گروه کنترل به طور معنی داری افزایش یافت، یعنی نرم افزار توانبخشی شناختی کاپتان لاگ، بر حافظه فعال شنیداری و فضایی افراد افسرده، تأثیر معنی داری دارد (001/0></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:12.0pt;">P</span></span><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">). بنابراین استفاده از نرم افزار توانبخشی شناختی کاپتان لاگ برای افزایش حافظه فعال شنیداری و فضایی افراد با نشانه های افسردگی، اثربخش است.</span></span></div> نجمه حمید