http://jemr.khu.ac.ir فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی - مقالات نشریه - سال 1401 جلد13 شماره49 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1401/9/10 http://ndea10.khu.ac.ir/jemr/browse.php?a_id=2323&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span b="" lang="AR-SA" zar="">به کارگیری یک سیستم مالیـاتی مطلوب، دارای شرایط مهمی چون عدالت و کارایی اسـت کـه براسـاس آن، مالیات بر مصرف با اصل منفعت و مالیات بر درآمد با اصل توانایی پرداخت مطابقت خواهند داشت. در این راستا، مالیات بر ارزش افزوده به عنوان ابزار وصـول مالیات بر مصرف، مهم ترین&nbsp; نوآوری قرن بیستم شناخته می شود. از آنجا که افزایش درآمد دولت یکی از اهداف مهم وضع این نوع مالیات است، سعی دولت بر این بوده که نرخ این نوع مالیات را به طور موثر و کارآمد تعیین نماید؛ زیرا افزایش نامتناسب نرخ های مالیات بر ارزش افزوده، اثرات اجتماعی منفی بر تورم، رشد اقتصادی، توزیع درآمد و رفاه عمومی در جامعه خواهد داشت و ممـکن است اثـرات اختلالی بر سایر متغیرها و بخش های مختلف اقتصاد ایران نیز داشته باشد. یکی از راه های مدیریت افزایش نرخ، شبیه سازی و بررسی پیامدها و آثار آن بر متغیرهای کلان اقتصادی در قالب یک مدل تعادل عمومی محاسبه پذیر چندمنطقه ای (</span><span dir="LTR" lang="EN-US" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" times="">MRCGE</span></span><span b="" lang="AR-SA" zar="">) است. با توجه به مطالب بالا و با اعمال و بررسی 3 سنـاریو مخـتلف، اثـرات شـوک افزایـش نـرخ مالیـات بـر ارزش افـزوده (شامل 12، 15 و 20 درصدی) بر 4 متـغیر کـلان اقتـصـاد ایران یعنی تـورم، تولید ناخالص داخلی، مصـرف و سرمایه گذاری، در سطح کشور با استفاده از یک مدل تعادل عمومی قابل محاسبه چندمنـطـقه ای، موسـوم به مـدل&nbsp;</span><span dir="LTR" lang="EN-US" style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" times="">Iran</span></span><span b="" lang="AR-SA" zar=""> </span><span dir="LTR" lang="EN-US" style="font-size:9.0pt"><span new="" roman="" times="">ORANI-G</span></span> <span b="" lang="AR-SA" zar="">و بکـارگـیری جـدول داده- سـتـانده سال 1395 و حسـاب های منـطقه ای کشور شبیه سازی شد.</span> <span b="" lang="AR-SA" zar="">نتایج نشان می دهد که اثر افزایش نـرخ مالـیات بر ارزش افزوده باعث افزایش تورم</span><span b="" lang="FA" zar=""> و سرمایه گذاری و</span><span b="" lang="AR-SA" zar=""> کاهش تولید ناخالص داخلی و مصرف خواهد شد. </span></span></span></span></span></span></div> &nbsp; رویا سیفی پور http://ndea10.khu.ac.ir/jemr/browse.php?a_id=2318&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:200%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">مدل</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">سازی سیاست پولی یکی از حوزه</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های مهم در اقتصادکلان به شمار می رود که پس از مطالعه پیشگام تیلور (1993) در چارچوب تابع واکنش بانک مرکزی گسترش یافته است. اقتصاددانان با به کارگیری رهیافت</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های نوین اقتصادسنجی می کوشند تا با ارزیابی سیاست پولی و ارتباط آن با ثبات در اقتصادکلان مناقشه</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های موجود در ادبیات موضوع را پاسخ داده و دلالت</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های جدیدی ارائه نمایند. در این راستا، پژوهش حاضر برای بررسی ارتباط میان سیاست پولی با شکاف تولید، انحراف تورم و شکاف در بازار ارز در اقتصاد ایران، از تبدیل موجک پیوسته و ابزارهای آن استفاده کرده است. نتایج نشان دهنده آن است که در دوره 1368-1401 بانک مرکزی صرفاً در کوتاه</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">مدت (کم تر از یک سال) شکاف تولید را در تابع هدف خود قرار می</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">دهد و یا طور صلاح</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">دیدی بر آن اثر می</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">گذارد. این مهم برای انحراف تورم از روند بلندمدت آن در کوتاه مدت و میان</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">مدت (1-4 سال) صادق است. به دلیل درهم تنیدگی سیاست پولی و بازار ارز</span></span></span></span>&nbsp;<span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> که ریشه در عدم استقلال بانک مرکزی، تمایل به سرکوب نرخ ارز و سرایت ناترازی</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های به پایه پولی دارد، ارتباط میان سیاست پولی و شکاف در بازار ارز ناپایدار گزارش می</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">شود. اطلاعات و تحلیل</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">های ارائه شده در حوزه زمان </span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">&ndash; </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">فرکانس با در نظر گرفتن تحولات اقتصاد ایران می</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="AR-SA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">تواند برای علاقه</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black"> </span></span></span></span><span lang="FA"><span style="background:white"><span style="line-height:200%"><span style="color:black">مندان این زمینه مفید باشد.</span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="line-height:200%"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</p> صالح طاهری بازخانه http://ndea10.khu.ac.ir/jemr/browse.php?a_id=2315&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif=""><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">وضعیت گسترش فناوری در دنیای امروز به نحوی است که روند توسعه و آینده جهان در حوزه فناوری به صورت دقیق قابل پیش</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">بینی نیست. در این بین فناوری بلاکچین به عنوان یک فناوری جدید شدیداً مورد توجه قرار گرفته است. این فناوری یک پروتکل است که منجر می شود تا اطلاعات به صورت مستقیم بین طرف های قرارداد در یک شبکه و بدون نیاز به واسطه ها مبادله شوند. بلاکچین یکی از مهم ترین روندهای فناوری در سال های اخیر بوده و بانکداری یکی از آن بخش هایی است که به اعتقاد بسیاری از صاحب نظران، تغییرات عمده ای از فناوری بلاکچین خواهد پذیرفت. با توجه به تاثیر</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">ی</span></span><span lang="AR-SA"><span b="" nazanin=""> که فناوری بلاکچین می تواند بر روی نظام بانکداری داشته باشد، بررسی تاثیرگذاری این فناوری بر نظام بانکداری که معرف چگونگی ایجاد، ارائه و کسب ارزش در این بخش می باشد، اهمیت زیادی خواهد داشت.</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">هدف این پژوهش، بررسی تاثیر این فناوری در نظام بانکداری است. به منظور دستیابی به این هدف،</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">نحوه گردآوری داده ها از نوع پژوهش اسنادی- کتابخانه ای و</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">از طریق آمارگیری نمونه ای است و برحسب ماهیت از نوع تحقیقات کمی- کیفی است و روش آن بصورت پیمایشی و ابزار مورد استفاده، پرسشنامه و مشاهدات میدانی بوده است.</span></span> <span lang="AR-SA"><span b="" nazanin="">با توجه به این پژوهش، تاثیرگذار بودن فناوری بلاکچین بر روی نظام بانکداری را تایید می کند. در نهایت با توجه به اینکه فناوری بلاکچین تقریبا همه ی بخش های هسته نظام بانکداری را به چالش خواهد کشید، لازم است بانک ها استراتژی مناسبی برای مقابله با تهدیدها و استفاده از فرصت های حاصل از این فناوری اتخاذ نمایند</span></span><span dir="LTR">.</span></span></span></span></span></span></span></div> <br> &nbsp; لیلا ترکی http://ndea10.khu.ac.ir/jemr/browse.php?a_id=2306&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="color:#000000;"><span style="line-height:200%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span style="line-height:200%"><span b="" nazanin="">کنترل مدیریت نشده رشد نقدینگی به دلیل پیامدهای منفی آن، همواره مورد توجه سیاستگذاران بوده است. یکی از عوامل ایجاد نقدینگی، استقراض دولت از بانک مرکزی می باشد. در همین راستا از دهه هشتاد به بعد، بحث عدم استقراض از بانک مرکزی در بین دولت ها مطرح شد و دولت ها با وجود محدود کردن خود از منابع بانک مرکزی، بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی را مجبور به استقراض کرده اند. به این منظور یک الگوی اقتصاد کلان</span></span></span> <span lang="FA"><span style="line-height:200%">&nbsp;<span lang="FA"><span style="line-height:200%"><span b="" nazanin="">با لحاظ کردن خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی و خالص بدهی بخش دولتی به بانک ها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی از کانال تراز مالی دولت طراحی شده است که روابط متغیرهای اقتصادی را در چارچوب یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی کینزین های جدید با لحاظ اصطکاک های اسمی و حقیقی (</span></span></span></span></span><span dir="LTR"><span style="line-height:200%"><span yekanyw="">DSGE</span></span></span><span lang="FA"><span style="line-height:200%"><span b="" nazanin="">) ) ارائه می دهد. پس از تعیین مقادیر ورودی الگو و کالیبره کردن پارامترها با استفاده از اطلاعات اقتصاد ایران طی دوره 1399-1379، نتایج گشتاورها و آزمون های آماری حاکی از مناسب بودن الگوی ارائه شده برای شبیه سازی اقتصاد ایران است. یافته های حاصل از داده های پژوهش نشان از این دارد که تکانه خالص بدهی بخش دولتی به بانکها و مؤسسات اعتباری غیر بانکی مرکزی اثر مثبت</span></span></span>&nbsp;<span lang="FA"><span style="line-height:200%"><span b="" nazanin=""> برروی سرمایه گذاری دارد بدین صورت که نقدینگی جدیدی توسط دولت که از موسسات و بانک ها اخذ شده به شکل سپرده های جدیدی در اختیار بخش تولید شده است. تکانه خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی باعث افزایش مصرف در تابع مطلوبیت و مصرف کل ترکیبی از کالاها و خدمات عمومی عرضه شده از سوی دولت و همچنین کالاها و خدمات مصرفی خصوصی مؤثر می شود. همچنین تکانه خالص بدهی بخش دولتی به بانک مرکزی باعث افزایش تورم و رشد خفیف تولید، و تکانه خالص بدهی بخش دولتی به بانک ها و مؤسسات اعتباری باعث افزایش تورم و تحریک تولید می شود.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></p> حسین صمصامی مزرعه آخوند http://ndea10.khu.ac.ir/jemr/browse.php?a_id=2300&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">یکی از بزرگ ترین چالش های جهانی در چند دهه اخیر که به صورت چشمگیری افزایش یافته است، مسئله تغییرات اقلیمی است. از مهم ترین علل ایجاد تغییرات اقلیمی می توان به انتشار گازهای گلخانه ای به ویژه </span></span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">CO</span>_{<span style="background-color:#ffffff;">2</span>}</span></span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;"> ناشی از مصرف سوخت های فسیلی اشاره کرد. ایران </span></span></span><span lang="AR-SA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">با انتشار 745 میلیون تن</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">CO</span>_{<span style="background-color:#ffffff;">2</span>}</span></span>_{<span style="background-color:#ffffff;"> </span>}<span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">در سال 2020 رتبه ششم آلوده کننده کشور جهان قرار دارد. بر اساس گزارش ترازنامه انرژی حدود 30 درصد از کل انتشار کربن ایران متعلق به بخش نیروگاه های تولیدکننده برق می باشد. ازاین رو، هدف اصلی این مطالعه، برنامه ریزی بلندمدت عرضه و تقاضای برق جهت کاهش میزان انتشار کربن مطابق تعهدات ایران در قالب توافقنامه پاریس است. برای این منظور، در سمت عرضه برق، از مدل</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">MESSAGE</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">جهت برنامه ریزی سیستم تولید برق با در نظر گرفتن پتانسیل های تجدیدپذیر در طی دوره 2021-2050 استفاده شده است و در سمت تقاضای برق، با استفاده از مدل</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">ARDL</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">مقادیر تقاضای برق تحت سناریوهای اصلاح یارانه قیمتی، پیش بینی شده و در برنامه ریزی بلندمدت سیستم عرضه برق کشور مورداستفاده قرارگرفته است. نتایج حاصل از مدل</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">ARDL</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">نشان می دهد که اصلاح کامل یارانه قیمت برق منجر به کاهش </span><span style="background:lime"><span style="background-color:#ffffff;">10 درصدی</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> تقاضای برق در طول دوره برنامه ریزی می شود. لذا سیاست اصلاح یارانه می تواند در کنترل سمت تقاضا </span><span style="background:lime"><span style="background-color:#ffffff;">تا حدودی</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> مؤثر باشد.&nbsp; نتایج حاصل از مدل</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">MESSAGE</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar="">حاکی از آن است که استفاده از پتانسیل های تجدیدپذیر شناسایی شده در استان های مختلف در برنامه ریزی سمت عرضه برق، تأثیر بسزایی در دستیابی ایران به تعهدات خود مطابق توافقنامه پاریس دارد. بااین حال، انتشار</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">CO</span>_{<span style="background-color:#ffffff;">2</span>}</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">در بخش برق ایران در کوتاه مدت قابل کنترل نیست و میزان انتشار دی اکسید کربن تا 10 سال آینده (2020-2030) نه تنها کاهش نمی یابد بلکه میزان انتشار آن افزایش می یابد. اما در بلندمدت (یعنی بازه زمانی 2050-2040)، انتشار</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times=""><span style="background-color:#ffffff;">CO</span>_{<span style="background-color:#ffffff;">2</span>}</span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span b="" zar=""><span style="background-color:#ffffff;">به میزان چشمگیری قابل کنترل است. نتایج نشان می دهد در صورت برنامه ریزی سیستم برق کشور مطابق با سناریو منتخب (تکنولوژی های سبز همراه با اصلاح یارانه قیمت برق)، سهم تکنولوژی های تجدیدپذیر می تواند از 6% در سال 2020 به ترتیب به 15%، 50% و 78% در سال های 2030، 2040 و 2050 افزایش یابد. بنابراین، انتشار کربن در بخش تولید برق در سال های 2040 و 2050 نسبت به سال 2020 می تواند به ترتیب 20% و 54% کاهش یابد.</span></span></span><span style="background-color:#ffffff;"> </span><span lang="FA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp;</div> سیاب ممی پور