fa بررسی مروری اثر جزیره حرارتی و ارائه روش های کاهش تاثیرات آن جغرافیا و برنامه ریزی شهری Geography and Urban Planning پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">گسترش شهرنشینی و جایگزینی سطوح طبیعی با مصالح مصنوعی سبب افزایش دما و شکل‌گیری پدیده جزیره حرارتی شهری می‌شود که پیامدهایی چون افزایش مصرف انرژی، تشدید آلودگی هوا و تهدید سلامت عمومی را به همراه دارد. این پژوهش باهدف شناسایی عوامل مؤثر بر جزیره حرارتی شهری و ارائه راهکارهای مؤثر برای کاهش اثرات آن انجام شده است. پژوهش حاضر به روش مرور نظام‌مند و با رویکرد توصیفی - تحلیلی انجام‌گرفته است. برای این منظور، مقالات و مطالعات علمی مرتبط با موضوع از پایگاه‌های معتبر علمی استخراج و پس از طی مراحل غربال‌گری عناوین، چکیده‌ها و متن کامل، به‌صورت کیفی تحلیل شدند. در ادامه شاخص‌های مؤثر بر شدت جزیره حرارتی و راهکارهای کاهش آن تحلیل و طبقه‌بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عواملی نظیر هندسه متراکم شهری، کاهش پوشش گیاهی و سطوح آبی، استفاده از مصالح با آلبدو پایین، طراحی ناکارآمد احجام و فضاهای شهری و ضعف تهویه طبیعی، نقش مهمی در تشدید جزیره حرارتی شهری دارند. در مقابل، راهکارهایی همچون بهینه‌سازی هندسه شهری، توسعه فضاهای سبز و آبی، به‌کارگیری مصالح سرد و پایدار، ارتقا تهویه طبیعی و استفاده از راهکارهای معماری اقلیم محور می‌توانند به طور مؤثر موجب کاهش دمای محیط، بهبود عملکرد انرژی ساختمان و ارتقای محیط‌های شهری شوند. نتایج نشان می‌‌دهد که ترکیب فناوری‌های نوین، راهکارهای بومی و مدیریت پایدار شهری می‌‌تواند شدت اثر جزیره حرارتی را کاهش دهد و با بهینه‌سازی مصرف انرژی، کیفیت زندگی ساکنان را بهبود ببخشد.</div> <div style="text-align: justify;">The expansion of urbanization and the replacement of natural surfaces with artificial materials lead to temperature rise and the formation of the urban heat island (UHI) phenomenon, which results in consequences such as increased energy consumption, intensified air pollution, and threats to public health. This study aims to identify the factors influencing UHI and propose strategies to mitigate its impacts. The research was conducted using a systematic review and descriptive-analytical approach. To this end, relevant scientific articles and studies were examined, and the collected data were analyzed and categorized. The findings revealed that the key factors intensifying UHI include dense urban geometry, neglect of sustainable green facades and rooftops, improper and inefficient building mass design, use of materials with high thermal capacity and low albedo, reduced quality and efficiency of transportation infrastructure, loss of vegetation cover and surrounding natural ecosystems, shortage of water bodies, and ineffective natural ventilation in urban fabrics. The proposed strategies are divided into two scales. At the urban scale, optimizing urban design by regulating the height-to-width ratio of streets, creating wind corridors, and developing sustainable transportation infrastructure play a significant role in improving ventilation and reducing temperature. Expanding green and blue spaces through evapotranspiration processes and preserving natural ecosystems around cities help moderate environmental temperatures and improve air quality. At the building scale, the use of cool materials with high albedo, effective thermal insulation, green roofs and walls, and double-skin facades reduces heat transfer and enhances energy performance. Overall, the results indicate that integrating modern technologies, local strategies, and sustainable urban management can simultaneously reduce environmental temperatures, optimize energy consumption, and improve the quality of urban life.</div> جزیره حرارتی, دما, طراحی معماری, مصرف انرژی, پوشش گیاهی. Urban Heat Island, Temperature, Architecture, Energy, Vegetation 0 0 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5114-1&slc_lang=fa&sid=1 Laya khoddamAbbasi لعیا خدام عباسی lykhodamabasi@shahroodut.ac.ir 100319475328460024587 100319475328460024587 No Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود Ahmad Jameei احمد جامعی ahmadjameei@shahroodut.ac.ir 100319475328460024588 100319475328460024588 Yes Shahrood University of Technology دانشگاه صنعتی شاهرود