fa تحلیل اجتماعی مناقشات آبی (زندگی در سایه کم‌آبی: تجربه زیسته در شرق مازندران) جغرافیا و برنامه ریزی روستایی Geography and Rural Planning پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">در سال‌های اخیر، بحران آب در ایران از سطحی محیط‌زیستی فراتر رفته و به مسئله‌ای چندبعدی تبدیل شده است. شرق استان مازندران، با وجود برخورداری از منابع سطحی قابل‌توجه، درگیر تضادهای محلی بر سر دسترسی و توزیع آب میان روستاهای بالادست و پایین‌دست است؛ تضادهایی که فراتر از کمبود منابع، بازتابی از بی‌عدالتی ادراک‌شده، از‌بین‌رفتن اعتماد و تغییر در پیوندهای اجتماعی محسوب می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف درک و تفسیر تجربه زیسته مردم از تضاد اجتماعی آب در این منطقه، با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شده‌است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساخت‌یافته با 20 نفر(۱۵ نفر از ساکنان روستاهای درگیر در مناقشه آبی و 5 نفر ازخبرگان) گردآوری و به روش تحلیل تماتیک سه ‌سطحی تحلیل شده‌اند. برای تحلیل داده‌ها، روش تحلیل شبکۀ مضمونی به کار رفت و در فرایند شش مرحله‌ای تحلیل داده‌ها، یک شبکۀ تحلیل مضمونی استخراج شد. در این شبکۀ مضمونی،15تم بنیادین به3تم سازمان دهندۀ (الف) &laquo;بی‌عدالتی در جریان آب، بی‌اعتمادی در روابط&raquo;، (ب) &laquo;اضطراب محیط‌زیستی&raquo; و (ج) &laquo;گسست اجتماعی و فروپاشی همبستگی محلی&raquo; و یک تم فراگیر &laquo;تضاد اجتماعی آب&raquo; تقلیل یافت. این مضامین حاکی از آن است که تضاد بر سر آب، نه‌ تنها منبعی برای نزاع‌های مادی، بلکه محرکی برای دگرگونی‌های عمیق در احساس تعلق، اخلاق هم‌زیستی و اعتماد اجتماعی است. براین‌اساس، نتایج پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های مدیریت منابع آب با تأکید بر عدالت ادراک‌شده، گفت‌وگوی میان‌روستایی و ملاحظه ابعاد اجتماعی و فرهنگی در طرح‌های سازگاری با کم‌آبی تأکید دارد.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;">&ldquo;In recent years, the water crisis in Iran has gone beyond an environmental concern and has evolved into a multidimontion issue. Eastern Mazandaran, despite having relatively abundant surface water resources, faces local conflicts over access to and distribution of water between upstream and downstream villages. These conflicts, beyond the mere scarcity of resources, reflect perceived injustice, the breakdown of trust, and transformations in social bonds.This study aims to understand and interpret people&rsquo;s lived experiences of social conflict over water in this region, using an interpretative phenomenological approach and seeks to analyze the effects of water conflict on perceptions of justice, security, and local identity. Data were collected through in-depth semi-structured interviews with 20 people (15 residents of the villages involved in the water dispute and five technical experts), and analyzed using a three-level thematic analysis. Thematic network analysis was employed, and through a six-step analytical process, a thematic network was constructed.Within this network, fifteen basic themes were condensed into three organizing themes-&ldquo;Injustice in the flow of water and distrust in relationships,&rdquo; &ldquo;Environmental anxiety,&rdquo; and &ldquo;Social rupture and collapse of local solidarity&rdquo;-and one overarching global theme, &ldquo;Social conflict over water.&rdquo;These themes indicate that conflict over water serves not only as a source of material disputes but also as a catalyst for profound transformations in the sense of belonging, coexistence ethics, and social trust. Accordingly, the findings highlight the necessity of rethinking water resource management policies, emphasizing perceived justice, inter-village dialogue, and the integration of Sociological and cultural dimensions in adaptation plans for water scarcity.<br> &nbsp;</div> تضاد اجتماعی آب, تجربه زیسته, پدیدارشناسی تفسیری, عدالت ادراک‌شده, اعتماد اجتماعی, شرق مازندران Lived experience, social conflict over water, interpretative phenomenology, perceived justice, social trust, Eastern Mazandaran 0 0 http://jgs.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-5132-1&slc_lang=fa&sid=1 Sadegh Salehi صادق صالحی S.Salehi@umz.ac.ir 100319475328460024563 100319475328460024563 Yes Mazandaran University دانشگاه مازندران Hadis Feli حدیث فعلی h.feli05@umail.umz.ac.ir 100319475328460024564 100319475328460024564 No Mazandaran University دانشگاه مازندران Ahmad Rezaie احمد رضایی A.Rezaie@umz.ac.ir 100319475328460024565 100319475328460024565 No Mazandaran University دانشگاه مازندران