4 نتیجه برای غرب آسیا
دکتر مهدی علمی، خانم ریباز قربانی نژاد، دکتر محمد اخباری، خانم اعظم یوسفی،
دوره 0، شماره 0 - ( 1-1386 )
چکیده
چکیده
ترکیه به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی ویژه در نقطه تلاقی آسیا، اروپا و خاورمیانه، یکی از بازیگران کلیدی در تحولات آینده غرب آسیا محسوب میشود. با این حال، در ادبیات موجود بیشتر پژوهشها به توصیف سیاست خارجی آنکارا محدود شده و کمتر به تحلیل آینده تحولات ژئوپلیتیکی با استفاده از رویکردهای نظاممند آیندهپژوهی پرداختهاند. این پژوهش با تکیه بر چارچوب نظری واقعگرایی ژئوپلیتیکی در تعامل با رهیافت آیندهپژوهی سناریومحور، درصدد پرکردن این خلأ است. روش تحقیق ترکیبی و از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختاریافته با ۱۵ نفر از خبرگان مسائل ترکیه و همچنین تحلیل منابع اسنادی گردآوری شده است. برای شناسایی پیشرانها و عدم قطعیتهای اصلی از روش دلفی بهره گرفته شد و سپس با استفاده از مدل تحلیل چشم انداز و تحلیل متقاطع، سناریوهای آینده ترسیم گردید. یافتهها نشان میدهد که آینده ژئوپلیتیکی آناتولی بزرگ در پرتو هفت سناریوی اصلی شکل خواهد گرفت که مهمترین آنها عبارتند از: تشدید رقابت هیدروپلیتیکی میان ترکیه، عراق و سوریه؛ افزایش نقشآفرینی ترکیه در قفقاز جنوبی در پرتو همگرایی با جمهوری آذربایجان؛ تداوم واگرایی در روابط آنکارا با تهران بهویژه در حوزه انرژی و مسائل کردی و کریدوری. نتایج نشان میدهد که سیاست خارجی ترکیه در مواجهه با این سناریوها عمدتاً بر سه محور استوار خواهد بود: توسعه صنعت دفاعی و افزایش عمق راهبردی، بهرهگیری از ظرفیتهای ترانزیتی و انرژی برای تبدیل شدن به چهارراه ژئواکونومیک منطقه و تداوم سیاست نئوعثمانیگرایی با هدف کسب هژمونی منطقهای. بنابراین، مطالعه حاضر ضمن ارائه تصویری نظاممند از آیندههای محتمل، میتواند به درک دقیقتر فرصتها و چالشهای پیشروی کشورهای همسایه ترکیه در فلات آناتولی کمک کند و مبنایی برای طراحی راهبردهای واقعبینانهتر در حوزه سیاست خارجی و امنیت منطقهای باشد
سید محمد حسینی،
دوره 18، شماره 49 - ( 1-1397 )
چکیده
بارش به عنوان یکی از عناصر سرکش آبوهوایی، دارای پراکنش شدید مکانی و زمانی در مقیاس جهانی و منطقهای است. در این پژوهش، از پایگاه داده مرکز اقلیمشناسی بارش جهان(GPCC) در بازهی زمانی 1960 تا 2009 میلادی(50 سال) به صورت ماهانه استفاده شده است. این دادهها دارای تفکیک مکانی 0/5 × 0/5 درجهی قوسی هستند و برای محدوده 0 تا 80 درجهی طول شرقی و 10 تا 50 درجهی عرض شمالی استخراج شده است. به این ترتیب، آرایهای به ابعاد 600 *12800 به دست آمد که بر روی سطرها، مکان(یاخته) و بر روی ستونها، زمان(ماه) قرار دارد. واکاوی سری زمانی بارش در نیمسدهی گذشتهی جنوب غرب آسیا(خاورمیانه) نشان داد که بارش در بهار(فروردین و اردیبهشت)، تابستان(تیر و شهریور) و در سراسر زمستان، روند کاهشی دارد. به طور سالانه، 2/35 درصد از پهنهی مورد بررسی دارای روند مثبت، 2/30 درصد، روند منفی و 93/35 درصد بدون روند است. بیشترین روند مثبت بارش از آن شهریورماه با 6/5 درصد و بالاترین روند منفی به مردادماه با 5 درصد اختصاص دارد. بخشهایی از افغانستان، پاکستان، عراق، ترکیه و به صورت پراکنده در ایران مرکزی و نواحی واقع در عرضهای پایینتر جغرافیایی، دارای روند مثبت و بخشهای شرقی و شمالغربی ایران و بخشهای پراکندهای از کشورهای خاورمیانه نیز دارای روند کاهشی بارش هستند. همچنین اغلب کشورهای این پهنه در طول سال یا فاقد شیب روند و یا شیب روند بسیار ناچیزی دارند. البته بیشترین درصد مساحت شیب روند بارش 0 تا 5/0 است و تمرکز آن با روند بارش تطابق نسبی دارد.
هادی ظرافتی، یوسف قویدل رحیمی، منوچهر فرج زاده،
دوره 24، شماره 72 - ( 1-1403 )
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی و شناسایی روزهای با وقوع دمای فرین بالای 50 درجه سانتیگراد و تعیین الگوی سینوپتیکی رخداد آنها در منطقه غرب آسیا انجام شد. برای انجام این کار از دادههای بازتحلیل شده NOAA-CIRES-DOE 20th Century Reanalysis V3 بیشینه دمای دومتری سطح زمین طی دوره زمانی 1836 تا 2020 در فصل گرم سال (ژوئن تا سپتامبر) استفاده شده و در نهایت تعداد 513 روز دمای بیشینه بالای 50 درجه جهت تحلیل سینوپتیک شناسایی گردید. دماهای بالای 50 درجه در ماههای ژوئن، ژوئیه و اوت به وقوع پیوسته و تغییرات سالانه فراوانی دماهای بیشینه فرین دارای روندی صعودی بوده و همچنین بیشترین فراوانی وقوع دمای فرین بالا در دهههای اخیر و در سال 2015 و 2010 رخ داده است. جهت تحلیل سینوپتیک تعداد 513 روز شناسایی شده، دادههای واکاوی شده ارتفاع ژئوپتانسیل متر تراز 500 هکتوپاسکال برای روزهای مذکور استخراج و خوشه بندی إعمال شد. سپس روزهای با وقوع شدیدترین دما در هرخوشه به منظور تعییین الگوی سینوپتیک انتخاب شدند. با توجه به یافتههای تحقیق مشخص شد که محدودهی رخداد دمای بیشینهی فرین، منطقهی مرزی جنوب غرب ایران و جنوب شرق عراق میباشد. نتایج تحلیل سینوپتیک نشان داد که از یک سو وجود شرایط وضعیت کمفشار با منشأ کمفشارهای حرارتی خلیج فارس، شبه جزیره عربستان و گنگ در سطح زمین همراه با استقرار پرارتفاع غرب آسیا در تراز 500 هکتوپاسکال بر روی منطقه و از سوی دیگر انتقال هوای گرم عرضهای پایین (عربستان و عراق) و بیابانهای داخل ایران به سمت منطقه مذکور، سبب رخداد دمای بیشینه فرین در منطقه شده است. در واقع با توجه به همگرایی دمایی رخ داده در سطح زمین به علت وجود وضعیت کمفشار و افزایش نزول بیدررو دما به دلیل گردش واچرخندی پرارتفاعهای ترازهای بالای جو، گرمایش سطح زمین تشدید شده و ضخامت جو نیز بالا بوده است.
خانم زکیه آفتابی، دکتر مراد کاویانی راد، دکتر حمید کاردان مقدم،
دوره 25، شماره 77 - ( 4-1404 )
چکیده
آب، منبعی راهبردی و کمیاب است که طی سالهای اخیر متاثر از متغیرهای مختلف ملی و فراملی به شدت محدود شده و حوزههای امنیت، ثبات، توسعه و رفاه در کشورها را به شدت متاثر ساخته است. اثرگذاری بالای آب در حوزههای یاد شده آب را در کانون سیاست خارجی و مناسبات هیدروپلیتیک بسیاری از کشورها از جمله جنوب باختری آسیا قرار داده است. در سالهای اخیر، به رغمِ طرحِ مسئلهِ بحرانِ آب و نقش آن در مناسبات دو کشور ایران و عراق در محافل علمی، سیاسی و رسانهای، همچنان ابعاد این مسئله ناشناخته مانده و تفسیرهای متفاوتی از آن به دست دادهاند. پژوهش حاضر که ماهیت کاریردی دارد و دروندادهای مورد نیاز آن به روش کتابخانهای گرداوری شده با هدف دستیابی به شناختی کیفی درباره ابعاد و زوایای مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق، بر آن است که افزون بر مشخصکردن ویژگیهای محتوایی و روششناختی، خلاهای پژوهشی موجود در این زمینه را با روش فراتحلیل کیفی شناسایی کند. این پژوهش با بهرهگیری از روش فراتحلیل کیفی، 34 پژوهش انجام شده در بازه زمانی 1402- 1384 در قالب مقالات علمی-پژوهشی داخلی، پایاننامه و مقالات موجود در فصلنامههای معتبر بین المللی را بررسی کرده است. نتایج پژوهش نشان داد که مطالعه جامعی انجام نشده است که ابعاد گوناگون مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق را بررسی و واکاوی کرده باشد. در این خصوص نبود دادههای دقیق و واقعی و ضعف مبانی نظری-معرفتی پژوهش از کاستیهای پژوهشهای انجام شده در زمینه مناسبات دو کشور است.
