http://jpll.khu.ac.ir دوفصلنامه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی - مقالات نشریه - سال 1385 جلد14 شماره53 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1385/6/10 http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=3905&sid=1&slc_lang=fa http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=914&sid=1&slc_lang=fa مقاله حاضر به بررسی انعکاس غزل اول دیوان حافظ ، در آینه ترجمه سه مترجم زبان ترکی می پردازد و توانایی این سه مترجم را در ارائه تصویری درست تر از غزل مربوطه ، به مقایسه می نشیند و از این راه تلاش می کند به نتایج و اصولی در امر ترجمه برسد. صابر امامی http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=915&sid=1&slc_lang=fa هدف مقاله حاضر آن است تا نشان دهد مبحث «اسم جامد و مشتق» در دستور زبان فارسی، الگوبرداری نادرستی از قواعد زبان عربی بوده و منطبق با ساختمان زبان فارسی نیست؛ زیرا فارسی از گروه زبان های ترکیبی است و عربی از گروه زبان های اشتقاقی. مؤلف با نقد سه دیدگاه متناقض دستورنویسان فارسی در باره اشتقاق، نتیجه می گیرد که مبحث اشتقاق در فارسی محدود به «اسم» نیست، بلکه دیگر انواع کلمه نیز ساخت اشتقاقی دارند. در پایان پیشنهاد می کند، با گسترش دامنه اشتقاق به حوزه کلمات مرکب، تمام کلماتی که دستوریان مشتق شمرده اند زیر مجموعه کلمات مرکب به حساب آید و کلمات مرکب به دو گروه: مشتق و غیر مشتق، تقسیم شود. عصمت خوئینی http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=916&sid=1&slc_lang=fa وجود عرفای بزرگوار پارسی گویی چون شیخ شرف الدّین احمد بن یحیی منیری در شبه قارّه به مرور ایّام موجب آگاهی عموم مردم هند و گرایش آنان به دین مبین اسـلام شده است . تلفیق عرفان اسـلامی و زبان فارسـی در هند، ضرورت پژوهش و بحث درباره ارزش و اهمیّت آثار فارسی باقی مانده در آن خطّه و اهتمام در احیای آن ها را ایجاب می کند. یکی از این آثار گرانقدر عرفانی «مکاتیب صدی » یا صد مکتوب شرف الدّین است که آن را با نثر فصیح و عالمانه فارسی خطاب به مریدان خویش نگاشته است . این امر علاوه بر این که گویای بسط و گسترش عرفان اسلامی در آن خطّه است ، نشان می دهد که به شهادت آثار موجود، زبان فارسی نه تنها در شهرهای بزرگ ، بلکه در اقطار و اکناف شبه قارّه هند رواج داشته و زبان مجالس وعظ و محافل ادبی و عرفانی و نامه نگاری های دوستانه و رسمی آن دیار، زبان شیوای فارسی بوده است . بررسی و تحلیل «مکتوبات » هم از جنبه ادبی و هم از لحاظ محتوا اهمیت دارد، لذا در این مقاله پس از شرح مختصری درباره احوال و آثار شرف الدّین ، به تحلیل محتوای «مکتوبات » و ارائه نمونه هایی از چند مکتوب پرداخته شده است . حکیمه دبیران http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=917&sid=1&slc_lang=fa در این مقاله ابتدا با اشاره به نظیره گویی و تفاوت آن با تقلید و تتبع و اقتباس و سرقت ادبی به اجمال نظیره سازان ادب فارسی معرفی می شوند. سپس به هفت پیکر نظامی و ارزش های داستانی آن اشاره ای می شود و پس از معرفی نظیره ها و ترجمه های هفت پیکر و معرفی داستان های آن‏، 21 اثر معرفی می شود که مستقیم یا غیرمستقیم از شیوه داستان پردازی نظامی تقلید کرده اند. در این بررسی درمی یابیم که نظامی علاوه بر افسانه ای کردن شخصیت تاریخی بهرام گور، با پرورش هفت داستان در قالب داستان اصلی بهرام گور، سنت داستانی خاصی را در ادبیات ایران بنا نهاد که از طریق امیر خسرو دهلوی به هند منتقل شد. این سنت داستانی، در هند نشو و نما یافت و با عناصر و بن مایه های داستان های هندی درآمیخت و در شیوه های داستانی آن دیار اثرات ژرفی نهاد. حسن ذوالفقاری http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=918&sid=1&slc_lang=fa شخصیت بخشی یکی از مهم ترین صورت های خیال است که به شکل های مختلف در شعر می آید و معمولاً با صنایعی همچون ایهام یا استخدام و حسن تعلیل همراه است. شخصیت بخشی به مثابه نوعی تشبیه یا استعاره دارای دو رکن است؛ یکی شخص و دیگری شیء. هرگاه ویژگی یا فعلی انسانی را به شیء نسبت دهیم یا به بیان دیگر در شیء فرافکنیم، حاصل کار شخصیت بخشی خواهد بود. این نوع تصویرپردازی یکی از مهم ترین وجوه زیبایی در شعر حافظ است. حافظ به شکل های مختلف به اشیاء شخصیت انسانی بخشیده و در این کار توفیق کم نظیری داشته است. مهم ترین ابزارهای حافظ در شخصیت بخشی به اشیاء، تشبیه، استعاره و ایهامی است که در وجه شبه یا جامع استعاره یا استعاره تخییلیه ای که لازمه استعاره مکنیه است وجود دارد. علی محمدی آسیابادی http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=919&sid=1&slc_lang=fa عارفان از جهات مختلف هنجارگریزی زبانی داشته اند. هنجارگریزی در زبان عارفان گاه در صورت هایی چون طنز و هزل و وارونه سازی معنایی ظاهر می شود. این هنجارگریزی در صورت های مختلف خود ابزاری در دست عارفان بوده است به منظور نفی سلسله مراتب ارزش اجتماعی و آزادسازی ذهن مردمان از فشار هنجارهای فکری حاکم بر جامعه. به همین دلیل هنجارگریزی زبانی صوفیه در پیوند با عادت شکنی های اجتماعی ایشان است. در مقاله حاضر هنجارگریزی در آثار سنایی، مولوی و عطار از این منظر خاص بررسی می شود. مریم مشرف http://ndea10.khu.ac.ir/jpll/browse.php?a_id=920&sid=1&slc_lang=fa در همه زبان ها متون بسیاری را می توان یافت که به دلایل مختلفی نویسنده آن ها ناشناخته مانده است. تحقیقات بسیاری در جهت رفع این مسئله صورت گرفته است؛ هم در قالب ادبی و بررسی کیفی و هم در قالب زبان شناختی و بررسی کمّی سبک ها. در این مقاله به نقد و بررسی یکی از شیوه های کمّی در تشخیص پدیدآورنده یک اثر می پردازیم. این شیوه که به کیوسام1 شهرت یافته، در تحلیل نثر انگلیسی به نتایج قابل تأملی دست یافته است. در اینجا با استفاده از یکی از قصاید فارسی با مطلع «منسوخ شد مروت و معدوم شد وفا» که به دو شاعر (سنایی و جبلی) انتساب یافته، کارآیی این شیوه آماری را محک می زنیم. محمدجعفر یاحقی