Persian Language and Literature

fa بررسی مؤلفه‌های ادب زبانی در قابوسنامه با استفاده از نظریه براون و لوینسون A Study of Elements of Linguistic Politeness in Qabousnameh Based on the Brown and Levinson Theory تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">ادب زبانی پدیده¬ای است که معمولاً در تعامل روزمره رعایت می‌شود و چگونگی استفاده از زبان را برای مدیریت روابط بینافردی سخنگویان نشان می‌دهد. قابوسنامه از آثار مهم ادب تعلیمی فارسی است که عنصرالمعالی آن را در چهل‌وچهار باب، به‌قصد تربیت فرزندش گیلان‌شاه و آموختن آداب اجتماعی، دانش¬ها و فنون لازم برای زندگی، حکومت، مملکت¬داری و...، تألیف کرده است. ایرانیان از دیرباز این‌کتاب را به‌دلیل ارزش تعلیمی و تربیتی آن گرامی داشته و از حکایات آن برای تربیت فرزندان استفاده کرده-اند. در این مقاله، بازنمود ادب زبانی در قابوسنامه با استفاده از نظریه ادب براون و لوینسون بررسی شده است. یافته‌ها نشان داد که در قابوسنامه ادب به‌صورت پدیده¬ای اجتماعی و فرهنگی مفهوم¬سازی شده که حاصل تعامل سازنده افراد و دارای ابعاد فکری، بیانی و رفتاری است. در بعد فکری، مخاطب-اندیشی و سنجش بافت موقعیتی و تأمل در سخن و دلالت‌ها و تأثیرات مختلف آن؛ در بعد زبانی و بیانی، موازین سخنوری و آداب و احوال سخن؛ و در بعد رفتاری، کنش¬های معنادار یا تأثیرگذار منفی و مثبت در ادب زبانی معرفی و تبیین شده است. در این مقاله، از میان موارد بسیاری که با رویکرد کاربردشناختی زبان و نظریه براون و لوینسون به روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی در قابوسنامه بررسی شد، 27 نمونه ارائه شده است. ازنظر مؤلفِ قابوسنامه، کنش¬های طرفین گفت‌وگو می¬تواند سبب حفظ یا تهدید وجهه گوینده و مخاطب شود؛ بنابراین، او راهبردهایی را برای دفاع از وجهه طرفین یا ارتقاء آن پیشنهاد کرده است. می¬توان قابوسنامه را از کهن¬ترین متون ادب فارسی دانست که به زبان بدن و لزوم استفاده درست از آن در تعامل زبانی و روابط بینافردی اشاره کرده است.</div> Linguistic politeness is a phenomenon that is usually observed in everyday human interaction and shows how to use language to manage the interpersonal relationships of speakers. Qabousnameh is one of the most important texts of Persian didactic literature, which Onsor Al-Ma’āli wrote in forty-four chapters, with the aim of educating his son, Gilanshah, and his learning about social etiquette, knowledge, and techniques necessary for life, government, statehood, etc. Iranians have long cherished this book because of its didactic value and have used its anecdotes for educating their children. In this article the representation of linguistic politeness in Qabousnameh was studied using the politeness theory of Brown and Levinson. The findings showed that politeness was conceptualized as a social and cultural phenomenon in Qaboosnameh, which is the result of constructive interaction of individuals with mental, expressive and behavioral dimensions: in the mental dimension, consideration of audience and measuring the contextual situation and reflection on speech and its various meanings and effects; in the linguistic and expressive dimension, the standards of eloquence and the etiquette of speech; and in the behavioral dimension, the significant or influential negative and positive speech acts in language politeness were introduced and explained. In this paper, out of many cases that were studied in Qabousnameh, 27 examples were presented using the descriptive-analytical method and the pragmatic approach to the Brown and Levinson theory. According to the author of Qabousnameh, speech acts of the parties to the dialogue can save or threaten the face of the speaker and the audience; therefore, he proposed strategies to save or promote the face of the parties. Qabousnameh can be considered as one of the oldest texts in Persian literature, which mentions body language and the need for its proper use in linguistic interaction and interpersonal relationships. <div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div> ادب زبانی, ادبیات تعلیمی, نقد زبانشناختی, قابوسنامه, براون و لوینسون linguistic politeness, didactic literature, linguistic criticism, Qabousnameh, Brown and Levinson 129 153 http://jpll.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2420-2&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Danesh ابراهیم دانش e.danesh@uma.ac.ir 10031947532846007451 10031947532846007451 Yes Mohaghegh Ardabili University دانشگاه محقق اردبیلی Mohammad Reza Toosi Nasrabadi محمدرضا طوسی نصرآبادی mohammadrezatusi1@gmail.com 10031947532846007452 10031947532846007452 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی