عنوان نشریه

بررسی مراحل تکوین دانه گرده و کیسه های ترشحی گلبرگ در دارابی از تیره مرکبات

سعید آیریان

گونه های جنس سیتروس در مناطق مختلف استان فارس یافت می شود. هدف از این پژوهش بررسی مراحل و چگونگی تکوین دانۀ گرده و کیسه های ترشحی گلبرگ در گیاه دارابی¹ است. برای این پژوهش گل ها و غنچه ها از باغ های جهرم، برداشت شدند، در فیکساتور FAA تثبیت و سپس در الکل 70% نگه داری شدند. نمونه ها پس از آماده سازی و قالب گیری در پارافین، با میکروتوم برش گیری گردید و برای بررسی کیسه های ترشحی و گلبرگ در مخلوط الکل و گلیسیرین قرار داده شد و پس از برش دستی در زیر میکروسکوپ نوری مشاهده شدند. نتایج نشان داد که در این گیاه بساک ها دارای 4 کیسۀ گرده است. سیتوکینز هم زمان است و تترادهای میکروسپور فقط از نوع تتراهدرال² است. دانه های گرده در زمان انتشار دو یاخته ای، دارای چهار شکاف رویشی با تزئینات شبکه ای و چاله ای هستند. در گلبرگ های مراحل اولیه، سه گروه بافتی دارای سلول های کاملا فشرده و در حال تقسیم بودند و طی تکوین، تقسیم در سلول های اپیدرمی کاهش یافت. تمایز بافت پارانشیمی منحصر به افزایش ابعاد سلول ها، ضخامت دیواره ای و فضای بین سلولی شد و تعداد و اندازۀ دسته های آوندی نیز طی مراحل نمو افزایش یافت. شکل گیری کیسه های ترشحی در گلبرگ، به این صورت است که بنیان گذاری کیسۀ منحصر به اولین مرحلۀ تکوین است و هم زمان با مراحل تکوین گلبرگ، این ساختار فقط افزایش ابعاد می دهد

اثر نیکل و مس بر بیومس، محتوای رنگیزه‌ای و آنزیم‌های آنتی‌اکسیداتیو در ریشه‌ها و اندام هوایی گیاه ذرت

لطیفه پوراکبر

مس و نیکل از عناصر ریزمغذی در گیاهان هستند که در حفظ متابولیسم طبیعی و رشد گیاه نقش اساسی دارند، ولی مازاد آن ها نیز بر بسیاری از عمل کردهای فیزیولوژیکی اثر بازدارندگی دارد. در این پژوهش، گیاه ذرت تحت تیمارهای سولفات مس (0 و 100 میکرو مولار)، سولفات نیکل (0، 100 و 200 میکرو مولار) و برهم کنش مس (100 میکرومولار) و نیکل (100 و 200 میکرومولار) در محیط هیدروپونیک کشت شدند. بعد از یک ماه تیمار، پارامترهای رشد و برخی تغییرات بیوشیمایی در ریشه ها و اندام هوایی گیاهان کشت شده بررسی شد. نتایج نشان داد که با افزایش غلظت مس و نیکل، محتوای رنگیزه ای (کلروفیل a، b و کاروتنوئید کل)، طول و وزن خشک ریشه ها و اندام هوایی کاهش یافت، در صورتی که نشت یون K⁺ و میزان مالون دی آلدئید به عنوان شاخص پراکسیداسیون چربی و فعالیت برخی آنزیم های آنتی اکسیدانی افزایش یافت، هم چنین برهم کنش مس و نیکل اثر هم یاری با یک دیگر داشته و اثر هم را تشدید کردند.

بررسی برخی خصوصیات زیستی گاوماهی بچه قورباغه‌ای در بخش جنوبی دریای خزر

به منظور شناسایی جمعیت گاوماهی بچه قورباغه ای در محدوده آب های استان گیلان، پنج ایستگاه (آستارا، انزلی، کیاشهر، هشتپر و چابکسر) انتخاب شد. اکثر نمونه های صید شده در عمق 15-3 متری مشاهده شدند. فراوانی این گونه در ایستگاه بندر انزلی 41/0 درصد، در ایستگاه چابکسر 24/2 درصد و در ایستگاه آستارا 59/2 درصد از کل ماهیان صید شده گزارش شد و در ایستگاه های هشتپر و بندر کیاشهر مشاهده نشد. بر اساس نتایج به دست آمده، میانگین طول کل این گونه 14/16± 28/61 میلی متر و میانگین وزن آن ها 92/0± 16/3 گرم محاسبه گردید. بررسی تعیین سن در این ماهیان نشان داد که تمامی بچه گاوماهیان قورباغه ای صید شده دارای سن یک ساله و یا قریب به یک سال بودند.

تأثیر تنش سرما بر شدت فتوسنتز، پراکسیداسیون لیپید، محتوای کلروفیل و پرولین در گیاه آرابیدوپسیس تالیانا

زهرا قراری

به منظور فهم برخی مکانیسمهای فیزیولوژیک حساسیت به سرما در گیاهان، اثرات تنش سرما و تیمار سرما روی مقدار کلروفیل، پرولین، مالون دیآلدهید و کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم II گیاه آرابیدوپسیس تالیانا بررسی شد. گیاهان وحشی و جهش یافتهها (chs1-1، chs1-2، chs2-1و chs2-2) پس از 4 هفته رشد در دمای 23 درجۀ سانتیگراد (شاهد) به مدت 1 هفته در معرض تیمارهای دمای پایین (شاهد (23 درجۀ سانتیگراد)، تیمار سرما (13 درجۀ سانتیگراد) و تنش سرما (4 درجۀ سانتیگراد)) قرار گرفتند. نتایج کاهش معنیداری در کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستم II و مقدار کلروفیل همۀ جهش یافتهها را تحت تیمار سرما در مقایسه با شاهد و تنش سرما نشان داد. جهش یافتههای chs1-1 و chs1-2 کم ترین مقدار کلروفیل و کارآیی فتوشیمیایی فتوسیستمІІ را در میان جهش یافتههای بررسی شده داشتند. مقدار پرولین در همۀ جهش یافتهها و هم چنین در گیاه وحشی با تنش سرما و تیمار سرما در مقایسه با کنترل افزایش یافت. مقدار مالون دیآلدهید ساقه و برگ جهش یافتهها تحت تیمار سرما نسبت به 2 تیمار دیگر به طور چشم گیری تغییر کرد. افزایش پراکسیداسیون لیپید در 2 جهش یافته chs1-1 و chs1-2 نسبت به 2 جهش یافتۀ دیگر بارز بود. نتایج نشان داد که جهش یافتههای chs1-1 و chs1-2 بیش ترین حساسیت را در مقایسه با دیگر گیاهان جهش یافته نسبت به تیمار سرما دارند بنا بر این احتمالأ برخی آسیبها در سیستمهای فتوسنتزی و/یا در متابولیسم پرولین ناشی از جهش در این گیاهان منجر به حساسیت نسبت به تیمار سرما شده است

بررسی گونه های خودروی جنس تاج خروس (آمارانتوس) شهر همدان و اهمیت حفظ گونه در محیط‌های رودرال و زگتال شهری

عباس شاهسواری

در تابستان و پاییز 1388 گونه های مشاهده شده ای از جنس تاج خروس (آمارانتوس)¹ در مناطق رودرال و زِگِتال شهر همدان بررسی شدند. در این پژوهش 100 قطعۀ نمونه به طور تصادفی انتخاب و جمعاً 6 گونۀ از تاج خروس، به عنوان عناصر خودروی نئوفیت شناسایی شدند: رتروفلگوس²، لیویدوس³، کلروستاچیس ویلد⁴، آلبوس⁵، ویریدیس⁶ و بیلیتویدس واتسون⁷ پراکندگی گونههای فوق در بسیاری از محیط های زِگِتال (زمین های زراعی و فضاهای سبز شهری) و رودرال (زمین های بایر و حاشیۀ دیوارها وغیره) با پراکندگی چشم گیری، معرف تطابق مطلوب این عناصر با محیطهای تخریب شده است. در میان گونه های جمعآوری شده، گونۀ رتروفلکوس با بیش ترین پراکندگی در زمینهای زراعی، باغ ها، با درجۀ همروبی H₅ (آلفایوهمروب)⁸ به عنوان عنصری زِگِتال و گونۀ بیلیتویدس با درجۀ همروبی H₆ (پلی همروب)⁹ در شکاف آسفالتها و سنگ فرشها، به عنوان عناصر شدیداً رودرال شهر همدان معرفی می شوند. گونه های دیگر مشاهده شده از این جنس، با درجۀ همروبی H₄ (بتایوهمروب)¹⁰ بیش تر در کنار دیوارها، باغچه ها، فضاهای سبز شهری و غیره رشد می کنند.

بررسی اثر برخی مشخصات خاک منطقۀ رویش بر روی محتوای آلکالوئید تام غدد زیرزمینی دو گونۀ ترب‌شیر (غدد زیرزمینی ترب‌شیر و ترب‌شیر صغیر) از چهار منطقۀ مختلف ایران

رشید جامعی

آلکالوئیدها گروه بزرگی از ترکیبات هستند که فعالیتهای شیمیایی، زیستی و فیزیولوژیکی دارند. ترب شیر¹ گیاهی است متعلق به تیرۀ شیرپنجه² که منبعی غنی از آلکالوئید است. در پژوهش حاضر، محتوای آلکالوئید تام غدد زیرزمینی ترب شیر³ از مریوان و سنندج و ترب شیر صغیر⁴ از سنندج و نقده به روش اسپکتروفتومتری، براساس واکنش آلکالوئید با محلول بروموکرزول سبز، بررسی شد. هم چنین اثر برخی مشخصات خاک منطقه رویش مانند pH خاک، نیتروژن کل، پتاسیم و نوع بافت خاک، ارتفاع منطقه و نیز محتوای نیترات غدد زیرزمینی، بر روی محتوای آلکالوئید تام سنجیده شد. نتایج حاصل از آنالیز دادهها نشان داد که تفاوت معنیداری بین محتوای آلکالوئید تام ترب شیر جمعیت مریوان (18/1±12/27 میلی گرم بر گرم وزن خشک) و سنندج (77/0±42/17 میلی گرم بر گرم وزن خشک) و نیز محتوای آلکالوئید تامترب شیر صغیر جمعیت سنندج (655/0±38/15 میلی گرم بر گرم وزن خشک) و نقده (227/0±4/7 میلی گرم بر گرم وزن خشک) وجود دارد. هم چنین بین گونههای مناطق مختلف به غیر از ترب شیرجمعیت سنندج (77/0±42/17 میلی گرم بر گرم وزن خشک) و ترب شیر صغیرجمعیت سنندج (655/0±38/15 میلی گرم بر گرم وزن خشک) تفاوت معنی داری مشاهده شد. نتایج نشان داد که محتوای نیترات در گونۀ ترب شیر صغیربیش تر از میزان آن در ترب شیر است. بررسی نمونههای خاک مناطق نشان داد که بافت خاک در منطقۀ سنندج (ترب شیر صغیر) شنی- لومی و در سایر مناطق لومی- رسی بود. خاک همه مناطق از نظر pH، قلیایی ضعیف تشخیص داده شد. نتایج حاصل از بررسی اثر مشخصات خاک منطقۀ رویش بر روی محتوای آلکالوئید تام نشان داد که برخی عوامل بر روی محتوای آلکالوئید تام در جنس ترب شیر تأثیر می گذارند. به این صورت که، با افزایش مقدار نیتروژن کل، پتاسیم خاک و محتوای نیترات گیاه، مقدار آلکالوئید تام کاهش مییابد. در حالیکه تأثیر اسیدیته، بافت خاک و ارتفاع منطقه بر محتوای آلکالوئید تام در سطح احتمال 5 درصد معنیدار نبود.

اثر زهر زنبور عسل بر بلوغ آزمایشگاهی فولیکول های پره آنترال موش نژاد NMRI

محمد نبیونی

کشت فولیکول های نابالغ تخمدان، ابزار مهمی برای بررسی تکوین فولیکولی است و به عنوان انتخابی در ناباروری استفاده می شود. زهرزنبورعسل (¹HBV) متشکل از چندین ترکیب فعال بیولوژیکی است که اثرات آن در کمک به اوولاسیون فولیکولها در رت اثبات شده است. هدف این پژوهش بررسی اثر HBV بر بلوغ انواع فولیکولهای نابالغ در شرایط آزمایشگاهی و هم چنین بررسی اثر آن بر کاهش بیان TNF-&alpha به عنوان یک ژن پیش برنده تحلیل فولیکولی است. فولیکولها از تخمدان موش جدا و در محیط &alpha-MEM کشت داده شدند و بر اساس قطر فولیکولی به سه گروه پره آنترال کوچک، متوسط و بزرگ تقسیم گردیدند. هر سه گروه تحت تیمار 1µg/mlHBV قرار گرفتند. اثرات کشندگی HBV بر روی فولیکولها به روش رنگ آمیزی تریپان بلو بررسی شد. قطر فولیکولی و تغییرات مورفولوژیکی نشان دهندۀ بلوغ فولیکولی با اکولر مدرج و هم چنین تغییرات بیان فاکتور TNF-&alpha به روش فلوسیتومتری اندازهگیری شد. نتایج: بررسی قطر فولیکولی نشان داد کهHBV موجب افزایش (P<0.001) قطر فولیکولها می شود. میزان تخمک های ²GV درگروه کنترل و تیمار به ترتیب 53٪ و 4/31٪ برآورد شد که این کاهش با 001/0P< معنی دار بود. درصد پیشرفت تخمک ها به مراحل میوز I در گروه کنترل و تیمار به ترتیب حدود30٪ و 2/43٪ و به مرحلۀ میوزII به ترتیب 15٪ و 3/22٪ محاسبه شد. نتایج حاصل از فلوسیتومتری نشان داد که HBV میتواند بیان TNF-&alpha را در سلولهای فولیکولی به میزان 4٪ کاهش دهد. در مجموع می توان اظهار داشت که HBV سبب افزایش معنی داری در سیر بلوغ آزمایشگاهی فولیکولهای پره انترال شده و در نتیجه موجب آمادگی بهتر برای لقاح می گردد. از طرفی نشان داده شد که HBV تا حدودی میتواند بیان فاکتور التهابی و نکروزه کننده TNF-&alpha را کاهش دهد