fa بررسی فرایندهای تولید کننده ذرات سیلت کوارتزی در رسوبات لس استان گلستان موضوع بحث‌انگیز در تئوری‌های تشکیل لس، منشأ دانه‌های کوارتز در اندازه سیلت است که بخش عمده‌ای از نهشته‌های لس را تشکیل می‌دهد. سایش در محیط‌های یخچالی و بادی، هوازدگی فیزیکی و شیمیایی، فورآن‌های آتشفشانی و فرایندهای رودخانه‌ای همگی قادرند ذرات سیلت کوارتزی را در حجم زیاد تولید کنند. از سوی دیگر, هنوز بحث‌های زیادی در باره منشأ رسوبات لس مناطق مختلف جهان وجود دارد. بدون شک با بررسی بافت سطح دانه‌های کوارتز می‌توان سهم محیط‌های مختلف در ارائه سیلت برای تشکیل این نهشته‌ها را ارزیابی کرد که خود می‌تواند راه گشای مناسبی در کشف منشأ این رسوبات باشد. لذا در این تحقیق, بافت سطح ذرات کوارتز در اندازه‌های 350-105 میکرون و 105-75 میکرون در هفت نقطه از رخنمون‌های لس استان گلستان مورد بررسی قرار گرفت و بدین‌وسیله محیط‌های اصلی و فرعی تولید سیلت برای این رسوبات ارزیابی گردید. بر اساس نتایج حاصل، بافت سطح دانه از نوع شکستگی‌های صدفی، موازی و نیمه موازی، پله‌ای و برجستگی‌های تیز و زاویه‌دار در اغلب ذرات کوارتز مشاهده می‌شود. از سوی دیگر, در برخی از دانه‌های کوارتز بافت سطح دانه از نوع حفره‌های انحلالی نامنظم و دانه‌هایی با لبه‌های گرد شده به طور محدود قابل مشاهده است. بر اساس نتایج حاصل فرایند‌های یخچالی محیط اصلی تولید ذرات سیلت برای تشکیل نهشته‌های لس گلستان است و محیط‌های رودخانه‌ای و هوازدگی شیمیایی اهمیت کم‌تری در تولید سیلت کوارتزی دارند. A controversy in theories of loess formation is the origin of silt-size quartz grains which forms a large part of loess deposits. Glacial and eolian abrasion, physical and chemical weathering, volcanism and alluvial processes all can produce a large quantity of silt-size quartz grain. Also many controversies still exit about the origin of loess sediments of the world. By investigation of quartz grains surface texture, the contribution of different environments in giving silt for these deposits can be evaluated which can help in finding the source of these sediments. Therefore, in this research, surface texture of quartz grains in 105-350  and 75-105 sizes of serve loess outcrops in Golestan Province were studied by binocular and Scanning Electron Microscope (SEM) and major and minor environments in producing silts were evaluated. Surface texture types on quartz grains are as follows: conchoidal, parallel, sub-parallel and stepwise fractures and sharp and angular relief. In the other hand, in some regions, surface textures are of irregular solution cavities and rounded grains are found. It is concluded that glacial processes are the main silt-producing mechanism for Golestan Loess Deposits and fluvial and chemical weathering are less important mechanisms. رسوبات لس , کوارتز , بافت سطح دانه , شکستگی صدفی , استان گلستان , Loess Deposits , Quartz , Grain-surface texture , Conchoidal fracture , Golestan Province , 697 708 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-166&slc_lang=fa&sid=1