fa بررسی پترولوژی و محیط تکتونوماگمایی سنگ‌های آتشفشانی آشتیان منطقهٔ پژوهش در استان مرکزی در 235 کیلومتری جنوب باختری تهران واقع شده است و بخشی از چهارگوش قم است. از نظر سنگ‌شناسی سنگ‌های آتشفشانی بخش اعظم منطقه را در بر گرفته‌اند که عمدتاً در شمال خاوری و خاور آشتیان برون‌زد دارند. سنگ‌های آتشفشانی مورد نظر دارای ترم‌های مختلف سنگی شامل آندزیت بازالت، آندزیت، تراکی آندزیت، داسیت، ریوداسیت و ریولیت است. به لحاظ سنی، سنگ‌های فوق متعلق به ائوسن ( لوتسین میانی تا پایانی ) هستند که در امتداد کمربند آتشفشانی ارومیه- دختر قرار گرفته و شامل شش عضو E1 تا E6 در ناحیهٔ تفرش و آشتیان هستند. سنگ‌های پلوتونیکی مربوط به الیگومیوسن هستند و سنگ‌های قدیمی‌تر از تریاس در منطقه دیده نمی‌شود. سنگ‌های آتشفشانی اعم از گدازه و توف گستره وسیعی از منطقه را پوشانده است. فوران‌های آتشفشانی در هر دو محیط خشکی و دریایی صورت گرفته است که ایگنمبریت‌ها و توفیت‌ها معرف آن هستند. از نظر حجمی، فوران‌های اسیدی و حد واسط بر فوران‌های بازیک برتری دارند. ضمناً سنگ‌های ماگمایی به با دایک‌های متعددی قطع شده‌اند. به لحاظ کانی‌شناسی سنگ‌های مزبور دارای پلاژیوکلاز، فلدسپات آلکالن، کوارتز، کلینوپیروکسن، آمفیبول و بیوتیت هستند و الیوین نیز به مقدار کم در سنگ‌های آندزیت بازالتی دیده می‌شود. پلاژیوکلازها دارای ساخت منطقه‌ای و آمفیبول‌ها دارای حاشیه سوخته هستند که این پدیده نشانهٔ دمای زیاد ماگمای سازنده است. از نظر ژئوشیمیایی، پتروگرافی و پترولوژی، تغییرات عناصر اصلی، عناصرکمیاب و ضریب تفریق نسبت به سیلیس بررسی شده که همگی پدیدهٔ تفریق از طریق تبلور بخشی برای پیدایش این سنگ‌ها را تأیید می‌کند. براساس نمودارهای پترولوژیک سنگ‌های ماگمایی دارای ماهیت کالکوآلکالن هستند. همچنین با استفاده از نمودارهای جدا کننده محیط زمین‌ساختی سنگ‌های آتشفشانی مورد نظر در گسترهٔ نواحی فرورانش قرار گرفته و متعلق به کمربند آندزیت‌های کوه‌زایی‌اند. نمودار عناصر کمیاب این سنگ‌ها بررسی شده است که از جمله بی‌هنجاری‌های موجود در این نمودارها مربوط به عناصر استرانسیم و نیوبیوم است. همچنین بررسی الگوی پراکندگی عناصر نادر خاکی، تشکیل ماگمای کالکوآلکالن را از یک گداز بخشی گوشته فوقانی پیشنهاد می‌کند. The area under study is located in central Iran and 235 kilometers of south west of Tehran is a part of Qom quadrangle. Volcanic sequences, which constitute the most major parts of the outcrops in the region mainly, have seen in north eastern and east of Ashian. These volcanic rocks are included of andesite basalt, andesite, trachy andesite, dacite, rhyodacite and rhyolite that are emplaced during Eocene (middle Lutetian to late Lutetian) along the Oromieh-Dokhtar volcanic belt that divided to six members from E1 to E6 in Tafresh and Ashtian area. Plutonic rocks related to Oligo-Miocene. There are not any rocks older than Triassic in area under study. Volcanic rocks both pyroclastics and laves have covered the most of area and could be seen in the continental and marine so we can see ignimbrite and tuffs. Acid eruptions are more than basic in this area. Mineralogically, these rocks have plagioclase, alkali feldespar, quartz, clinopyroxene, amphibole, biotite and a lesser amount olivine. Plagioclases have zoning structure and amphibole crystals have opacite rimmed. This phenomenon shows that magma responsible for rocks had a high temperature. Geochemically, petrographically and petrologically studies based on major and trace elements and differentiation index versus SiO2 indicate that changes in the volcanic processes at the area are the result of magmatic crystallization and differentiation magmatic rocks magma of area under study is calc-alkaline and they belong to subduction. Using of petrological and tectonic setting diagrams indicate that these Eocene magmatic rocks are compared to calc-alkaline series of subduction orogenic andesitic belts. The rare and trace element patterns of thes rocks have investigated and the examples of anomalies are related to Sr and Nb. Also the study of trend show that the calc-alkaline magma has formed in the upper mantle. Similarities between volcanic and plutonic rocks in Ashtian area show that these rocks may be having the same origin. ولکانیسم , آندزیت , آشتیان , حاشیهٔ قاره , کالکوآلکالن , Volcanism , andesite , Ashtian , continental margin , calc-alkaline , 227 240 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-122&slc_lang=fa&sid=1