fa آرایش فضایی بلورها و کانی‌ها در سنگ‌های دیوریت - کوارتزدیوریتی جنوب خاوری بیرجند زمین شناسی Geology علمی پژوهشی کاربردی S در این پژوهش، نقش فرایندهای فیزیکی مؤثر در تکوین سنگ‌های آذرین از جمله کینتیک تبلور (هسته‌بندی و رشد بلورها)، دینامیک سیستم‌های ماگمایی (مانند اختلاط و جریان‌های همرفتی)  و فرایندهای تعادلی مانند درشت‌شدگی بافتی بر اساس آرایش فضایی و اندازۀ بلورها بررسی شده است. به این منظور، الگوی توزیع فضایی بلورهای پلاژیوکلاز، آمفیبول و کوارتز به‌صورت کمّی در مجموعه‌ای از سنگ‌های میکرودیوریت-کوارتزدیوریتی منطقۀ بررسی شده واقع در 120 کیلومتری جنوب خاوری بیرجند اندازه‌گیری شده‌اند. سپس با تلفیق پژوهش‌های سنگ‌نگاری کمّی و کیفی در مورد تأثیر عوامل مختلف در آرایش پلاژیوکلازها و نحوۀ تشکیل بافت و فرایندهای فیزیکی حاکم بر تشکیل این سنگ‌ها بحث شده است. ویژگی‌های هندسی 3098 بلور در 8 مقطع میکروسکوپی از این سنگ‌ها از جمله طول، عرض و مکان مرکز بلورها اندازه‌گیری شد. سپس با استفاده از روش فاصلۀ نزدیک‌ترین همسایه و با کمک نرم‌افزارهای  BigR و ArcGIS، مقادیر R به‌عنوان نمادی کمّی از الگوی توزیع فضایی بلورها، اندازه‌گیری و داده‌ها در نمودار R در برابر درصد زمینه ترسیم شدند. محاسبات و نمودارها نشان می‌دهند که الگوی توزیع فضایی بلورهای پلاژیوکلاز، آمفیبول و کوارتز به‌صورت خوشه‌ای است. میزان خوشه‌بندی پلاژیوکلازها در مقاطع متفاوت است و متناسب با تغییرات اندازه و شکل بلورها تغییر می‌کند که حاکی از نقش فرایندهای مختلف از جمله هسته‌بندی ناهمگن، درشت‌شدگی بافتی¹ و روی‌هم‌رشدی² بلورها است.  In this research, based on spatial distribution and size of crystals, the role of physical processes affecting formation of the igneous rocks such as kinetics of crystallization (nucleation and growth of crystals), dynamics of magmatic systems (e.g. mixing and convection currents) and equilibrium processes such as textural coarsening are investigated. <br>To this end, the spatial distribution pattern (SDP) of plagioclase, amphibole and quartz crystals were quantified in the microdiorite-quartz diorites and results were combined with petrography to discuss the factors affecting plagioclase packing arrangements and physical processes operated during formation of these rocks. The study area is located in 120 Km southeast of Birjand. The 8 thin sections of rocks were processed and geometrical features e.g. length, width and centre of 3098 crystals were measured. Then, R values (a descriptive value) were measured using nearest neighbor distance method with BigR and ArcGIS software's and the data were plotted against porosity (modal abundance of other phases in igneous rocks.) Results show that crystals have clustered SDP. The degree of plagioclases clustering is different in sections with change of crystal sizes and shapes. The origin of crystal clusters is likely to involve heterogeneous nucleation, textural coarsening and overgrowth of crystals. الگوی توزیع فضایی بلورها (SDP) , خوشه‌بندی بلورها , بیرجند , درشت‌شدگی بافتی , دیوریت , Spatial distribution pattern (SDP) of crystals , crystal clustering , Birjand , Textural coarsening , Diorite , 355 374 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-202-1&slc_lang=fa&sid=1 Amir Eskandari امیر اسکندری amir.eskandary157@yahoo.com 100319475328460031 100319475328460031 Yes دانشگاه تربیت معلم تهران F Masoudi فریبرز مسعودی f_masoudi@sbu.ac.ir 100319475328460032 100319475328460032 No داانشگاه شهید بهشتی N Farahkhah نسرین فرح خواه 100319475328460033 100319475328460033 No دانشگاه خوارزمی