fa بررسی گونه های مشاهده شده جنس آفتاب‌پرست از تیرۀ گاوزبانیان در محیط های رودرال و زگتال شهر همدان (غرب ایران) علمی پژوهشی بنیادی S طی سال‌های 1390 - 1388 برخی از مناطق رودرال و زِگِتال درون شهر همدان و حومۀ آن (تا شعاع 20 کیلومتری) شامل تعدادی از مزارع، باغات، فضاهای سبز، زمین‌های بایر و نیز حاشیه مسیرهای رفت و آمد (خیابان‌ها و اتوبان ها)، در رابطه با حضور و پراکندگی جنس Helitropium مورد مقایسه‌های فلوریستیکی-اکولوژیکی قرار گرفتند. این جنس با 74 گونه به عنوان یکی از پرگونه‌ترین جنس¬های تیره Boraginaceae برای ایران معرفی می-گردد. دو گونه Heliotropium europaeum L. و Heliotropium noëanum Boiss. تاکنون در محدودۀ درون و حومه شهر همدان مشاهده شده¬اند. پراکندگی وسیع گونه L. H. europaeum با درجات همروبی H 4, 5, 6 به عنوان یک عنصر نئوفیت رودرال - زگتال، در محیط¬های مرطوب (باغات، زمین¬های زراعی رها شده، حاشیه راه‌ها) و نیز در محیط¬های خشک (میان شکاف سنگ فرش‌ها و آسفالت ها، کنار دیوارها و غیره) معرف تطابق بالای این گونه با بسیاری از محیط¬های رودرال درون و حومه شهر همدان می‌باشد. گونهH. noëanum Boiss. با درجه همروبی H4، به طور بسیار محدود و تنها در یک مکان درون شهری و نیز به تعداد ناچیزی در حومۀ آن مشاهده گردید. Some of ruderal and segetal areas inside of Hamedan city and its suburb (in a radius of 2o km) involving some of farms, gardens, green spaces, waste lands and also margin of terrific regions (streets and superhighways) were compared based on ecological-floristically view in relation to presence and dispersal of Heliotropium genus between 2010 -2011. This genus with 74 species is introduced as one of the Boraginaceae family genus for Iran, which have many species. Heliotropium europaeum L and Heliotropium noëanum Boiss. have been already observed in inside of Hamedan city and its suburb. Extensive dispersal of H. europaeum L. species with H 4, 5, 6 hemeroby degrees as an segetal-ruderal neophyte element, in humid areas (such as gardens, left farm lands, beside roads) and also in dry regions (such as between pavings and asphalts clef, beside of walls and etc.) indicates high adaptation of this species with many ruderal biotops inside of Hamedan city and its suburb. H. noëanum Boiss. with H4 hemeroby degree, was observed limitedly and only in one urban site and also in a few number in its suburb. بیوتوپ , رودرال , زگتال , همروبی , همدان , آفتاب‌پرست , Biotop , ruderal , segetal , Hemeroby , Hamedan , Heliotropium , 251 258 http://jsci.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-160-23&slc_lang=fa&sid=1 عباس شاهسواری jscitmu@gmail.com 1003194753284600311 1003194753284600311 Yes دانشگاه بوعلی شکوفه معبودی jegeo1382@gmail.com 1003194753284600312 1003194753284600312 No دانشگاه بوعلی همدان