پژوهش در سلامت روانشناختی

اثربخشی روان درمانی مثبت نگر بر تنطیم هیجان زوجین

فرشید ابراهیمی

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی روان درمانی مثبت نگر بر تنظیم هیجان زوجین بود. این مطالعه با روش نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر کرمانشاه در سال 1404 بود که از میان آن ها تعداد 20 زوج به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش در 8 جلسه روان درمانی مثبت نگر گروهی شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه تنظیم هیجان شناختی گارنفسکی و همکاران (2001) بود. داده ها با استفاده از روش آماری تحلیل کوواریانس مورد تحلیل قرار گرفت.نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روان درمانی مثبت نگر تأثیر معناداری بر تنظیم هیجان زوجین دارد. به طور مشخص، این مداخله موجب افزایش مؤلفه های سازگارانه تنظیم هیجان شامل پذیرش، تمرکز مجدد مثبت، تمرکز مجدد بر برنامه ریزی، ارزیابی مجدد مثبت و دیدگاه گیری و کاهش مؤلفه های ناسازگارانه شامل خودسرزنشی، نشخوار فکری، فاجعه سازی و سرزنش دیگران در زوجین گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد.یافته های پژوهش نشان می دهد روان درمانی مثبت نگر با تأکید بر هیجانات مثبت، معنا بخشی به تجارب، شناسایی توانمندی ها و بازسازی شناختی مثبت، نقش مؤثری در بهبود راهبردهای تنظیم هیجان زوجین ایفا می کند. این رویکرد با کاهش الگوهای شناختی منفی و تقویت راهبردهای سازگارانه، به زوجین کمک می کند تا تعارض ها و فشارهای زندگی زناشویی را به شیوه ای مؤثرتر مدیریت کنند. بنابراین، روان درمانی مثبت نگر می تواند به عنوان یک مداخله کارآمد در زوج درمانی و برنامه های ارتقای سلامت روان خانواده مورد استفاده قرار گیرد.

بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر فرسودگی تحصیلی و نشانه‌های اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه

زهره مرتضائی کرهرودی

هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر فرسودگی تحصیلی و علائم اضطراب اجتماعی دانش آموزان دختر مقطع متوسطه دوم بود. پژوهش با روش نیمه تجربی و طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری یک ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر مدارس دولتی شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ بود. پس از غربالگری اولیه، ۳۰ دانش آموز دارای نمره بالا در اضطراب اجتماعی به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد را دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اضطراب اجتماعی نوجوانان و پرسشنامه فرسودگی تحصیلی بود. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر تحلیل شد.نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد موجب کاهش معنادار اضطراب اجتماعی و فرسودگی تحصیلی در گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل شد و این اثر در مرحله پیگیری نیز تداوم داشت.در مجموع، یافته ها بیانگر آن است که ACT می تواند با افزایش انعطاف پذیری روان شناختی و کاهش اجتناب تجربه ای، به بهبود سازگاری تحصیلی و اجتماعی دانش آموزان کمک کند و به عنوان مداخله ای مؤثر در محیط های آموزشی مورد استفاده قرار گیرد.

اثربخشی برنامه سلامت خانواده‌محور بر خودمراقبتی بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب

مریم کلهرنیا گلکار

بیماری عروق کرونر قلب یکی از شایع ترین بیماری های قلبی و علت اصلی مرگ ومیر در جهان است که مدیریت مؤثر آن نیازمند رویکردهای جامع و فراتر از درمان دارویی است. خودمراقبتی، به عنوان یکی از مؤلفه های کلیدی در کنترل این بیماری، در بستر حمایت های اجتماعی و به ویژه حمایت های خانواده می تواند به بهبود کیفیت زندگی بیماران و کاهش بستری های مکرر کمک کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه سلامت خانواده محور بر خودمراقبتی بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب طراحی شد. این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون و پیگیری سه ماهه، شامل ۳۰ مرد مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب بود که به طور تصادفی در دو گروه مداخله (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) تقسیم شدند. گروه مداخله در هشت جلسه هفتگی ۹۰ دقیقه ای برنامه آموزشی ـ حمایتی خانواده محور شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله آموزشی دریافت نکرد. نتایج نشان داد که برنامه سلامت خانواده محور به طور معناداری موجب افزایش رفتارهای خودمراقبتی در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل شد و این تغییرات تا سه ماه پس از مداخله حفظ گردید. این یافته ها تأکید بر اهمیت مشارکت خانواده در بهبود خودمراقبتی بیماران قلبی دارد و نشان می دهد که مداخلات خانواده محور می توانند به عنوان مکملی برای درمان های دارویی در مدیریت بیماری های قلبی موثر باشند. نتایج پژوهش، ضرورت ادغام این رویکردها در نظام سلامت را مطرح می سازد و به سیاست گذاران توصیه می کند تا زمینه های اجرای نظام مند برنامه های خانواده محور را فراهم کنند.

اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر مهارت‌های خودمدیریتی و اضطراب اجتماعی در نوجوانان مبتلا به اختلال کم‌توجهی–بیش‌فعالی

ارسلان برکت

اختلال کم توجهی–بیش فعالی در دوره نوجوانی با کاستی های پایدار در خودتنظیمی، ضعف مهارت های خودمدیریتی و افزایش مشکلات اجتماعی–هیجانی، از جمله اضطراب اجتماعی، همراه است. هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر مهارت های خودمدیریتی و اضطراب اجتماعی در نوجوانان مبتلا به اختلال کم توجهی–بیش فعالی بود. پژوهش به شیوه نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه کنترل و پیگیری دوماهه انجام شد. جامعه پژوهش شامل نوجوانان ۱۳ تا ۱۵ ساله مبتلا به این اختلال بود که ۳۰ نفر از آنان به روش در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده شدند. گروه آزمایش در هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار قرار داشت. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودمدیریتی نوجوانان و مقیاس اضطراب اجتماعی نوجوانان بود که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری اجرا شدند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری با اندازه گیری مکرر تحلیل شد. نتایج نشان داد که اجرای برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی موجب افزایش معنادار مهارت های خودمدیریتی و کاهش معنادار اضطراب اجتماعی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد و این اثرات در پیگیری دوماهه نیز تا حد زیادی پایدار باقی ماند. بر اساس یافته ها، برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی می تواند به عنوان مداخله ای مکمل و مؤثر در بهبود کارکردهای شناختی–رفتاری و کاهش مشکلات اجتماعی–هیجانی نوجوانان مبتلا به اختلال کم توجهی–بیش فعالی مورد استفاده قرار گیرد.

مقایسه و اثربخشی درمان پسامدرن و دیدگاه حساس به جنسیت بر بهزیستی اجتماعی زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان ایلام

اسدلله ویسی

هدف از انجام این پژوهش مقایسه میزان تاثیر درمان پسامدرن و دیدگاه حساس به جنسیت بر بهزیستی اجتماعی زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان ایلام بود. روش پژوهش حاضر مقایسه بین دو پروتکل درمانی است و از نوع تکرار سنجش با پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری با فاصله زمانی سه ماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان ایلام در ۶ ماهه دوم سال 1402 بودند. جهت انتخاب حجم نمونه 45 نفر از زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهرستان ایلام بر اساس روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. یعنی ابتدا بر روی 150 نفر از زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره و روان درمانی، پرسشنامه تعاضات زناشویی اجرا شد و سپس به طور هدفمند تعداد 45 نفر از زوجینی که در این پرسشنامه بیشترین نمره را اخذ نموده اند انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه ی بهزیستی اجتماعی کییز (1998) بود. تجزیه و تحلیل داده ها از تحلیل تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر با استفاده از نرم افزار SPSS.26 صورت گرفت. بر اساس نتایج به دست آمده، فرضیه پژوهش مبنی بر وجود تفاوت معنادار بین درمان پسامدرن و دیدگاه حساس به جنسیت بر بهزیستی اجتماعی زوجین، تأیید نشد. با این حال، یافته ی کلیدی این بود که درمان پسامدرن تأثیر معناداری بر بهزیستی اجتماعی زوجین در مقایسه با گروه کنترل داشت، در حالی که این تأثیر برای رویکرد حساس به جنسیت معنادار نبود. بنابراین، به نظر می رسد رویکرد پسامدرن اثربخشی گسترده تری برای ارتقای منابع روانشناختی و ارتباطی زوجین دارد.

مقایسه اثربخشی درمان مثبت نگر و مدل الگوی توانمند سازی خانواده مبتنی بر شفقت به خود بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران زن مبتلا به دیابت نوع دو

فریبرز درتاج

هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی درمان مثبت نگر و مدل الگوی توانمند سازی خانواده مبتنی بر شفقت به خود بر تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در بیماران زن مبتلا به دیابت نوع دو بود. در یک مطالعه نیمه آزمایشی با گروه کنترل و پیش آزمون و پس آزمون ، 45زن مبتلا به دیابت نوع دو که از خرداد تا تیر ماه 1403 مراجعه کننده به بخش غدد بیمارستان شهید دکتر لبافی نژاد شهر تهران بودند با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. سپس آزمودنیها به طور تصادفی و از طریق نرم افزار اکسل آفیس در دو گروه آزمایش(گروه آزمایش اول تحت درمان درمان مثبت نگر (n=15)؛ گروه آزمایش دوم تحت درمان مدل الگوی توانمند سازی خانواده مبتنی بر شفقت به خود (n=15 ) و یک گروه کنترل (n=15) تحت درمان های روتین بیمارستان قرار گرفتند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ی مقیاس تبعیت از درمان و کیفیت زندگی در سه مرحله خط پایه، پس از مداخله و پیگیری سه ماهه جمع آوری شدند. داده ها در نرم افزار آماری SPSS نسخه 21 وارد و با استفاده از روش تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر چند متغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان داد که در مرحله پیش آزمون بین سه گروه تفاوت معنی داری وجود نداشت که حاکی از همگن بودن سه گروه و مقایسه پس آزمون ها در سه گروه حاکی از وجود تفاوت معنی دار است که این مساله نشان دهنده اثربخشی گروه درمان مثبت نگر و گروه توانمندسازی خانواده مبتنی بر شفقت بوده است.

اثربخشی روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت بر روی استرس دانش آموزان دختر پایه هفتم متوسطه اول منطقه سه شهر تهران دارای اضطراب اجتماعی

معصومه حسینیان

هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی اثربخشی روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت بر استرس دانش آموزان دختر پایه هفتم متوسطه اول منطقه سه شهر تهران دارای اضطراب اجتماعی بود. روش پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از نوع تحقیقات نیمه تجربی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه هفتم مبتلا به اضطراب اجتماعی در مدارس منطقه سه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴ بود. نمونه آماری شامل ۲۰ نفر (۱۰ نفر گروه آزمایش و ۱۰ نفر گروه گواه) از این دانش آموزان بود که بر اساس نمره برش (۵۰) در پرسشنامه اضطراب اجتماعی کانر و همکاران (۲۰۰۰) و نیز با هماهنگی مشاوران مدرسه انتخاب و سپس به شیوه تصادفی در دو گروه جایگزین شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه اضطراب اجتماعی کانر و همکاران (۲۰۰۰)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس لاویبوند و لاویبوند (۱۹۹۵) و پروتکل مداخله روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت مبتنی بر رویکرد دوانلو (۱۹۹۰) بود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ در دو سطح توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و استنباطی (تحلیل کوواریانس) تجزیه وتحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که روان درمانی پویشی فشرده و کوتاه مدت بر کاهش استرس دانش آموزان دختر دارای اضطراب اجتماعی تأثیر معناداری دارد و نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی حاکی از آن بود که میانگین نمرات استرس گروه آزمایش در مرحله پس آزمون به طور معناداری پایین تر از گروه گواه بود.

پیش بینی تعارضات زناشویی بر اساس راهبردهای تنظیم هیجان، ارضای نیازهای بنیادی با میانجی گری سلامت روان در بین زنان متاهل شهر قم

ذبیح اله قارلی پور

پژوهش حاضر با هدف پیش بینی تعارضات زناشویی بر اساس راهبردهای تنظیم هیجان و ارضای نیازهای بنیادین با میانجی گری سلامت روان در زنان متأهل شهر قم انجام شد. یافته های حاصل از تحلیل مسیرهای مستقیم نشان داد که ارضای نیازهای بنیادین به طور مستقیم و مثبت بر کاهش تعارض زناشویی تأثیر دارد (0/310 = β) و همچنین با بهبود سلامت روان (کاهش نمره علائم) رابطه معناداری نشان می دهد (0/503- = β ). راهبردهای تنظیم هیجان نیز به طور مستقیم منجر به بهبود سلامت روان شدند (0/371 = β) سلامت روان بهتر نیز با کاهش تعارض زناشویی همراه بود (0/352- = β). با این حال، رابطه مستقیم راهبردهای تنظیم هیجان با تعارض زناشویی معنادار نبود (0/20 = β، معنی داری 0/780) در مورد اثرات غیرمستقیم ، نتایج حاکی از آن بود که سلامت روان نقش میانجی معناداری را در روابط متغیرهای پیش بین با تعارض زناشویی ایفا می کند. به این ترتیب که ارضای نیازهای بنیادین از طریق بهبود سلامت روان، به کاهش غیرمستقیم تعارض زناشویی منجر شد (0/177 = β). همچنین راهبردهای تنظیم هیجان نیز با واسطه گری سلامت روان، اثر غیرمستقیم و معناداری بر کاهش تعارض زناشویی داشت (0/130- = β). در مجموع، یافته ها بر این نکته تأکید دارند که ارضای نیازهای بنیادین و استفاده از راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان، هر دو از مسیر ارتقای سلامت روان می توانند به کاهش تعارضات زناشویی بیانجامند. این نتایج اهمیت توجه همزمان به عوامل روان شناختی فردی و مکانیسم های درونی مانند سلامت روان را در طراحی مداخلات آموزشی و درمانی برای کاهش تعارضات زناشویی پررنگ می سازد.

اثربخشی آموزش خودشفقت ورزی بر روی سطوح خودانتقادی و احساس انسجام روانی زنان دارای نشانگان افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره

معصومه حسینیان

هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش خودشفقت ورزی بر سطوح خودانتقادی و احساس انسجام روانی زنان دارای نشانگان افسردگی بود. روش پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نوع تحقیقات نیمه تجربی با پیش آزمون-پس آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان دارای نشانگان افسردگی مراجعه کننده به مراکز مشاوره شهر قم در سال ۱۴۰۴ بود. نمونه آماری شامل ۳۰ نفر بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به طور تصادفی و برابر (۱۵ نفر) در یک گروه آزمایش و یک گروه گواه جایگزین شدند. ابزارهای مورد استفاده شامل پرسشنامه خودانتقادی تامپسون و زاروف (۲۰۰۴)، پرسشنامه احساس انسجام روانی فلنسبرگ-مادسن و همکاران (۲۰۰۶) و پروتکل آموزش خودشفقت ورزی گیلبرت (۲۰۱۰) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ انجام شد. یافته ها نشان داد که آموزش خودشفقت ورزی به طور معناداری خودانتقادی را کاهش و احساس انسجام روانی را در زنان دارای نشانگان افسردگی افزایش داد. علاوه بر این، مداخله مذکور تأثیر معناداری بر کاهش مؤلفه های خودانتقادی (درونی و مقایسه ای) و افزایش مؤلفه های انسجام روانی (فهم پذیری، توانایی مدیریت و معناداری) داشت. نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی حاکی از کاهش میانگین نمرات خودانتقادی و افزایش میانگین نمرات انسجام روانی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه بود. بنابراین، می توان نتیجه گرفت که آموزش خودشفقت ورزی بر بهبود شاخص های سلامت روان زنان دارای نشانگان افسردگی مؤثر است و می توان از آن به عنوان یک مداخله مکمل در مراکز مشاوره و درمان بهره گرفت.

ایده پردازی نقشه‌ی ممتیک به عنوان یک ابزار دیداری برای دستیابی به تاریخچه‌ی رشدی مم‌های روانشناختی مرضی در افسردگی: یک مطالعه‌ی موردی کیفی

جهانگیر کرمی

یکی از موارد غفلت در آسیب شناسی روانی، زیربنای فرهنگی آن است. همانطور که ژن ها می توانند اطلاعات زیستی معیوب را با خود حمل کرده و به نسل های بعدی منتقل کنند، مم ها نیز قادر هستند تا اطلاعات معیوب فرهنگی را به اذهان منتقل و موجب آسیب روانی شوند؛ بنابراین هدف پژوهش حاضر عبارت از ایده پردازی و توسعه ی تکنیک نقشه ها ی مم برای دستیابی به تاریخچه ی رشدی مم های روانشناختی مرضی در اختلال افسردگی اساسی بود. پژوهش حاضر از نوع مطالعات موردی کیفی بود. جامعه ی آماری پژوهش را تمامی افراد 18تا 25 ساله ی دارای اختلال افسردگی اساسی شهر کرمانشاه در سال 1403 تشکیل دادند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند تعداد یک نفر به عنوان شرکت کننده انتخاب شد. نتایج ارزیابی ممتیک نشان داد دو ممپلکس ناتوانی-عجز و شرمساری- نقص، نشانه های بیمار را ایجاد کرده بودند و در ادامه با استفاده از تکنیک نقشه های مم، رویدادهای جنینی و رشد این دو ممپلکس شناسایی شدند. بینش بیمار نسبت به رویدادهای جنینی و رویدادهای رشد مشکلات خود موجب آگاهی او از احساسات متناظر با مم های مرضی می شود تا بتواند با حل و فصل آن ها، پایه های ممپلکس مرضی خود را متزلزل کند و در ادامه می تواند بر خلاف اثرات فنوتیپی گسترش یافته ی ممپلکس مرضی خود حرکت کند. این مطالعه نشان داد که می توان نقشه ها ی مم را با موفقیت در دستیابی به تاریخچه ی تحولی مم های روانشناختی مرضی در اختلال افسردگی اساسی به کار برد

پیش‌بینی ناگویی هیجانی نوجوانان بر اساس انعطاف‌پذیری شناختی و دشواری‌های تنظیم هیجان مادران

تورج سپهوند

پژوهش حاضر با هدف پیش بینی ناگویی هیجانی نوجوانان بر اساس انعطاف پذیری شناختی و دشواری های تنظیم هیجان مادران آنها انجام شد. این پژوهش یک مطالعه توصیفی-تحلیلی بوده و در قالب طرح همبستگی انجام شد. جامعه آماری شامل نوجوانان 13 تا 18 سال مدارس شهر اراک به همراه مادرانشان بود که با روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای، 459 نفر از آنها انتخاب شد. دانش آموزان ﻣﻘﻴﺎس ﻧﺎﮔﻮﻳﻲﻫﻴﺠﺎنی تورنتو 20 ماده ای، و مادران آنها پرسشنامه انعطاف پذیری شناختی و مقیاس دشواری های تنظیم هیجان را پاسخ دادند و داده های حاصل با استفاده از رگرسیون گام به گام تحلیل شد. نتایج نشان داد خرده مقیاس های دسترسی محدود به راهبردهای تنظیم هیجان (ضریب بتای 240/0) و فقدان شفافیت هیجانی (ضریب بتای 194/0) مادران نقش معناداری در پیش بینی ناگویی هیجانی نوجوانان داشته و حدود 14 درصد واریانس آن را تبیین نمودند. دیگر خرده مقیاس های دشواری های تنظیم هیجان و نیز انعطاف پذیری شناختی مادران نقشی در تبیین آن نداشتند. در نتیجه، دشواری های تنظیم هیجان در مادران می تواند نقش مهمی در ناگویی هیجانی نوجوانان داشته باشد. بر این اساس، تقویت مهارت های تنظیم هیجان مادران به عنوان یک اولویت مهم برای بهبود سلامت هیجانی قرزندان به متخصصان پیشنهاد می گردد.

الگوی ساختاری توجه به هیجان با نگرانی و استرس با نقش میانجی عواطف منفی

امین رحمتی

پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوی ساختاری توجه به هیجانات (ارادی و غیر ارادی) با نگرانی و استرس با نقش میانجی عواطف منفی انجام شد. روش پژوهش حاضر مدل سازی معادلات ساختاری بود و جامعۀ پژوهش حاضر تمام دانشجویان دانشگاه شهید چمران اهواز بودند. نمونه به روش تصادفی ساده انتخاب شد و در نهایت داده های به دست آمده از 312 نفر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. ابزارهای پژوهش حاضر از نوع خودگزارشی و شامل پرسشنامه های توجه به هیجانات پالمیری و همکاران (2009) ، نگرانی پنسیلوانیا مایر و همکاران (1995)، پرسشنامۀ خلاقیت هیجانی آوریل و توماس-نولز (1991)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس لاویبند و لاویبند (1995) و همچنین مقیاس عواطف مثبت و منفی واتسون و همکاران (1988) بودند. در نهایت، داده های حاصل با استفاده از معادلات ساختاری و روش بوت استرپ نرم افزار های SPSS و AMOS نسخۀ 24 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. پس از تحلیل مشاهده شد که مدل از برازش مناسب برخوردار است و یافته های نشان داد که توجه غیر ارادی به هیجانات به صورت مستقیم با عواطف منفی، نگرانی و استرس در ارتباط است اما توجه ارادی به هیجانات تنها با عواطف منفی رابطۀ مستقیم دارد و رابطۀ آن با نگرانی و استرس به صورت غیر مستقیم و از طریق عواطف منفی است. عواطف منفی برای رابطۀ هردو نوع توجه به هیجانات با نگرانی و استرس نقش میانجی را ایفا می کرد.

مقایسه اثربخشی مداخله های درمانی پذیرش و تعهد و ذهن آگاهی بر شاخص های زیستی، روانی و اجتماعی زنان 35 تا 65 سال مبتلا به ویروس پاپیلوم انسانی

امین رفیعی پور

هدف از مطالعه حاضر مقایسه اثربخشی مداخله های پذیرش و تعهد و ذهن آگاهی بر شاخص های زیستی، روانی و اجتماعی زنان مبتلا به ویروس پاپیلوم انسانی بود. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون و دوره پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه زنان بیمار دارای ویروس پاپیلومای انسانی بوده که در دبی ساکن و به کلینیک بیماری های رفتاری الشفا مراجعه داشتند. نمونه آماری به حجم 45 نفر، به روش هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی ساده در سه گروه ( 15 نفر آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد ، 15 نفر آموزش مبتنی بر ذهن آگاهی و 15 نفر گروه گواه) گمارده شدند. سپس آزمودنی های دو گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 90 دقیقه ای تحت آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد و ذهن آگاهی قرار گرفتند. ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه های داس -21 (1993)، پذیرش اجتماعی مارلو و کراون (1996) بود که قبل، بعد و دو ماه بعد از مداخله توسط هر سه گروه تکمیل شد. نتایج نشان داد، تفاوت آماری معنی داری بین میانگین نمرات پس آزمون و در نظر گرفتن اثر زمان در متغیرهای میانگین ویروس، افسردگی ، اضطراب ، استرس و پذیرش اجتماعی ، وجود دارد. نتایج به دست آمده از پژوهش نشان داد هر دو روش مداخله آموزشی در زنان موثر بوده است.

بررسی اثر بخشی درمان هیجان مدار بر حساسیت اضطرابی و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش‌آموزان مبتلا به اختلال وسواسی – اجباری

افسانه خواجوند خوشلی

هدف پژوهش حاضر، بررسی اثربخشی درمان هیجان مدار بر کاهش حساسیت اضطرابی و عدم تحمل بلاتکلیفی در دانش آموزان مبتلا به اختلال وسواسی–اجباری بود. این مطالعه به شیوه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان دختر دوره دوم متوسطه مبتلا به اختلال وسواسی–اجباری در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ در شهر بابلسر بود. از میان آن ها، ۳۰ نفر به صورت هدفمند انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت درمان هیجان مدار قرار گرفت، در حالی که گروه کنترل هیچ گونه مداخله ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده شامل پرسشنامه حساسیت اضطرابی (ASI) و مقیاس عدم تحمل بلاتکلیفی (IUS) بود که در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون اجرا شدند. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) و آزمون حداقل تفاوت معنادار تحلیل شد. نتایج نشان داد درمان هیجان مدار به طور معناداری موجب کاهش حساسیت اضطرابی و عدم تحمل بلاتکلیفی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل گردید (p<0.01). بر این اساس، می توان نتیجه گرفت درمان هیجان مدار رویکردی مؤثر برای کاهش مؤلفه های شناختی–هیجانی مرتبط با اختلال وسواسی–اجباری در نوجوانان است.

تبیین ساختاری جهت‌گیری هدف پیشرفت نوجوانان بر اساس طرحواره‌های هیجانی و پردازش حافظه فعال: مدلی در بافت سلامت روانی

حسین بیگدلی

هدف پژوهش حاضر، تبیین مدل ساختاری جهت گیری اهداف پیشرفت نوجوانان بر اساس طرحواره های هیجانی و پردازش حافظه فعال در بافت سلامت روانی بود. این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدل سازی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوم در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، ۳۱۵ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پس از اعمال ملاک های ورود و خروج، داده های ۳۰۰ نفر وارد تحلیل شد. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه جهت گیری هدف الیوت و مک گریگور (2001)، مقیاس طرحواره های هیجانی لیهی (2002) و مقیاس حافظه فعال نلسون کاون (2005) بود. داده ها با استفاده از روش مدل سازی معادلات ساختاری و نرم افزار PLS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که طرحواره های هیجانی و حافظه فعال، هر دو به طور مستقیم و مثبت بر ابعاد مختلف جهت گیری اهداف پیشرفت اثر دارند و حافظه فعال نقش میانجی معناداری در رابطه بین طرحواره های هیجانی و اهداف پیشرفت ایفا می کند. مدل پیشنهادی از برازش مناسبی برخوردار بود. نتایج این پژوهش بر اهمیت هم زمان عوامل هیجانی و شناختی در شکل گیری اهداف پیشرفت نوجوانان تأکید دارد و می تواند راهنمای مداخلات آموزشی و روان شناختی برای ارتقای انگیزش تحصیلی آنان باشد.

نقش فعالیت‌های ورزشی در تعدیل ساختارهای روانی، عصبی و هورمونی مرتبط با خشونت: رویکردی مبتنی بر حقوق کیفری ایران

محمود حبیبی تبار

هدف این مطالعه بررسی تأثیر مداخلات ورزشی بر کاهش رفتارهای پرخاشگرانه و شناخت سازوکارهای زیستی، عصبی و روانی-اجتماعی مرتبط با این فرآیند بود. پژوهش به صورت مرور سیستماتیک و تحلیل مطالعات منتخب انجام شد که عمدتاً به بررسی ورزش های هوازی با شدت متوسط تا بالا و تأثیرات آن ها بر شاخص های هورمونی، تغییرات نوروساختاری و پیامدهای روانی-اجتماعی می پرداخت. یافته ها نشان داد که ورزش منظم موجب کاهش سطح کورتیزول و تعدیل نسبت تستوسترون می شود و در عین حال افزایش ترشح اندورفین و بهبود عملکرد سیستم سروتونرژیک به کاهش تحریک پذیری و تکانشگری کمک می کند. همچنین ورزش منظم موجب افزایش نوروپلاستیسیتی، بالا رفتن سطح فاکتور نوروتروفیک مشتق از مغز (BDNF) و افزایش حجم هیپوکامپ است که بهبود قابل توجهی در عملکرد قشر پیش پیشانی به دنبال دارد و این فرآیندها به تنظیم رفتارهای تکانشی و کنترل بازداری پاسخ کمک می کنند. در بعد روانی-اجتماعی، ورزش های گروهی علاوه بر اثرات زیستی، با تقویت حمایت اجتماعی، افزایش خودکارآمدی و ارتقای مهارت های حل تعارض، زمینه ساز کاهش پایدار رفتارهای پرخاشگرانه می شوند. این یافته ها نشان می دهند که مداخلات ورزشی چندبعدی می توانند نقش مؤثری در کاهش پرخاشگری و ارتقای سلامت روان ایفا کنند و بستر مناسبی برای طراحی برنامه های درمانی و اصلاحی فراهم آورند.