دوره 15، شماره 55 - ( بهار 1405 )
جلد 15 شماره 55 صفحات 0-0 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahdar M, Asghari Lafmejani S, Mirlotfi M R, Pirani M. Pathology of the Imam Khomeini Relief Committee’s Empowerment Programs for Rural Households: A Case Study of Hamun County, Iran. serd 2026; 15 (55) : 2
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4088-fa.html
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4088-fa.html
رهدار معصومه، اصغریلفمجانی صادق، میرلطفی محمودرضا، پیرانی محمد. آسیبشناسی اقدامات کمیته امداد در توانمندسازی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان هامون). اقتصاد فضا و توسعه روستایی. 1405; 15 (55)
1- گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2- گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران ،asghari2750@uoz.ac.ir
2- گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران ،
چکیده: (33 مشاهده)
هدف: کمیته امداد بهعنوان یکی از نهادهای اصلی حمایتی در ایران، مأموریت دارد با تکیه بر رویکرد توانمندسازی، زمینه خروج خانوارهای فقیر و محروم را از چرخه فقر فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی و آسیبشناسی اقدامات این نهاد در توانمندسازی خانوارهای روستایی شهرستان هامون در منطقه سیستان انجامشده است.
روش پژوهش: روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر دادههای اسنادی و میدانی بوده و دادهها با پرسشنامههای ساختیافته در دو سطح خانوار و خبرگان محلی گردآوری شدهاست. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد در روستاهای شهرستان هامون است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۶۹ خانوار بهعنوان نمونه انتخاب شد. تحلیل دادهها با بهرهگیری از تکنیک تصمیمگیری چندمعیاره ARAS و نرمافزارهای SPSS و ArcGIS صورت گرفتهاست.
یافتهها: در میان شاخصهای اقتصادی، وامهای خودکفایی و اشتغال با میانگینهای 1/08 و 1/23 کمترین اثربخشی را در توانمندسازی اقتصادی داشتهاند، درحالیکه شاخصهایی نظیر ارتقاء آرامش روانی و رضایتمندی از زندگی، بالاترین امتیاز را در بُعد اجتماعی ـ فرهنگی کسب کردهاند. همچنین، نتایج آزمون فریدمن بیانگر وجود تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف توانمندسازی است، بهطوریکه بُعد اجتماعی ـ فرهنگی از بیشترین کیفیت و بُعد اقتصادی از کمترین کیفیت برخوردار است.
نتیجهگیری: بر اساس تحلیلهای این پژوهش، ضعف در نظارت بر اجرای برنامهها و ناکارآمدی نیروی انسانی در تحقق اهداف برنامهای، مهمترین عوامل ناکارآمدی اقدامات کمیته امداد شناسایی شدند. این نتایج بیانگر ضرورت بازنگری در سیاستهای اجرایی، آموزش تخصصی پرسنل و تقویت نظارت فرآیندمحور در جهت ارتقاء اثرگذاری برنامههای توانمندسازی در مناطق روستایی است.
روش پژوهش: روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر دادههای اسنادی و میدانی بوده و دادهها با پرسشنامههای ساختیافته در دو سطح خانوار و خبرگان محلی گردآوری شدهاست. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد در روستاهای شهرستان هامون است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۶۹ خانوار بهعنوان نمونه انتخاب شد. تحلیل دادهها با بهرهگیری از تکنیک تصمیمگیری چندمعیاره ARAS و نرمافزارهای SPSS و ArcGIS صورت گرفتهاست.
یافتهها: در میان شاخصهای اقتصادی، وامهای خودکفایی و اشتغال با میانگینهای 1/08 و 1/23 کمترین اثربخشی را در توانمندسازی اقتصادی داشتهاند، درحالیکه شاخصهایی نظیر ارتقاء آرامش روانی و رضایتمندی از زندگی، بالاترین امتیاز را در بُعد اجتماعی ـ فرهنگی کسب کردهاند. همچنین، نتایج آزمون فریدمن بیانگر وجود تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف توانمندسازی است، بهطوریکه بُعد اجتماعی ـ فرهنگی از بیشترین کیفیت و بُعد اقتصادی از کمترین کیفیت برخوردار است.
نتیجهگیری: بر اساس تحلیلهای این پژوهش، ضعف در نظارت بر اجرای برنامهها و ناکارآمدی نیروی انسانی در تحقق اهداف برنامهای، مهمترین عوامل ناکارآمدی اقدامات کمیته امداد شناسایی شدند. این نتایج بیانگر ضرورت بازنگری در سیاستهای اجرایی، آموزش تخصصی پرسنل و تقویت نظارت فرآیندمحور در جهت ارتقاء اثرگذاری برنامههای توانمندسازی در مناطق روستایی است.
شمارهی مقاله: 2
فهرست منابع
1. اصغری لفمجانی، صادق؛ شهرکی، عیسی و نادریان فر، مهدی. (1395)، موانع توانمندسازی اقتصادی و اجتماعی خانوارهای روستایی (مورد: مددجویان تحت پوشش کمیته امداد در سیستان). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۵ (۱۵)، ۱۰۳-۱۲۴.
3. بهجتی اردکانی، مریم و ملکپور، علی. (1403). رویکرد قانونگذار و سازمانهای متولی زنان سرپرست خانوار در توانمندسازی آنان (بهزیستی، کمیته امداد، شهرداری تهران). رفاه اجتماعی، ۲۴ (۹۳)،367-413. [DOI:10.32598/refahj.24.93.4213.1]
4. پیرانی، محمد. (1398)، بررسی اثرات طایفه گرایی بر کیفیت مدیریت روستایی (مطالعه موردی: روستاهای سیستان)، پایان نامه کارشناسیارشد رشته جغرافیا و برنامه ریزیروستایی گرایش مدیریت توسعه پایدار روستایی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه زابل، زابل.
5. توفیقیان فر، علی حسن؛ عزیزی، جمشید؛ صیفوری، بتول؛ بهجتی اصل، فخرالدین و قایدگیوی، فرود. (1395)، بررسی رابطه بین طرح های خودکفایی کمیته امداد امام خمینی(ره) و توانمندسازی زنان سرپرست خانوار (مطالعه موردی: استان کهگیلویه و بویر احمد). زن و جامعه، 7 (2)، 89-114. [DOI:20.1001.1.20088566.1395.7.26.5.1]
6. جلیلیان، نسرین و پاپ زن، عبدالحمید. (1398). موانع و محدودیتهای موفقیت طرحهای خودکفایی و کارآفرینی کمیته امداد امام خمینی(ره) (مورد: زنان سرپرست خانوار دهستان هرسم، شهرستان اسلام آباد غرب). اقتصاد فضا و توسعه روستایی، ۸ (۲۷)، 65-78.
7. جندقی، غلامرضا؛ زارعی متین، حسن؛ طهماسبی، رضا و افروزنیا، علی. (1398). طراحی الگوی موفقیت نوآوری اجتماعی در کمیته امداد امام خمینی (ره) با رویکرد نظریه دادهبنیاد. پژوهش های مدیریت منابع سازمانی. ۹ (۴)، 69-۹۰.
9. خانی، فضیله؛ مطیعی لنگرودی، سیدحسن و صیاد بیدهندی، لیلا. (1391). ارائه الگوی توانمندسازی زنـان روسـتایی با استفاده از ICT (بررسی موردی: بخش مرکزی شهرستان لاهیجـان). توسـعه روسـتایی، 4 (1)، 85-108.
11. دربان آستانه، علیرضا؛ رضوانی، محمدرضا؛ قدیری معصوم، مجتبی و هاجری، بهرام. (1398). تحلیلی بر توزیع خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد در سطح کشور و ارتباط آن با متغیرهای اقتصادی و اجتماعی. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 9(33)، 128-149.
12. رزمجو، منوچهر و مقصودی، طهماسب. (1398). طراحی الگوی پایدارسازی کسب و کارهای خرد اجتماعی مددجویان کمیتۀ امداد امام خمینی(ره). مدیریت سرمایه اجتماعی، 6 (1)، 23-39. [DOI:10.22059/JSCM.2019.272550.1750]
13. رکن الدین افتخاری، عبدالرضا؛ پورطاهری، مهدی و میرجلالی، اکبر. (1392)، نقش نهاد خیریه ای کمیته امداد در بهبود کیفیت فیزیکی مسکن مددجویان تحت پوشش روستایی مورد: بخش کندوان شهرستان میانه. جغرافیا و توسعه، 11 (33)، 1-26.
15. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. (1399). اطلس روستایی شهرستانهای شمالی استان سیستان و بلوچستان. تهران: انتشارات جغرافیایی نظامی.
16. سازمان مدیریت و برنامهریزی استان سیستان و بلوچستان. (1400). سند آمایش استان سیستان و بلوچستان (ویژه شهرستان هامون). زاهدان: معاونت برنامهریزی منطقهای.
17. شجاعی فرد، علی. (1402). توانمندسازی و ایجاد اولویت های اقتصادی کسب وکارهای متوسط کشاورزی در مددجویان مورد حمایت کمیته امداد امام خمینی (ره). تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 12 (4(48))، 243-262.
19. طائف، مجید؛ نوابخش، مهرداد و اسماعیلی، رضا. (1400)، طراحی مدل توسعه و توانمندسازی رفاه اجتماعی پایدار درزمینه ارتقاء تاب آوری با رویکرد گراندد تئوری (مورد مطالعه مددجویان تحت پوشش کمیته امداد لرستان). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 13 (3)، 227-245.
20. عنابستانی، علی اکبر و محمودی، حمیده. (1398)، تحلیل اثر وام های کمیته امداد امام خمینی بر اشتغال پایدار روستاییان مورد: شهرستان مشهد. اقتصاد فضا و توسعه روستایی، 8 (3 (29))، 129- 150.
21. عنابستانی، علی اکبر و نادریانفر، مهدی. (1402). تحلیل اثرات اجرای طرحهای هادی بر کیفیت محیطی سکونتگاههای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان هامون). برنامهریزی توسعه کالبدی، 7(1)، 11-24. [DOI:10.30473/psp.2020.6796]
22. محبوبی، محمدرضا؛ کیانوش، پرستو و عابدی سروستانی، احمد. (1397). موانع توانمندسازی مددجویان در طرحهای اشتغالزای کشاورزی کمیته امداد امام خمینی در استان گلستان. مددکاری اجتماعی. ۷ (۱)، 46-55.
23. محترم، سمیه؛ محبوبی، محمدرضا و عبدالله زاده، غلامحسین. (1395)، نقش نهادهای حمایتی در توسعه کارآفرینی: مطالعه طرح های اشتغال زای کمیته امداد امام خمینی(ره). مطالعات کارآفرینی و توسعه پایدار کشاورزی، 2(4)، 75-92.
25. محمدی یگانه، بهروز؛ چراغی، مهدی و احمدی، کبری. (1393). بررسی آثار اعتبارات خرد بر توانمندسازی اقتصادی فقرای روستایی مطالعه موردی: دهستان غنی بیگلو، شهرستان زنجان. جغرافیا و توسعه، 12(35)، 233-247.
27. محمدی، علیرضا؛ آمار، تیمور و مولایی هشجین، نصراله. (1398)، بررسی نقش سیاست های کمیته امداد امام (ره) در توانمندسازی اجتماعی خانوارهای زیرپوشش روستایی مطالعه موردی: ناحیه مرکزی استان گیلان. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 50 (3)، 577-593. [DOI:10.22059/IJAEDR.2019.275809.668721]
28. موصلی، مرتضی؛ سنجر، سلاجقه و صیادی، سعید. (1402)، طراحی مدل مفهومی کارآفرینی سازمانی در کمیته امداد امام خمینی (ره). مطالعات مدیریت دولتی ایران، 3 (3)، 79-102. [DOI:10.22034/JIPAS.2021.291000.1191]
29. مولائی، محسن. (1392)، بررسی نقش سازمان های مردم نهاد در توانمندسازی کودکان در وضعیت دشوار (با مطالعه منطقه ۱۲ تهران)، پایان نامه کارشناسی ارشد برنامه ریزی رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران.
30. میرزایی، حسین؛ غفاری، غلامرضا و کریمی، علیرضا. (1389)، توانمندسازی، صنعتی شدن و عوامل زمینه ای موثر بر آن (مطالعه موردی: مناطق روستایی شهرستان قروه). پژوهش های روستایی، 1 (4)، 99-128.
31. ولیخانی، ماشاالله و ولیئی، محسن. (1402)، تبیین الگوی توسعه ای و آموزش کارآفرینی با رویکرد توانمندسازی شغلی (مطالعه موردی: مددجویان کمیته امداد امام خمینی (ره) استان تهران). مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 13(1)، 155-166.
32. Alsop, R., & Heinsohn, N. (2005). Measuring empowerment in practice: Structuring analysis and framing indicators. World Bank Policy Research Working Paper, No. 3510.
33. Anabestani, A. & Naderianfar, M. (2020). Analyzing the effects of implementing Hadi projects on the environmental quality of rural settlements (Case Study: Hamoun county). Physical Social Planning, 7(1), 11-24. (in Persian) [DOI:10.30473/psp.2020.6796]
34. Anabestani, A., & Mahmoudi, H. (2019). Analysis of the Effect of Imam Khomeini Relief Foundation Loans on Sustainable Rural Employment: Case Study of Mashhad County. Journal of Space Economy & Rural Development, 8 (29), 129-150. (in Persian)
35. Asghari Lafmejani, S., Shahraki, E., & Naderian far, M. (2016). Barriers to social and economic empowerment of rural households Case: patients protected by the Imam Khomeini Relief Committee in Sistan Region. Journal Space Economy & Rural Development, 5 (15), 103-124. (in Persian) [DOI:10.18869/acadpub.serd.5.15.103.]
36. astane, A., rezvane, M., ghadiri, M., & Hajari, B. (2019). Spatial Analysis of Female headed households’ distribution in the country who covered by Relief foundation and its relation with social and economic variables. Quarterly Journal of Woman and Society, 10(38), 169-194. (in Persian) https://doi.org/ 20.1001.1.20088566.1398.10.38.8.9 [DOI:20.1001.1.20088566.1398.10.38.8.9]
37. Behjatiardakani, M., & Malekpour, A. (2024). Investigating the Approach of Legislators and Organizations in Charge of Women Heads of Households in Empowering them. Social Welfare Quarterly. 24(93), 367-413. (in Persian) [DOI:10.32598/refahj.24.93.4213.1]
38. darbanastane, A., rezvani, M., gadiri, M. & hajari, B. (2020). analysis of the distribution of households covered by the Relief Committee at the country level and its relation with economic and social variables. Strategic Studies of public policy, 9(33), 128-149. (in Persian)
39. Desta, T. T. (2021). Indigenous village chicken production: A tool for poverty alleviation, the empowerment of women, and rural development. Tropical Animal Health and Production, 53(1), 1–16.
40. Eftekharei, A., portaheri, M. & mirgalalei, A. (2013). The Role of Relief Committee of Imam Komeini in Antipoverty of Iran VillagesCase: Villages of Kandovan District of Miyaneh Township. Geography and Development, 11(33), 1-26. (in Persian) [DOI:10.22111/GDIJ.2013.1318]
41. Friedmann, J. (1992). Empowerment: The Politics of Alternative Development. Oxford: Blackwell.
42. Geographical Organization of the Armed Forces. (2020). Rural Atlas of Northern Counties in Sistan and Baluchestan Province. Tehran: Military Geographical Publications. (in Persian)
43. Jalilian, N & Papzan, A. (2019). Barriers and Limitations to the Success of Self-Sufficiency and Entrepreneurship Projects of Imam Khomeini Relief Committee (Case Study: Female-Headed Households in Harsam Rural District, Eslamabad-e Gharb County). Journal of Spatial Economics and Rural Development, 8(27), 65-78. (in Persian)
44. Jandaghi, G., Zareimatin, H., Tahmasebi, R., & Afrouznia, A. (2020). Designing Social Innovation Success Modelin Imam Khomeini Relief Foundation: Grounded Theory Approach. Organizational Resources Management Researches, 9 (4), 69-90. (in Persian) [DOI:20.1001.1.22286977.1398.9.4.4.9]
45. Jokia, L. D., Swanepoel, E., & Venter, M. (2021). Economic empowerment of women in the informal African craft industry: The case of Tembisa. Journal of Economic and Financial Sciences, 14(1), 10.
46. Khandker, S. R. (2005). Microfinance and poverty: Evidence using panel data from Bangladesh. The World Bank Economic Review, 19(2), 263–286.
48. Khani, F., Motiee Langeroodi, S. H., & Sayyad Bidhendi, L. (2012). Provide rural women empowerment model users of ICT (case study: Central Part of Lahijan City). The Journal of Community Development (Rural-Urban), 4(1), 85-108. (in Persian) [DOI:10.22059/JRD.2012.28900]
49. Kumar, H. (2017). Role of Micro Finance in Women’s Empowerment (A Study on Rural Area of Patna India). IAU International Journal of Social Sciences, 7(2), 53–58.
50. Mahboobi, M., Kianoosh, P., & Abedisarvestani, A. (2018). Barriers to Empowering Clients in Agricultural Employment Plans of the Imam Khomeini Relief Committee in Golestan Province. Quarterly Journal of Social Work, 7 (1), 46-55. (in Persian)
51. Management and Planning Organization of Sistan and Baluchestan Province. (2021). Spatial Planning Document of Sistan and Baluchestan Province (Special Edition: Hamun County). Zahedan: Regional Planning Deputy. (in Persian)
52. Mirzaei, H., Ghaffari, G., & Karimi, A. (2010). Empowerment, Industrialization, and Contextual Factors Affecting It (Case Study: Rural Areas of Qorveh County). Rural Research, 1(4), 99-128. (in Persian)
53. Mohammadi, A. , Amar, T. & Mullah Hashjin, N. (2019). Investigating the Role of Imam Khomeini Rescue Committee Policies in Social Empowerment of Rural Under-Owned Households Case Study: Central District of Guilan Province. Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 50(3), 577-593. (in Persian)
55. Mohammadiyeganeh, B., Cheraghi, M. & Ahmadi, K. (2014). Review the Effects of Micro-Credit on Economic Empowerment of the Rural Poor Case study: Ghani Begloo Village, Zanjan City. Geography and Development, 12(35), 233-247. (in Persian) [DOI:10.22111/GDIJ.2014.1565]
56. Mohtaram, S., Mahboubi, M.R., & Abdollahzadeh. Gh.H. (2016). Role of Supportive Institutions on Development of Entrepreneurship: A Study on Job Creation Plans of Imam Khomeini Relief Foundation. Journal of Studies in Entrepreneurship and Sustainable Agricultural Development, 2(4), 75-92. (in Persian) [DOI:20.1001.1.24767735.1394.2.4.5.3]
57. Molaee, M. (2013). Investigating the Role of Non-Governmental Organizations (NGOs) in Empowering Children in Difficult Situations (Case Study: District 12 of Tehran). Master's Thesis in Social Welfare Planning, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran. (in Persian)
58. Mouseli, M., salajegheh, S. & sayadi, S. (2020). Designing a Conceptual Model for Organizational Entrepreneurship in Imam Khomeini Relief Foundation. Journal of Iranian Public Administration Studies, 3(3), 79-102. (in Persian) [DOI:10.22034/JIPAS.2021.291000.1191]
59. Narayan, D. (2002). Empowerment and poverty reduction: A sourcebook. Washington, DC: World Bank.
60. Pirani, M. (2019). Investigating the Effects of Tribalism on the Quality of Rural Management (Case Study: Villages of Sistan). Master’s Thesis in Rural Geography and Planning, Sustainable Rural Development Management Specialization, Faculty of Literature and Humanities, University of Zabol, Zabol. (in Persian)
61. Razmjo, M. & Maghsoudi, T. (2019). Designing Sustainability Pattern for Social Micro- businesses for Clients of the Imam Khomeini Relief Committee. Social Capital Management, 6(1), 23-39. (in Persian) [DOI:10.22059/JSCM.2019.272550.1750]
62. Sen, A. (1999). Development as Freedom. New York: Alfred A. Knopf Press.
63. shojaeifard, A. (2021). Strategic Model of Empowering and Making Economic Priorities for Medium-sized Businesses in Students Supported by Imam Khomeini Relief Committee. Agricultural Economics Research, 12(48), 243-262. (in Persian) [DOI:20.1001.1.20086407.1399.12.48.12.8]
64. Taif, M., Nowbakht, M., & Esmaili, R. (2021). Designing a Model for the Development and Empowerment of Sustainable Social Welfare in the Context of Resilience Enhancement Using the Grounded Theory Approach (Case Study: Clients Covered by the Lorestan Relief Committee). Iranian Journal of Social Development Studies, 13(3), 227-245. (in Persian)
65. Toighiyanfar, A. H., Azizi, J., Seifori, B., behjati asl, F., & Ghayedgivi, F. (2016). The Relationship between Self-Sufficiency Plans of Imam Khomeini Relief Committee (RA) and the Empowerment of Women Heads of Household (Case Study: the Province of Kohgiloyeh Va Boyerahmad). Quarterly Journal of Woman and Society, 7(26), 89-114. (in Persian) [DOI:20.1001.1.20088566.1395.7.26.5.1]
66. Valikhani, M., & Valiei, M. (2023). Explaining the Developmental Model and Entrepreneurship Education with a Job Empowerment Approach (Case Study: Clients of Imam Khomeini Relief Foundation in Tehran Province). Iranian Journal of Social Development Studies, 13(1), 155-166. (in Persian)
67. Zavadskas, E. K., & Turskis, Z. (2010). A new additive ratio assessment (ARAS) method in multicriteria decision-making. Technological and Economic Development of Economy, 16(2), 159–172.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
