دوره 14، شماره 54 - ( زمستان 1404 )
جلد 14 شماره 54 صفحات 92-77 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mohammadi Y, Avatefi Akmal F. A Meta-Analysis of the Contribution of Agricultural Production to Food Security Among Rural Households. serd 2026; 14 (54) : 5
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4084-fa.html
URL: http://serd.khu.ac.ir/article-1-4084-fa.html
محمدی یاسر، عواطفی اکمل فرشته. فراتحلیلی بر سهم تولیدات کشاورزی در امنیت غذایی خانوارهای روستایی. اقتصاد فضا و توسعه روستایی. 1404; 14 (54) :77-92
1- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران ، y.mohammadi@basu.ac.ir
2- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
2- گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران
چکیده: (923 مشاهده)
هدف: امنیت غذایی از مسائل اصلی در توسعه پایدار و بهبود کیفیت زندگی خانوارهای روستایی است و تولید محصولات کشاورزی نقش کلیدی در تأمین نیازهای غذایی و بهبود معیشت روستاییان دارد. هدف این مطالعه بررسی سهم تولیدات کشاورزی بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی با رویکرد فراتحلیل و بر مبنای دادههای پایگاههای علمی معتبر است.
روش پژوهش: جامعه آماری شامل پژوهشهای مرتبط با نقش تولید کشاورزی در امنیت غذایی خانوارهای روستایی، منتشر شده در پایگاههای علمی Sid، Ensani، Noormags، Magiran، ScienceDirect، Google Scholar، Scopus از 2000 تا 2025 بود که در نهایت 27 مطالعه براساس معیارهای ورود انتخاب و با نرمافزار CMA2 تحلیل شدند. علاوه بر این، از VOSviewer برای ایجاد شبکه موضوعی پژوهش و شناسایی اصطلاحات پرتکرار استفاده شد. کلمات کلیدی پژوهش در پایگاههای داده خارجی جستجو شدند و دادههای مقالات انتخاب شده در یک فایل CSV برای وارد کردن به VOSviewer ذخیره شدند. جستجوی جداگانهای برای منابع داخلی برای انتخاب مقالات واجد شرایط انجام شد و اطلاعات آنها به صورت دستی وارد شد. سپس، شاخصهای علمسنجی با نرمافزار تجزیه و تحلیل شدند. با توجه به نتایج ناهمگنی، با بررسی شاخصهای Q و I²، مدل اثرات تصادفی انتخاب شد.
یافتهها: نتایج ترسیم شبکه موضوعی بیانگر ارتباط معنادار بین تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی خانوارهای روستایی بود. آزمون همبستگی بگز و مزدار نیز نشان داد که مطالعات وارد شده از تقارن نسبی برخوردارند و سوگیری وجود ندارد. همچنین اندازه اثر کلی 0/507 برآورد شد که بر اساس معیار کوهن، بالا است.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد افزایش بهرهوری محصولات کشاورزی موجب بهبود امنیت غذایی خانوارهای روستایی در بلندمدت میشود. تحلیل شبکه واژگان نیز رابطه امنیت غذایی را با کیفیت و تنوع رژیم غذایی و چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، فقر و مسائل جنسیتی نشان داد که ضرورت رویکردهای جامع و یکپارچه برای مقابله با این مسائل را برجسته میسازد.
روش پژوهش: جامعه آماری شامل پژوهشهای مرتبط با نقش تولید کشاورزی در امنیت غذایی خانوارهای روستایی، منتشر شده در پایگاههای علمی Sid، Ensani، Noormags، Magiran، ScienceDirect، Google Scholar، Scopus از 2000 تا 2025 بود که در نهایت 27 مطالعه براساس معیارهای ورود انتخاب و با نرمافزار CMA2 تحلیل شدند. علاوه بر این، از VOSviewer برای ایجاد شبکه موضوعی پژوهش و شناسایی اصطلاحات پرتکرار استفاده شد. کلمات کلیدی پژوهش در پایگاههای داده خارجی جستجو شدند و دادههای مقالات انتخاب شده در یک فایل CSV برای وارد کردن به VOSviewer ذخیره شدند. جستجوی جداگانهای برای منابع داخلی برای انتخاب مقالات واجد شرایط انجام شد و اطلاعات آنها به صورت دستی وارد شد. سپس، شاخصهای علمسنجی با نرمافزار تجزیه و تحلیل شدند. با توجه به نتایج ناهمگنی، با بررسی شاخصهای Q و I²، مدل اثرات تصادفی انتخاب شد.
یافتهها: نتایج ترسیم شبکه موضوعی بیانگر ارتباط معنادار بین تولید محصولات کشاورزی و امنیت غذایی خانوارهای روستایی بود. آزمون همبستگی بگز و مزدار نیز نشان داد که مطالعات وارد شده از تقارن نسبی برخوردارند و سوگیری وجود ندارد. همچنین اندازه اثر کلی 0/507 برآورد شد که بر اساس معیار کوهن، بالا است.
نتیجهگیری: نتایج نشان داد افزایش بهرهوری محصولات کشاورزی موجب بهبود امنیت غذایی خانوارهای روستایی در بلندمدت میشود. تحلیل شبکه واژگان نیز رابطه امنیت غذایی را با کیفیت و تنوع رژیم غذایی و چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی، فقر و مسائل جنسیتی نشان داد که ضرورت رویکردهای جامع و یکپارچه برای مقابله با این مسائل را برجسته میسازد.
شمارهی مقاله: 5
فهرست منابع
1. احمدی، امیر؛ بادسار، محمد؛ و کرمی، رویا (1404). تحلیل اثرات فعالیتهای سیستم پایدار غذایی بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی استان آذربایجان غربی. مطالعات مدیریت توسعه سبز، 3(1)، 39-59.
2. آقایاری هیر، محسن؛ اصغرپور، حسین؛ و باختر، سهیلا (1403). تحلیل عوامل اثرگذار بر امنیت غذایی شهرستان تبریز مبتنی بر کشاورزی ارگانیک با رویکرد آمیخته. جغرافیا و برنامهریزی. 28(89)، 182-159.
3. بذرافشان، جواد؛ طولابی نژاد، مهرشاد؛ و صادقی، خدیجه (1396). تحلیل رابطه مدیریت پایدار زمین و عملکرد محصولات کشاورزی و اثرات آن در امنیت غذایی خانوارهای روستایی. پژوهشهای روستایی، 8(2)، 349-362.
4. چراغی، مهدی؛ توحیدلو، شادعلی؛ و نعمتی، محمدرضا (1402). تحلیل عوامل اقتصادی ـ اجتماعی مؤثر بر امنیت غذایی خانوارهای عشایر (مورد مطالعه: شهرستان زنجان). مطالعات برنامهریزی قلمرو کوچ نشینان، 3(1), 137-146.
5. رزم آور، فرشاد؛ عبدشاهی، عباس؛ سواری، مسلم؛ و بیات، پرویز (1402) امنیت غذایی و عوامل مؤثر بر آن در جوامع روستایی استان بوشهر. پژوهش های روستائی. 1(3)، 467-444.
6. رضوانی، شهلا؛ احمدپور برازجانی، محمود؛ کیخا، علیرضا؛ و کلبعلی، الهام (1403). تأثیر خشکسالی بر امنیت غذایی خانوارهای روستایی منطقه سیستان. اقتصاد کشاورزی. انتشار آنلاین از تاریخ 30 بهمن 1403.
7. سنایی مقدم، سروش؛ شفیعی، محمدرضا؛ جهانتیغ پور، علی؛ و محمدی یگانه، بهروز (1396). نقش پیوندهای روستایی- شهری در امنیت غذایی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: دهستان پشته زیلایی، شهرستان دهدشت). مطالعات علوم محیط زیست. 2(4)، 570-556.
8. سواری، مسلم؛ و نوشاد، محمد (1401). عوامل موثر بر بهبود امنیت غذایی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی روستاهای شهرستان هندیجان). مجله اقتصاد تولید و بازاریابی کشاورزی، 1(1)، 54-41.
9. طولابینژاد، مهرشاد؛ طولابینژاد، میثم؛ و طباطبایی، سید علی (1396). سازگاری کشاورزان با تغییرات آب و هوایی و نقش آن در امنیت غذایی خانوارهای روستایی شهرستان پلدختر، مخاطرات محیط طبیعی، 6(13)، 90-67.
10. طیبنیا، سید هادی؛ و ایزدی، علی (1403). تحلیلی بر نقش کشاورزی خلاق در پایداری امنیت غذایی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: روستاهای شهرستان رشتخوار). راهبردهای توسعه روستایی. انتشار آنلاین از تاریخ 3 مرداد 1403.
11. مرادی، مصطفی؛ شعبانعلی فمی، حسین؛ و اسدی، علی (1398). تأثیر مدیریت مصرف آب کشاورزی بر امنیت غذایی خانوارهای کشاورزان در نظام بهره برداری خانوادگی: موردمطالعه شهرستان کرمانشاه. پژوهش های ترویج و آموزش کشاورزی، 12(4)، 51-64.
12. Abu, G. A., & Soom, A. (2016). Analysis of factors affecting food security in rural and urban farming households of Benue State, Nigeria. International Journal of Food and Agricultural Economics (IJFAEC), 4(1), 55-68.
13. Adepoju, A.A., Sanusi, W.A., & Toromade Adekunle, S. (2018). Factors influencing food security among maize-based farmers in southwestern Nigeria. International Journal of Research in Agricultural Sciences, 5(4), 2348-3997.
14. Aghayari Hir, Mo., Asgharpour, H., & Bakhtar, S. (2024). Analysis of factors affecting food security in Tabriz city based on organic agriculture with a mixed approach. Geography and Planning. 28(89), 159-182. (in Persian)
15. Ahmadi, B., & Karami, R. (2025). Analysis of the effects of sustainable food system activities on food security of rural households in West Azerbaijan province. Green Development Management Studies, 3(1), 39-59. (in Persian)
16. Ahmed, U.I., Ying, L., Bashir, M.K., Abid, M., & Zulfiqar, F. (2017). Status and determinants of small farming households' food security and role of market access in enhancing food security in rural Pakistan. PloS one, 12(10), e0185466.
17. Bazrafshan, J., Tolabinejad, M., & Sadeghi, Kh. (2017). Analysis of the relationship between sustainable land management and agricultural product yield and its effects on food security of rural households. Rural Research, 8(2), 349-362. (in Persian)
18. Boserup, E. (1981). Population and Technology. Basil Blackwell.
19. Cheraghi, ., Tohidlo, Sh., & Nemati, M.R. (2023). Analysis of socio-economic factors affecting food security of nomadic households (case study: Zanjan city). Nomadic Territory Planning Studies, 3(1), 137-146. (in Persian)
20. Cirera, X., & Masset, E. (2010). Income distribution trends and future food demand. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365, 2821–2834.
21. Danso-Abbeam, G., Ogundeji, A.A., Asale, M.A., & Baiyegunhi, L.J. (2024). Effects of livestock ownership typology on household food security in rural Lesotho. GeoJournal, 89(2), 63.
22. Dowd, D. (2009). Inequality and the Global Economic Crisis. Pluto Press.
23. Ewunetu, A., Simane, B., & Abebe, G. (2023). Effect of integrated sustainable land management technologies on households’ food security in the North Gojjam sub-basin, Blue Nile River. Discover Sustainability, 4(1), 17.
24. Foley, J.A., DeFries, R., Asner, G.P., Barford, C., Bonan, G., Carpenter, S.R., Chapin, F.S., Coe, M.T., Daily, G.C., Gibbs, H.K., et al. (2005). Global consequences of land use. Science, 309, 570–574.
25. Food and Agriculture Organization of the United Nations. (2020). Suite of Food Security Indicators. Retrieved from http://www.fao.org/faostat/en/#data/FS
26. Foster, P., & Leathers, H.D. (1999). The World Food Problem: Tackling the Causes of Undernutrition in the Third World (3rd ed.). Lynne Rienner Publishers.
27. Geist, H.J., & Lambin, E.F. (2002). Proximate causes and underlying driving forces of tropical deforestation. BioScience, 52, 143–150.
28. Hashmiu, I., Adams, F., Etuah, S., & Quaye, J. (2024). Food-cash crop diversification and farm household welfare in the Forest-Savannah Transition Zone of Ghana. Food Security, 16(2), 487-509.
29. Hazell, P., & Wood, S. (2008). Drivers of change in global agriculture. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 363, 495–515.
30. Ingutia, R., & Sumelius, J. (2022). Determinants of food security status with reference to women farmers in rural Kenya. Scientific African, 15, e01114.
31. Javadinejad, S., Dara, R., & Jafary, F. (2022). Creating a framework for coordination food security and sustainable management in agriculture lands and crop efficiency. Safety in Extreme Environments, 4(1), 1-11.
32. Judijanto, L., Machzumy, M., Rahayu, S., & Suryaningrum, D.A. (2023). The Effect of Climate Change and Sustainable Agricultural Practices on Productivity and Food Security in Rural Areas in East Java. West Science Interdisciplinary Studies, 1(12), 1461-1470.
33. Kafando, W.A., & Sakurai, T. (2024). Armed conflicts and household food insecurity: Effects and mechanisms. Agricultural Economics, 55(2), 313-328.
34. Malthus, T. R. (1798). An Essay on the Principle of Population, as It Affects the Future Improvement of Society. Printed for J. Johnson.
35. Maslow, A. (1954). Motivation and Personality (3rd ed.). Addison-Wesley.
36. Mekonnen, A., Tessema, A., Ganewo, Z., & Haile, A. (2021). Climate change impacts on household food security and farmers adaptation strategies. Journal of Agriculture and Food Research, 6, 100197.
37. Moradi, M., Shabanali Fami, H., & Asadi, A. (2019). The impact of agricultural water consumption management on food security of farmers' households in the family farming system: A case study of Kermanshah County. Agricultural Extension and Education Research, 12(4 (48th issue), 51-64. (in Persian)
38. Mujuru, N. M., & Obi, A. (2020). Effects of cultivated area on smallholder farm profits and food security in rural communities of the Eastern Cape Province of South Africa. Sustainability, 12(8), 3272.
39. Pawlak, K., & Kołodziejczak, M. (2020). The role of agriculture in ensuring food security in developing countries: Considerations in the context of the problem of sustainable food production. Sustainability, 12(13), 5488.
40. Pervaiz, B., Li, N., & Manzoor, M. Q. (2019). Agricultural land use and food security in pakistan: A structural equation modeling approach. Journal of Animal and Plant Sciences, 29(5), 1402-1412.
41. Poleman, T.T. (1981). Quantifying the nutrition situation in developing countries. Food Research Institute Studies, 18, 1–58.
42. Progress in Nutrition. (2010). In 6th Report on the World Nutrition Situation; The United Nations System Standing Committee on Nutrition. Geneva, Switzerland.
43. Rask, K.J., & Rask, N. (2011). Economic development and food production-consumption balance: A growing global challenge. Food Policy, 36, 186–196.
44. Razmavar, F., Abdeshahi, A., Savari, M., & Bayat, P. (2013) Food Security and Factors Affecting It in Rural Communities of Bushehr Province. Rural Research. 1(3), 444-467. (in Persian)
45. Reincke, K., Vilvert, E., Fasse, A., Graef, F., Sieber, S., & Lana, M. A. (2018). Key factors influencing food security of smallholder farmers in Tanzania and the role of cassava as a strategic crop. Food security, 10, 911-924.
46. Rezvani, Sh., Ahmadpour-Barazjani, M., Kaykha, A. & Kalbali, E. (2014). The Impact of Drought on Food Security of Rural Households in Sistan Region. Agricultural Economics. Published online on 10 February 2014. (in Persian)
47. Riptanti, E.W., Masyhuri, I., & Suryantini, A. (2022). The sustainability model of dryland farming in food-insecure regions: structural equation modeling (SEM) approach. International Journal of Sustainable Development and Planning, 17(7), 2033-2043.
48. Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin, F. S. III, Lambin, E. F., Lenton, T. M., Scheffer, M., Folke, C., Schellnhuber, H. J., et al. (2009). A safe operating space for humanity. Nature, 461, 472–475.
49. Sanaei Moghadam, S., Shafiee, M.R., Jahantigpour, A., & Mohammadi Yeganeh, B. (2017). The Role of Rural-Urban Links in Food Security of Rural Households (Case Study: Poshte Zeilai Village, Dehdasht County). Environmental Science Studies. 2(4), 556-570. (in Persian)
50. Sarkar, A., Azim, J.A., Al Asif, A., Qian, L., & Peau, A.K. (2021). Structural equation modeling for indicators of sustainable agriculture: Prospective of a developing country’s agriculture. Land use policy, 109, 105638.
51. Savari, M, Noshad, M. (2022). Factors affecting the improvement of food security of rural households (case study of villages in Hendijan County). Journal of Agricultural Production and Marketing Economics. 1(1), 41-54. (in Persian)
52. Sen, A. (1999). Development as Freedom. Anchor Books.
53. Shpak, N., Matviyishyn, Y., Dziurakh, Y., & Gvozd, M. (2024). Simulation of the Impact of Changes in the Volume of Production and Export of Products on the Food Security of the Country: On the Example of Ukraine. Frontiers in Sustainable Food Systems, 8, 1361625.
54. Tayebnia, S.H. & Izadi, A. (2024). An analysis of the role of creative agriculture in the sustainability of food security of rural households (case study: villages in Rashtkhar County). Rural Development Strategies. Published online on 23 August 2024. (in Persian)
55. Tesfaye, B., Lengoiboni, M., Zevenbergen, J., & Simane, B. (2023). A Holistic Analysis of Food Security Situation of Households Engaged in Land Certification and Sustainable Land Management Programs: South Wello, Ethiopia. Foods, 12(18), 3341.
56. Tolabinejad, M., Tolabinejad, M. & Tabatabaei, S.A. (2017). Farmers' adaptation to climate change and its role in the food security of rural households in Pol-e Dokhtar County. Natural Environment Hazards. 6(13), 67-90. (in Persian)
57. Usman, M., Ali, A., Bashir, M.K., Mushtaq, K., Ghafoor, A., Amjad, F., ... & Baig, S.A. (2023). Pathway analysis of food security by employing climate change, water, and agriculture nexus in Pakistan: partial least square structural equation modeling. Environmental Science and Pollution Research, 30(38), 88577-88597.
58. Woudneh, A.F. (2025). Causal pathways from sustainable practices to economic stability through food security: An SEM approach.
59. Zou, B., & Mishra, A.K. (2024). Modernizing smallholder agriculture and achieving food security: An exploration in machinery services and labor reallocation in China. Applied Economic Perspectives and Policy, 46(4), 1662-1691.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
