fa تحلیل شاخص های مؤثر در توسعه کشاورزی و مدیریت منابع آب سکونتگاه های روستایی مورد: دشت تبریز پژوهشي Research <div style="text-align: justify; ">بخش کشاورزی با حدود۱۱درصد تولید ناخالص ملی، 23 درصد اشتغال و تأمین غذای بیش از۸۰ درصد افراد جامعه، نقشی حیاتی دراقتصاد ایران دارد. آب به عنوان مهم&shy;ترین عامل، در تولید کشاورزی تأثیر بسزایی دارد. این پژوهش به منظور شناسایی شاخص&shy;های مؤثر در توسعه کشاورزی و مدیریت آب کشاورزی مناطق روستایی دشت تبریز با استفاده از روش تحلیل عاملی انجام شده است. جامعه آماری تحقیق شامل 39 روستای دشت تبریز می&shy;باشد و اطلاعات لازم از طریق تکمیل پرسشنامه، مطالعات کتابخانه&shy;ای، مراجعه به سازمان آب منطقه&shy;ای و مدیریت جهاد کشاورزی فراهم گردیده است.در این مطالعه به منظور تبیین عوامل و متغیرهای اثرگذار بر مدیریت منابع آب و توسعه کشاورزی، تعداد 25 شاخص برای توسعه کشاورزی و تعداد 11 شاخص برای مدیریت آب کشاورزی در سطح روستاها انتخاب شده است. در مرحله بعد برای کاهش تعداد شاخص&shy;ها به تعداد کمتری از سازه&shy;های زیربنایی و شاخص&shy;های مؤثر از تحلیل عاملی استفاده گردید. نتایج نشان داد چهار عامل مکانیزاسیون، ساختاری، عملکرد و کشت آبی حدود 79 درصد از تغییرات واریانس کل توسعه کشاورزی و سه عامل آب&shy;های سطحی، چاه&shy;های عمیق و چاه&shy;های نیمه عمیق حدود 61 درصد از تغییرات واریانس کل مدیریت آب کشاورزی را تبیین نموده&shy;اند. همچنین در ﺷﻬﺮﺳﺘﺎنﻫﺎیﯽ ﮐﻪ دارای ﻣﺰیﺖ ﻧﺴﺒﯽ در ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﮐﺸﺎورزی (زراﻋﺖ و ﺑـﺎغداری) و عدم ﻣﺤﺪودیﺖ ﻧﻬﺎده و آب هستند، ضروری است ﻃﺮح&shy;ﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌﻪ ﮐﺸﺎورزی با اولویت محصولات دارای ﻣﺰیﺖ ﻧﺴﺒﯽ اجرا شده و در ﻣﻨﺎﻃﻘﯽ ﮐﻪ اﻓﺰایﺶ ﺗﻮﺳﻌﻪ ﺳﻄﺢ زیﺮکشت ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻞ مواجه اﺳﺖ، ﻃﺮحﻫﺎی ﺗﻮﺳﻌه ﮐﺸﺎورزی می&shy;بایست ﺑـﻪ ﺳﻤﺖ ﺣﻔﻆ و اﺳﺘﻔﺎده ﺑﻬﯿﻨﻪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺑﺎﺷﺪ.</div> <div style="text-align: justify; "><span class="fontstyle0">Agricultural sector taking into account its role in GNP (11%), employment&nbsp;opportunities (23%) and food provision (over 80%) performs a critical role in Iranian&nbsp;economy. Water resources are being considered as a very prominent factor with respect&nbsp;to agricultural sector. This study aims to investigate effective indicators regarding&nbsp;agriculture development as well as water management in Tabriz plain. It is based on&nbsp;factor analysis. Statistical society is composed of 39 villages. Data gathering technique&nbsp;is predominately based on questionnaire and documentation. It is further supported by&nbsp;getting information from ministries of agriculture and water organization. This is&nbsp;followed by determination of 25 indicators for the assessment of agricultural&nbsp;development and 11 indicators regarding water management of the study area.&nbsp;Deducting the number of variables requires the application of principle component&nbsp;analysis. This study suggests that mechanization, cropping based on irrigation system,&nbsp;structure and performance are capable of explaining 79 percent of the variations&nbsp;pertaining to agricultural development. It is argued that surface water, deep wells, semi&nbsp;deep wells explain 61 percent of the variations regarding water management as well. It&nbsp;further suggests that those counties with comparative advantages with respect to&nbsp;agricultural products and simultaneously not experiencing water deficiency should&nbsp;emphasize agricultural plans based on high priority crops. However, those encountering&nbsp;</span>with agricultural problems should stress optimum resource usages and preservationissue.</div> منابع تولید کشاورزی , شاخص های توسعه کشاورزی , شاخص های مدیریت منابع آب , روستاهای دشت تبریز , Agricultural Products, Agricultural Indicators, Water Resource Management Indicators, Tabriz Villages in Plain. 1 18 http://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Kazemeyeh فاطمه کاظمیه f.kazemiyeh@modares.ac.ir 10031947532846001649 10031947532846001649 Yes Ph.D. student of Agricultural Extension and Education, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دانشجوی دکتری ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Javad Hosseinzad جواد حسین زاد j_firoozy@yahoo.com 10031947532846001650 10031947532846001650 No Associate Prof. of Agriculture Economy Department, Agriculture Faculty, Tabriz University, Iran دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، ایران Ghader Dashti قادر دشتی f_kazemiyeh21@yahoo.com 10031947532846001651 10031947532846001651 No Associate Prof. of Agriculture Economy Department, Agriculture Faculty, Tabriz University, Iran دانشیارگروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، ایران Hushang Ghafouri هوشنگ غفوری ghafouri22@yahoo.com 10031947532846001652 10031947532846001652 No M.Sc.in RS & GIS, Tabriz University, Iran کارشناس ارشد سنجش از دور و سیستم های اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز، ایران