SPACE ECONOMY & RURAL DEVELOPMENT

fa ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری (شهری و روستایی) در مقیاس ناحیه‌ای مورد: شهرستان طرقبه‌شاندیز Spatial organizational arrangement of tourism destinations (rural-urban) at regional level Case: Torgabeh shandiz پژوهشي Research <div style="text-align: justify; ">متأثر از روندهای غالب توسعه در سطح ملی، در مقیاس ناحیه‌ای نیز عدم تعادل‌های فضایی در بهره‌گیری از ظرفیت‌ها و تجهیز مقصدهای (بالقوه) گردشگری نمایان است. در قلمرو این مقاله، سازمان فضایی گردشگری شهرستان طرقبه‌ - شاندیز نیز شاهد بی‌نظمی‌های فضایی در پراکندگی منابع، جاذبه‌ها، محصولات و به ویژه خدمات پشتیبان گردشگری و در نهایت شبکه‌ای سازمان‌یافته از مقصدهای گردشگری است؛ لذا ساماندهی فضایی مقصد مورد مطالعه مبتنی بر الگوی تئوریک و واقعیت‌های جغرافیایی به عنوان هدف نهایی پژوهش مورد توجه واقع شده است. با عنایت به چالش پیش روی و برای نیل به هدف، روشِ تحقیق توصیفی- تحلیلی و همچنین گردآوریِ اطلاعات به شیوه‌ی اسنادی و میدانی مبنا قرار گرفته است. جامعه آماری تحقیق شامل 34 مقصد گردشگری واقع در شهرستان بوده که برای کلیه مقصدها، فرم‌های اطلاعاتی تکمیل شده است؛ برای وزن‌دهی معیارها از روش AHP، برای تدقیق امتیاز نهایی و رتبه‌بندی مقصدها از روش پرومتی و برای سطح‌بندی مقصدهای گردشگری از روش تحلیل خوشه‌ای استفاده شده است؛ در نهایت با استفاده از تئوری نقطه شکست در محیط نرم افزاری (GIS) قلمروی عملکردی مقصدها تعیین شده است. نتایج نهایی، گویای وجود نظام چهارسطحی نابسامان در سازمان فضایی شهرستان با تفوق دو مقصد برتر (طرقبه و شاندیز) نسبت به سایر مقصدها می‌باشد، برای برون‌رفت از وضعیت نابسامان با تأسی به اصول راهبردی نظریه‌های سازمان فضایی از طریق مقایسه‌ی الگوی وضع موجود با الگوی تجریدی و در نهایت تعدیل آن متناسب با الزامات حاکم بر ناحیه، الگوی سازمان فضایی پیشنهادی شهرستان ارائه شده است.</div> <div style="text-align: justify; "><strong><span class="fontstyle0"> Introduction:</span></strong></div> <div style="text-align: justify; "><span class="fontstyle1">Current trend regarding tourism spatial development both at macro and micro regional </span>level, following the county spatial development structure is relatively chaotic. There exist an imbalance with respect to access to different opportunities as well as resources and benefits. The consequences of this disorder is exemplified itself in low performance of peripheral tourism destinations as opposed to tourism poles. This in turn, will lead to concentration of growth in prominent tourism destinations and lagging behind peripheral ones. These gaps and spatial discrepancies associated with passing problems and challenges from undeveloped spaces into well-developed tourism destinations. Effective utilization of tourism capabilities as well as attaining an appropriate spatial arrangement of tourism destinations, relationships and linkages, having control over growth and development, and achieving sustainable tourism, all demand tourism spatial planning. This not only paves the way for satisfying tourists varied needs in accordance with tourism capabilities at national and regional levels, but also would be very beneficial for host communities as well, taking into consideration the tourism development driving forces. This spatial balance could an affect image formation of destination one could illustrate and cluster different sectors of particular destination via spatial arrangement including nodes, axes and areas. The comprehensive analysis of these spatial arrangements and clustering could lead to location identity and providing a transparent image for destinations. This study predominantly aims to focus on spatial arrangement with emphasis on optimization of the organizational arrangement as well as associated activities and corresponding linkages. The study area that is Torgabeh Shandiz in Khorasan Razavi experiencing spatial disorders and imbalances regarding tourism resource distributions, attractions, products, supportive and logistics services. This study further tries to find the missing links and existing gaps regarding spatial organization of the current tourism destinations stating and propose balanced and</div> <span class="fontstyle1">integrated pattern at regional level in order to achieve sustainable tourism development in the study area.</span> <div style="text-align: justify; "><strong><span class="fontstyle0">Methodology:</span></strong></div> <div style="text-align: justify; "><span class="fontstyle1">Taking into consideration the objective of this study, analytical-descriptive research </span>method were applied. This is followed by documentation as well as field works. The statistical society includes 34 potential and active tourism destinations (2 towns and 32 villages) in Torgabeh Shandiz. Based on relevant literatures three components – “destination potentials”, “destination functions”, and “destination accessibilities” and 8 indexes including “the quality of tourism assets” the quantity of tourism assets, “tourism functions regarding provision of services”, “public services functions”, “accessibilities”, “quality of accessibilities” spatial dimensions “physical situation” were identified. This is followed by application of AHP for determining the magnitude of each yardstick. Final scoring and ranking destinations further demand PROMETHEE technique as well as clustering analysis. It finally supported by fracture point theory through application of GIS.</div> <div style="text-align: justify; "><strong><span class="fontstyle0">Conclusion:</span></strong></div> <div style="text-align: justify; "><span class="fontstyle1">This study suggests the existence of four unorganized levels systems in spatial </span>organization of the city. This means, there exist two prime destinations that is Torgabeh and Shandiz. In order to alleviate this case, the application of strategic principles of spatial organization is recommended. This could be done through comparison of the current situation with abstract one and further to modify it in accordance with regional characteristics. The proposed spatial organization of Torgabeh-Shandiz could be help full regarding investments in social-economic infrastructures and provision of complementary – rational and justice relations among different destinations. The proposed spatial organization is based on four hierarchical levels in which the first level corresponds with tourism poles (Torgabeh and Shandiz). The second level is associated with tourism growth centers (Virani, Kang & Azghad). The third level includes (Mayan Vosta, Dehno, Sar asiab, Kelate ahan, Kelate ebrahimkhan & Khanrood). The base ofthis proposed system is comprised 18 sate lite destinations.</div> برنامه‌ریزی فضایی گردشگری , ساماندهی فضایی مقصدهای گردشگری , تحلیل سلسله‌مراتبی , تئوری نقطه شکست , Tourism spatial planning, Spatial organization of tourism destinations, Hierarchical Analysis, Fracture point theory. 83 110 http://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3-58&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Ziaee محمود ضیایی 10031947532846001884 10031947532846001884 Yes Member of Management Faculty, Allameh Tabatabaei University, Iran دانشیار گروه مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران Mojtaba Javdan مجتبی جاودان mjavdan@gmail.com 10031947532846001885 10031947532846001885 No Ph.D. in geography and rural planning, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Simin Kazemi سیمین کاظمی ازغدی 10031947532846001886 10031947532846001886 No M.A. in Tourism Management, Faculty of Management, Allameh Tabatabaei University, Iran کارشناس ارشد مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران