fa آسیب‌شناسی اقدامات کمیته امداد در توانمندسازی خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: شهرستان هامون) تخصصي Special كاربردي Applicable <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">هدف: </span></b><span lang="FA">کمیته امداد به‌عنوان یکی از نهادهای اصلی حمایتی در ایران، مأموریت دارد با تکیه بر رویکرد توانمندسازی، زمینه خروج خانوارهای فقیر و محروم را از چرخه فقر فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل انتقادی و آسیب‌شناسی اقدامات این نهاد در توانمندسازی خانوارهای روستایی شهرستان هامون در منطقه سیستان انجام‌شده است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">روش پژوهش: </span></b><span lang="FA">روش تحقیق، توصیفی ‌ـ ‌تحلیلی و مبتنی بر داده‌های اسنادی و میدانی بوده و داده‌ها با پرسشنامه‌های ساخت‌یافته در دو سطح خانوار و خبرگان محلی گردآوری شده‌است. جامعه آماری شامل سرپرستان خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد در روستاهای شهرستان هامون است که با استفاده از فرمول کوکران، ۳۶۹ خانوار به‌عنوان نمونه انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از تکنیک تصمیم‌گیری چندمعیاره </span><span dir="LTR">ARAS</span>&nbsp; <span lang="FA">و نرم‌افزارهای </span><span dir="LTR">SPSS</span> <span lang="FA">و </span><span dir="LTR">ArcGIS</span> <span lang="FA">صورت گرفته‌است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">یافته‌ها: </span></b><span lang="FA">در میان شاخص‌های اقتصادی، وام‌های خودکفایی و اشتغال با میانگین‌های 1/08 و 1/23 کمترین اثربخشی را در توانمندسازی اقتصادی داشته‌اند، درحالی‌که شاخص‌هایی نظیر ارتقاء آرامش روانی و رضایتمندی از زندگی، بالاترین امتیاز را در بُعد اجتماعی‌ ـ ‌فرهنگی کسب کرده‌اند. همچنین، نتایج آزمون فریدمن بیانگر وجود تفاوت معنادار بین ابعاد مختلف توانمندسازی است، به‌طوری‌که بُعد اجتماعی ـ‌ فرهنگی از بیشترین کیفیت و بُعد اقتصادی از کمترین کیفیت برخوردار است.</span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><b><span lang="FA">نتیجه‌گیری: </span></b><span lang="FA">بر اساس تحلیل‌های این پژوهش، ضعف در نظارت بر اجرای برنامه‌ها و ناکارآمدی نیروی انسانی در تحقق اهداف برنامه‌ای، مهم‌ترین عوامل ناکارآمدی اقدامات کمیته امداد شناسایی شدند. این نتایج بیانگر ضرورت بازنگری در سیاست‌های اجرایی، آموزش تخصصی پرسنل و تقویت نظارت فرآیندمحور در جهت ارتقاء اثرگذاری برنامه‌های توانمندسازی در مناطق روستایی است. </span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><b>Objective</b>: As one of the principal social support institutions in Iran, the Imam Khomeini Relief Committee (IKRC) is mandated to facilitate the transition of poor and deprived households out of poverty through an empowerment-oriented approach. This study critically evaluates and diagnoses the effectiveness of the Committee&rsquo;s empowerment initiatives targeting rural households in Hamun County, located in the Sistan region of southeastern Iran.<br> <b>Methods</b>: The study adopted a descriptive&ndash;analytical research design based on both documentary and field data. Data were collected through structured questionnaires administered at two levels: beneficiary households and local experts. The statistical population consisted of household heads covered by the IKRC in rural areas of Hamun County. Using Cochran&rsquo;s formula, a sample of 369 households was selected. Data analysis was conducted using the Additive Ratio Assessment (ARAS) multi-criteria decision-making technique, supported by SPSS and ArcGIS software.<br> <b>Results</b>: The results indicate that among the economic indicators, self-sufficiency and employment loans demonstrated the lowest effectiveness in promoting economic empowerment. In contrast, indicators such as psychological well-being and life satisfaction achieved the highest scores within the socio-cultural dimension. Friedman test results revealed statistically significant differences among the dimensions of empowerment, with the socio-cultural dimension exhibiting the highest level of effectiveness and the economic dimension the lowest.<br> <b>Conclusions</b>: Weak monitoring mechanisms and the inefficiency of human resources in achieving program objectives were identified as the principal factors limiting the effectiveness of the Committee&rsquo;s empowerment initiatives. The findings highlight the need for revising implementation policies, providing specialized staff training, and strengthening process-oriented monitoring systems to enhance the effectiveness of rural empowerment programs.</span></span><br> &nbsp; آسیب‌شناسی, توانمندسازی روستایی, خانوارهای تحت پوشش, شهرستان هامون, کمیته امداد. Beneficiary Households, Rural Development, Rural Empowerment, Hamun County, Imam Khomeini Relief Committee. 0 0 http://serd.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-708-3&slc_lang=fa&sid=1 Masoumeh Rahdar معصومه رهدار maasoomehrahdar74@gmail.com 10031947532846008688 10031947532846008688 No Department of Geography, University of Zabol, Zabol, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران Sadegh Asghari Lafmejani صادق اصغری‌لفمجانی asghari2750@uoz.ac.ir 10031947532846008689 10031947532846008689 Yes Department of Geography, University of Zabol, Zabol, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران Mahmoud Reza Mirlotfi محمودرضا میرلطفی Mmirlotfi@uoz.ac.ir 10031947532846008690 10031947532846008690 No Department of Geography, University of Zabol, Zabol, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران Mohammad Pirani محمد پیرانی Mohi.p.9388@gmail.com 10031947532846008691 10031947532846008691 No Department of Geography, University of Zabol, Zabol, Iran گروه جغرافیا، دانشگاه زابل، زابل، ایران