دوره 23، شماره 68 - ( 1-1402 )
جلد 23 شماره 68 صفحات 364دوره345فصل__Se |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
yadegarifar F, poodineh M, esmaelnejad M. (2023). Evaluation of Zahedan Resilience against Water and Drought Crisis. jgs. 23(68), : 20 doi:10.52547/jgs.23.68.345
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3573-fa.html
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-3573-fa.html
یادگاری فر فاطمه، پودینه محمدرضا، اسمعیل نژاد مرتضی.(1402). ارزیابی تاب آوری شهرستان زاهدان در برابر بحران آب و خشکسالی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 23 (68) :364-345 10.52547/jgs.23.68.345
1- دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران، دانشگاه سیستان و بلوچستان
2- استادیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران، دانشگاه سیستان و بلوچستان ،Mrpoodineh@yahoo.com
3- دانشیار اقلیم شناسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران، دانشگاه بیرجند
2- استادیار گروه اقلیم شناسی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران، دانشگاه سیستان و بلوچستان ،
3- دانشیار اقلیم شناسی دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران، دانشگاه بیرجند
چکیده: (9240 مشاهده)
وقوع خشکسالیهای اخیر در ایران و شدت خسارتهای وارد شده از ادامه آسیبپذیری نقاط شهری و روستایی حکایت میکند. در زمان حاضر مدیریت خشکسالی در کشور ما، بر مبنای مدیریت بحران صورت میگیرد و بدین ترتیب به کاهش تاثیرات و آمادگی در برابر خشکسالی توجه چندانی نمیشود. بنابراین هدف این پژوهش ارزیابی تاب آوری شهرستان زاهدان در برابر بحران آب و خشکسالی است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی و تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش را تمام خانوارهای شهرستان زاهدان تشکیل میدهد که براساس سرشماری سال 1395 دارای 168480 خانوار(672589نفر) میباشد. از میان سرپرستان خانوار حجم نمونهای با استفاده از فرمول کوکران به تعداد 383نفر به صورت تصادفی انتخاب شد. برای تجزیه و تحلیل یافتههای پژوهش از آمارتوصیفی و آماراستنباطی استفاده گردید. نتایج آزمون تحقیق نشان داد که وضعیت تاب آوری اقتصادی، اجتماعی و نهادی در شهرستان زاهدان به ترتیب با میانگین 815/2، 873/2 و 886/2 پایینتر از میانگین مطلوب (3) است و شهرستان زاهدان از نظر تاب آوری در برابر خشکسالی و بحران آب در وضعیت مناسبی قرار ندارد و این شهرستان مشکلات بسیار زیادی در زمینه آب در نقاط روستایی و شهر زاهدان دارا است. در نقاط روستایی بحران کم آب و خشکسالی خسارتهای زیادی به کشاورزان و دامداران وارد ساخته است. اثرات بحران آب بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و محیطی روستاها بسیار منفی بوده که باعث مهاجرت روستاییان به شهر زاهدان شده است.
شمارهی مقاله: 20
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
اب و هواشناسی
فهرست منابع
1. احدی، محمدرضا و صلاحی مقدم، آرسام، (1396)، ارزیابی تاب¬آوری با رویکرد بررسی خسارات وارده بر جامعه شهری، چهارمین کنفرانس ملی معماری و شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین، 1-9.
2. احمدی، اسماعیل، حجازی¬زاده، زهرا، علیجانی، بهلول، سلیقه، محمد، دانایی¬فرد، حسن (1394)، محاسبه شاخص آسیب¬پذیری اقلیمی مبتنی بر مدل ضربی- نمایی استان سیستان و بلوچستان، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 15 (36): 73- 96.۶
3. افراخته، حسن، (1380)، دیاس پورای سیک در شهر زاهدان، مجله علمی- پژوهشی فضای جغرافیایی، 3: 77- 94.
4. افراخته، حسن؛ عزیزپور، فرهاد؛ طهماسبی، اصغر و سلیمانی، عادل، (1394)، راهبردهای سازگاری روستایی در برابر مخاطرات خشکسالی مطالعه موردی روستای پشتنگ شهرستان روانسر، فصلنامه دانش مخاطرات، 2 (3): 341- 354.
5. اکبریان، سعید رضا، رمضان¬زاده لسبویی، مهدی، (1397)، تاب¬آوری کشاورزان در برابر خشکسالی با تأکید بر عوامل اقتصادی و سرمایه اجتماعی در نواحی روستایی مورد: دهستان رونیز(شهرستان استهبان)، پژوهش¬های روستایی، 9(4): 1- 26.
6. برقی، حمید و معمارامامیه، متین، (1395)، بررسي اثرات خشكسالي بر ساختار اقتصاد روستايي مطالعه موردي: دهستان گلاب شهرستان كاشان، مجلّه پژوهش و برنامه¬ريزي روستايي، 5 (5): 13- 148.
7. پودینه، محمدرضا، طولابی¬نژاد، مهرشاد، حسینجانی، ابوالفضل، (1396)، بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر سازگاری کشاورزان خرده¬مالک با تغییرات آب و هوایی در مناطق کوهستانی (مورد مطالعه: دهستان ملاوی)، مجله پژوهش و برنامه¬ریزی روستایی، 6 (3): 169- 184.
8. حاتمی¬نژاد، حسین؛ فرهادی خواه، حسین؛ آروین، محمود و رحیم¬پور، نگار، (1396)، بررسی ابعاد مؤثر بر تاب-آوری شهری با استفاده از مدل ساختاری تفسیری مطالعه موردی شهر اهواز، فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران، 7(1): 35- 45.
9. حاجی نژاد، علی؛ بذرافشان، جواد؛ وثوقی حمزه خانلو، جلال و بدری، علی، (1395)، ارزیابی راهبردهای اسکان مجدد پس از مخاطره زلزله در نواحی روستایی مطالعه موردی دهستان آبگرم شهرستان اردبیل، مجله مخاطرات محیط طبیعی، 5(9): 1- 20.
10. حجازیزاده، زهرا، فتاحی، ابراهیم، (1383)، تحلیل کمی شدت و تداوم خشکسالیهای روزانه در ایستگاه شهرکرد، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 3 (3): 147- 161.
11. حسینی، سید محمود ؛ شریف زاده، ابولقاسم؛ غلامرضایی، سعید و اکبری، مرتضی، (1390) تبیین مؤلفه¬هاي مدیریت بحران خشکسالی در مناطق روستایی و عشایر جنوب شرق کشور، مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزي ایران، 42(2): 185- 197.
12. حسینی، مازیار، (1385)، اصول و مبانی مدیریت بحران، انتشارات سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، تهران.
13. رضایی، محمدرضا، (1389)، تبیین تاب¬آوری اجتماعات شهری به منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی: مطالعه موردی کلانشهر تهران، پایان نامه دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده جغرافیا، گروه برنامه¬ریزی شهری.
14. رضایی، محمدرضا؛ رفیعیان، مجتبی و حسینی، سیدمجتبی ،(1394)، سنجش و ارزیابی میزان تاب¬آوری کالبدی اجتماع¬های شهری در برابر زلزله: مطالعه موردی محله¬های شهر تهران، مجله پژوهش¬های جغرافیای انسانی، 47 (4): 609-623 .
15. رفیعیان، مجتبی؛ رضایی،محمدرضا، عسگری، علی؛ پرهیزگار، اکبر و شایان، سیاوش، (1390)، تبیین مفهوم تاب-آوری و شاخص¬سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع محور، فصلنامه برنامه¬ریزی و آمایش فضا، 15(4): 19-41.
16. روستا، مجتبی، ابراهیم¬زاده، عیسی و ایستگلدی، مصطفی، (1396)، تحلیل تاب آوری کالبدی در برابر زلزله: مطالعه موردی بافت فرسوده شهر مرزی زاهدان، مجله جغرافیا و توسعه، 46 (1): 1- 18.
17. زارع، صدیقه، (1395)، برنامه¬ریزی فضایی باهدف افزایش تاب¬آوری شهری با استفاده از مدل مکانی کاتر در شهرهای ساحلی مازندران: مطالعه مکانی شهرسرخرود، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده معماری و شهرسازی، گروه برنامه ریزی شهری، اصفهان.
18. ساسان پور، فرزانه؛ آهنگری، نوید و حاجی نژاد، صادق، (1396)، ارزیابی تاب¬آوری منطقه 12 کلانشهر تهران در برابر مخاطرات طبیعی، مجله تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 4(3): 85-98.
19. صادقلو، طاهره، سجاسی¬قیداری، حمدالله، (1393)، اولویت¬بندی عوامل مؤثر بر تاب¬آوری کشاورزان در برابر مخاطرات طبیعی با تأکید بر خشکسالی (مطالعه موردی: کشاورزان روستاهای شهرستان ایجرود)، جغرافیا و مخاطرات محیطی، 3(10): 129- 153.
20. طولابی نژاد، مهرشاد، صادقی، خدیجه، (1397)، راهبردهای کشاورزان در واکنش به پیامدهای خشکسالی و بررسی عوامل مؤثر بر آن(مورد مطالعه: شهرستان رشتخوار)، پژوهش¬های روستائی، 9(4)ک 608-627
21. غفاری، عطا؛ پاشازاده، اصغر و آقایی، واحد، (1396)، سنجش و اولویت¬بندی تاب¬آوری شهری در مقابل زلزله: مطالعه موردی شهر اردبیل و مناطق چهارگانه آن، مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی، 21 (1): 45-65.
22. فنی، زهره و معصومی، لیلا، (1395)، سنجش و ارزیابی تأثیر سبک زندگی بر میزان تاب¬آوری شهری مطالعه موردی محلات قیطریه و شکوفه ی شمالی در مناطق 1و19 تهران، مجله مطالعات جامعه شناختی شهری، 6(19): 61-84.
23. کاویان، فرزانه، (1390)، بررسی نقش برنامه¬ریزی کاربری اراضی در بهبود تاب¬آوری جوامع شهری در برابر زمین لرزه، پایان نامه¬ی کارشناسی ارشد، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، برنامه ریزی شهری، سبزوار.
24. مرکز آمار ایران(1395)، سرشماری عمومی نفوس و مسکن،
25. معرب، یاسر؛ صالحی، اسماعیل و امیری، محمدجواد، (1395)، ارزیابی تاب¬آوری اقتصادی کاربری اراضی شهری: مطالعه موردی منطقه 1 تهران، فصلنامه پدافند غیر عامل، 7(3): 29- 36.
26. ملکی، سعید؛ امانپور، سعید؛ صفایی پور، مسعود؛ پورموسوی، سیدنادر و مودت، الیاس، (1396)، ارزیابی طیف تاب¬آوری کالبدی شهرها در برابر زلزله با استفاده از مدل¬های برنامه¬ریزی: مطالعه موردی شهر ایلام، فصلنامه برنامه¬ریزی توسعه کالبدی، 2 (5): 57-90.
27. ملکی، سعید؛ امانپور، سعید؛ صفایی پور؛ پورموسوی، سیدنادر و مودت، الیاس، (1396)، ارزیابی طیف تاب آوری اجتماع¬های شهری در برابر بحران زلزله بر اساس سناریوهای شدت مختلف و استفاده از نمایه کوپراس، مجله برنامه¬ریزی شهری، 8(31): 19-40.
28. نیکمردنمین، سارا، (1390)، کاهش خطرات زلزله با تأکید بر عوامل اجتماعی رویکرد تاب¬آوری: مطالعه موردی منطقه 22 تهران، پایان¬نامه¬ی کارشناسی ارشد، دانشگاه هنر، دانشکده معماری و شهرسازی، برنامه ریزی شهری.
29. Adger, W. N. & Hodbod, J. (2014). Ecological and social resilience, Handbook of sustainable development, 91. Retrieved from: https://scholar.google.com.
https://doi.org/10.4337/9781782544708.00014 [DOI:10.4337/9781782544708.00023]
30. Ainuddin, S ,and Routray, J. K. (2012). Community resilience framework for an earthquake prone area in Baluchistan. International Journal of Disaster Risk Reduction, 2: 25-36. [DOI:10.1016/j.ijdrr.2012.07.003]
31. Akhtari, R., Morid, S., Mahdian, M.H. and Smakhtin, V, (2014), Assessment of areal interpolation methods for spatial analysis of SPI and EDI drought indices, International journal ofclimatology, 29(1): 125- 135. [DOI:10.1002/joc.1691]
32. Arefi, M. (2011), Design for Resilient Cities, reflections from a studio. In: Banerjee, Tidib & Loukaitou-Sideris
33. (ed) (2011) Companion to Urban Design. Routledge, Abingdon.
34. Bodoque, J. M., Amérigo, M., Díez-Herrero, A., García, J. A., Cortés, B., Ballesteros-Cánovas, J. A., & Olcina, J. (2016). Improvement of resilience of urban areas by integrating social perceptin in flash- flood risk management. Journal of Hydrology, 3: 665-676. [DOI:10.1016/j.jhydrol.2016.02.005]
35. Bunce. M, Rosendo. S, Brown. K (2010), Perceptions of climate change, multiple stressors and livelihoods on marginal African coasts Environment, Development and Sustainability, 12 (3): 407- 440. [DOI:10.1007/s10668-009-9203-6]
36. Da Silva, J., Kernaghan., S. and Luque, A. (2012). A systems approach tomeeting the challenges of urban climate change. International Journal of Urban Sustainable Development. 1(1): 1-21.
37. Eriksen, S. Aldunce, P. Bahinipati, C. S. Martins, R. D., Molefe, J. I. Nhemachena, C. O'brien, K. Olorunfem, F.,Park, J., Sygna, L., Ulsrud, K.,(2011), When not every response to climate change is a good one: Identifying principles for sustainable adaptation. Journal Climate and Development, 3 (11), 7- 20. [DOI:10.3763/cdev.2010.0060] []
38. Falco, G. J. (2015). City Resilience through Data Analytis: A Human-centric Approach. Procedia Engineering, 118: 1008-1014. [DOI:10.1016/j.proeng.2015.08.542]
39. Fisher, T., Gemmer. M., Su B. and Scholten T.,(2013). Hydrological long-term dry and wet periods in the Xijiang River basin, South China. Hydrology and Earth system Sciences, 17: 135-148. [DOI:10.5194/hess-17-135-2013]
40. Garrick, D. E. (2018), Decentralization and drought adaptation: applying the subsidiarity principle in transboundary river basins, International Journal of the Commons, 12 (1): 301- 331. [DOI:10.18352/ijc.816]
41. Jabareen, Y. (2014), planning the resilient city: Concepts and strategies for coping Planning the resilient city: Concepts and strategies for coping with climate change and environmental risk. [DOI:10.1016/j.cities.2012.05.004]
42. Martinelli, D., Gian Paolo, C. and Vesna,T., Stephen, M. (2014). Analysis of Economic Resiliency of Communities Affected By Natural Disasters: The Bay Area Case Study. 4th International Conference on Building Resilience, Building Resilience, Economics and Finance, 18: 959 - 968. [DOI:10.1016/S2212-5671(14)01023-5]
43. Mazar, N. and Nawas, M (2014). Precipitation data interpolation for meteorological droughtmapping in Pakistan, Pakistan Journal of Science, 66(4): 356-361.
44. Parvin, G. A., Surjan, A., and Rahman, A., Shaw, R. (2016). Urban Risk, City Government, and Resilience, Urban Disasters and Resilience in Asia, 4(3): 21-34. [DOI:10.1016/B978-0-12-802169-9.00002-1]
45. Pizzo, B. (2015). Problematizing resilience: Implications for planning theory and practice. Cities, 43: 133- 140. [DOI:10.1016/j.cities.2014.11.015]
46. Tabari H., Nikbakht J. and Talaee P. H., (2013). Hydrological Drought Assessment in northwestern Iran based on streamflow drought index (SDI). Water Resources Management, 27: 137-151. [DOI:10.1007/s11269-012-0173-3]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons — Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)