دوره 26، شماره 81 - ( 4-1405 )
جلد 26 شماره 81 صفحات 0دوره0فصل__Se |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Jahdi R. (2026). Understanding Wildfire Regime and Mapping Wildfire Hazard in the Protected Areas in Guilan Province. jgs. 26(81),
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4354-fa.html
URL: http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4354-fa.html
جهدی رقیه.(1405). درک رژیم آتش و نقشهبرداری مخاطره آتش در مناطق حفاظت شده در استان گیلان تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی 26 (81)
دانشگاه محقق اردبیلی، دانشیار علوم و مهندسی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ، roghayeh.jahdi@uma.ac.ir
چکیده: (3905 مشاهده)
آتشسوزیها سالانه مناطق وسیعی را در جنگلهای هیرکانی شمال ایران میسوزاند. هدف این مطالعه شناخت رژیم آتش و ارزیابی مخاطره آتش در مناطق حفاظتشده در استان گیلان (256488 هکتار) است. احتراقهای آتش و فراوانی/تکرار مناطق سوختهشده از سال 1992 تا 2022 شناسایی شدند. سپس، مدلسازی رفتار آتش برای شبیهسازی احتمال سوختن و شدت آتش (یعنی طول شعله شرطی) با استفاده از سیستم مدلسازی FlamMap بر پایه اطلاعات آب و هوای آتش، نقشههای توپوگرافی، مدلهای ماده سوختنی محلی و داده تاریخی آتش، انجام شد. با ترکیب نقشههای احتمال سوختن و طول شعله شرطی شبیهسازی شده، نقشه مخاطره آتش در مناطق حفاظت شده تهیه شد. بر اساس نتایج بدست آمده، 8% از تعداد آتشسوزیهای تاریخی در دوره مورد مطالعه در مناطق حفاظت شده رخ داده که اغلب دارای اندازههای بسیار کوچک و سطوح سوختهشده محدود (شامل 1/0% از سطوح سوختهشده در استان) است. آتشسوزیهای مکرر (تکرار آتش بیش از 1) 60% از مناطق حفاظت شده را پوشش میدهند و 11% از این مناطق احتمال سوختن زیاد دارند. تغییرات مقادیر احتمال سوختن و شدت آتش منعکس کننده تنوع فعالیت آتشسوزی در مناطق حفاظت شده بویژه در بخشهای جنوب-مرکزی است که شاهد بیشترین مقادیر احتمال سوختن (بیش از 1) و طول شعله شرطی (بیش از 3 متر) است. در نهایت، نقشهبرداری مخاطره آتش نشان داد که 7/77% و 8/4% از مناطق حفاظت شده به ترتیب در طبقات مخاطره بسیار کم و کم قرار گرفتند. در مقابل، 4/12% و 2/5% از این مناطق به ترتیب در طبقات مخاطره زیاد و بسیار زیاد قرار گرفتند. نتایج کمی این تحقیق معیارهای علمی را برای شناسایی مناطق با اولویت بالا در مناطق حفاظت شده فراهم میکند که در آن تلاشهای مدیریتی میتواند به معکوس کردن خطر فزاینده آتشسوزی جنگلهای حفاظت شده کمک کند.
فهرست منابع
1. الحاج خلف، محمد واثق؛ شتایی، شعبان و رقیه جهدی (1399). مقایسه عملکرد مدلهای اولیه و بهینهشده اتوماسیون سلولی در پیشبینی گسترش آتشسوزی جنگل. جنگل و صنوبر ایران، 28 (4)، 369-351. [DOI:10.22092/ijfpr.2020.351429.1945]
2. باقرآبادی، رسول؛ شیخ کانلوی میلان، فرهاد و محسن زارعی محمد آباد (1401). ارزیابی خطر آتشسوزی در جنگلهای زاگرس (مطالعه موردی شهرستان دالاهو). مدیریت اکوسیستمهای طبیعی، 2 (2)، 72-60. [DOI:10.22034/emj.2022.254859]
3. جانبزرگی، محمد؛ حنیفهپور، مهین و حسن خسروی (1400). تغییرات زمانی خشکسالی هواشناسی- هیدرولوژیکی (مطالعه موردی: استان گیلان). مدلسازی و مدیریت آب و خاک، 1 (2)، 13-1. [DOI:10.22098/mmws.2021.1215]
4. جهدی، رقیه و محمد واثق الحاج خلف (1403). مدلسازی خطر آتشسوزی با استفاده از روشهای سنجش از دور و شبیهسازی رفتار آتش در استان گیلان. جغرافیا و مخاطرات محیطی، 13 (4). [DOI:10.22067/geoeh.2024.86597.1462]
5. جهدی، رقیه (1402). آتشسوزیها در تودههای جنگلکاری تنکشده و تنکنشده در شمال ایران. جغرافیا و مخاطرات محیطی، 12 (1)، 101-87. [DOI:10.22067/geoeh.2022.74988.1164]
6. جهدی، رقیه؛ درویش صفت، علی اصغر و حسین بدری پور (1399). مدلسازی ریسک و فشار آتش با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی در شهرستانهای خلخال و کوثر. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی. 7 (3)، 94-79. http://dx.doi.org/10.29252/jsaeh.7.3.79 [DOI:10.29252/jsaeh.7.3.79]
7. شیرزاد، فرزاد؛ علیجانی، بهلول؛ اکبری، مهری و محمد سلیقه (1404). مطالعه فرایند تغییر اقلیم در استان گیلان با استفاده از شاخص های اقلیم شناسی درختی. تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 25 (78). http://dorl.net/dor/20.1001.1.22287736.1300.0.0.191.4
8. علی نیا، اکرم؛ گندمکار، امیر و علیرضا عباسی (1403). تحلیل روند سری زمانی فراوانی آتش سوزی منابع طبیعی در ارتباط با ساختار پوشش گیاهی با استفاده از محصولات سنجنده مودیس(مورد: استان لرستان). تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۲۴ (۷۵)،۴۸۰-۴۹۲. http://jgs.khu.ac.ir/article-1-4196-fa.html
9. فرهی آشتیانی، احسان؛ قدسخواه دریایی، مهرداد؛ محمدی سمانی، کیومرث و مسعود امین املشی (1391). بررسی مناطق حساس و بحرانی آتشسوزی با تأکید بر خشکسالی با استفاده از AHP ،PDSI و GIS (مطالعه موردی: جنگل سراوان استان گیلان). تحقیقات حمایت و حفاظت جنگلها و مراتع ایران، 10 (2)، 101-83. [DOI:10.22092/ijfrpr.2012.11141]
10. گلیجی، الهام؛ حسینی، سید محسن؛ خراسانی، نعمت الله و سید مسعود منوری (1397). ارزیابی ریسک مخاطره آتشسوزی درجنگل با استفاده از WLC و ANP (مطالعه موردی: حوضه آبخیز 33 و 34 شمال ایران). مخاطرات محیط طبیعی، 7 (15)، 222-107. [DOI:10.22111/jneh.2017.3265]
11. هدایتی، سیده نگار؛ جنیدی جعفری، حامد و شیرکو ابراهیمی محمدی (1398). بررسی ریسک وقوع آتش سوزی عرصه های طبیعی استان کردستان به کمک تکنیک شاخص آماری. محیط زیست طبیعی (منابع طبیعی ایران)، 72(3 )، 403-416. [DOI:10.22059/jne.2019.271708.1594]
12. Arellano-del-Verbo, G., Urbieta, I. R., & Moreno, J. M. (2023). Large-Fire Ignitions Are Higher in Protected Areas than Outside Them in West-Central Spain. Fire, 6, 28. [DOI:10.3390/fire6010028]
13. Arsenault, A., LeBlanc, R., Earle, E., Brooks, D., Clarke, B., Lavigne, D., & Royer, L. (2016). Unravelling the past to manage Newfoundland's forests for the future. The Forestry Chronicle, 92 (4), 487-502. [DOI:10.5558/tfc2016-085]
14. Birch, C. P., Oom, S. P., Beecham, J. A. 2007. Rectangular and hexagonal grids used for observation, experiment and simulation in ecology. Ecological Modelling, 206, 347-359. [DOI:10.1016/j.ecolmodel.2007.03.041]
15. Breunig, M., Bradley, P. E., Jahn, M., Kuper, P., Mazroob, N., Rösch, N., Al-Doori, M., Stefanakis, E., & Jadidi, M. (2020). Geospatial Data Management Research: Progress and Future Directions. ISPRS International Journal of Geo-Information, 9, 95. [DOI:10.3390/ijgi9020095]
16. Cillis, G., Lanorte, A., Santarsiero, V., & Nolè, G. (2023). Natural Hazard Impact in Protected Areas for Resilience Management: The Case of Wildfires in the Basilicata Region. Pollutants, 3, 437-450. [DOI:10.3390/pollutants3040030]
17. Chambers, J. C., Strand, E. K., Ellsworth, L. M., Tortorelli, C. M., Urza, A. K., Crist, M. R., Miller, R. F., Reeves, M. C., Short, K. C., & Williams, C. L. (2024). Review of fuel treatment effects on fuels, fire behavior and ecological resilience in sagebrush (Artemisia spp.) ecosystems in the Western U.S. Fire Ecology, 20, 32. [DOI:10.1186/s42408-024-00260-4]
18. Da Ponte, E., Alcasena, F., Bhagwat, T., Hu, Z., Eufemia, L., Turetta, A. P. D., Bonatti, M., Sieber, S., & Barr, P. L. (2023). Assessing wildfire activity and forest loss in protected areas of the Amazon basin. Applied Geography, 157, 102970. [DOI:10.1016/j.apgeog.2023.102970]
19. Ebright, S. J., Stan, A. B., Sâm, H. V., & Fulé, P. Z. (2023). Protected Areas Conserved Forests from Fire and Deforestation in Vietnam's Central Highlands from 2001 to 2020. Fire, 6, 164. [DOI:10.3390/fire6040164]
20. Erni, S., Wang, X., Swystun, T., Taylor, S. W., Parisien, M. A., Robinne, F. N., Eddy, B., Oliver, J., Armitage, B., & Flannigan, M. D. (2024). Mapping wildfire hazard, vulnerability, and risk to Canadian communities. International Journal of Disaster Risk Reduction, 101,104221. [DOI:10.1016/j.ijdrr.2023.104221]
21. Finney, M. A. (2006). An Overview of FlamMap Fire Modeling Capabilities. In: Andrews, Patricia L.; Butler, Bret W., comps. 2006. Fuels Management-How to Measure Success: Conference Proceedings. 28-30 March 2006; Portland, OR. Proceedings RMRS-P-41. Fort Collins, CO: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station. p. 213-220
22. Flannigan, M. D., Wotton, B. M., Marshall, G. A., De Groot, W., Johnston, J., Jurko, N., & Cantin, A. (2016). Fuel moisture sensitivity to temperature and precipitation: climate change implications. Climatic Change, 134, 59-71. [DOI:10.1007/s10584-015-1521-0]
23. Heidari, H., Arabi, M., Warziniack, T. (2021). Effects of Climate Change on Natural-Caused Fire Activity in Western U.S. National Forests. Atmosphere, 12, 981. [DOI:10.3390/atmos12080981]
24. Hino, M., & Field, C. B. (2023). Fire frequency and vulnerability in California. PLOS Climate, 2(2), e0000087. [DOI:10.1371/journal.pclm.0000087]
25. ISO 31000:2018, 3.7. https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso:31000:ed-2:v1:en
26. Jacobsen, A. L., Pratt, R. B., Ewers, F. W., & Davis, S. D. (2007). Cavitation resistance among twenty-six chaparral species of southern California. Ecological Monographs, 77, 99-115. [DOI:10.1890/05-1879]
27. Jin, Y., Goulden, M. L., Faivre, N., Veraverbeke, S., Sun, F., Hall, A., Hand, M. S., Hook, S., & Randerson, J. T. (2015). Identification of two distinct fire regimes in Southern California: implications for economic impact and future change. Environmental Research Letters, 10, 094005. http://dx.doi.org/10.1088/1748-9326/10/9/094005 [DOI:10.1088/1748-9326/10/9/094005]
28. Kobziar, L. N., Hiers, J. K., Belcher, C. M., Bond, W. J., Enquist, C. A., Loudermilk E. L., Miesel, J. R., O'Brien, J. J., Pausas, J. G., Hood, S., Keane, R., Morgan, P., Pingree, M. R. A., Riley, K., Safford, H., Seijo, F., Varner, J. M., Wall, T., & Watts, A. C. (2024). Principles of fire ecology. Fire ecology, 20, 39. [DOI:10.1186/s42408-024-00272-0]
29. Krebs, P., Pezzatti, G. B., Mazzoleni, S., Talbot, L. M., & Conedera, M. (2010). Fire regime: history and definition of a key concept in disturbance ecology. Theory in Biosciences, 129, 53-69. [DOI:10.1007/s12064-010-0082-z] [PMID]
30. Liu, J., Wang, Y., Guo, H., Lu, Y., Xu, Y., Sun, Y., Gan, W., Sun, R., & Li, Z. (2024). Spatial and temporal patterns and driving factors of forest fires based on an optimal parameter-based geographic detector in the Panxi region, Southwest China. Fire ecolology, 20, 27. [DOI:10.1186/s42408-024-00257-z]
31. Martínez-Torres, H. L., Pérez-Salicrup, D. R., Castillo, A., & Ramírez, M. I. (2018). Fire Management in a Natural Protected Area: What Do Key Local Actors Say? Human Ecology, 46(4), 515-528. http://www.jstor.org/stable/45154160 [DOI:10.1007/s10745-018-0013-z]
32. McEvoy, A., Kerns, B. K., & Kim, J. B. (2021). Hazards of Risk: Identifying Plausible Community Wildfire Disasters in Low-Frequency Fire Regimes. Forests, 12, 934. [DOI:10.3390/f12070934]
33. McFayden, C. B., Hope, E. S., Boychuk, D., Johnston, L. M., Richardson, A., Coyle, M., Sloane, M., Cantin, A. ., Johnston, J. M., & Lynham, T. J. (2023). Canadian Fire Management Agency Readiness for WildFireSat: Assessment and Strategies for Enhanced Preparedness. Fire, 6, 73. [DOI:10.3390/fire6020073]
34. Nelson, A., & Chomitz, K. M. (2011). Effectiveness of Strict vs. Multiple Use Protected Areas in Reducing Tropical Forest Fires: A Global Analysis Using Matching Methods. PLoS ONE, 6(8), e22722. [DOI:10.1371/journal.pone.0022722] [PMID] []
35. Neger, C., Ponce-Calderón, L. P., de Lourdes Manzo-Delgado, L., & López-Madrid, M. A. (2024). Integrated fire management in a tropical biosphere reserve: Achievements and challenges. International Journal of Disaster Risk Reduction, 106, 104447. [DOI:10.1016/j.ijdrr.2024.104447]
36. O, S., Hou, X., Orth, R. (2020). Observational evidence of wildfire-promoting soil moisture anomalies. Scientific Reports, 10(1), 11008.
https://doi.org/10.1038/s41598-020-67530-4 [DOI:10.1038%2Fs41598-020-67530-4] [PMID] []
37. Pausas, J. G. (2017). Fire danger, fire hazard, fire risk, … J. G. Pausas' blog, Notes on fire ecology, Mediterranean ecology, and other things …. https://jgpausas.blogs.uv.es/2017/08/05/fire-danger-fire-hazard-fire-risk/
38. Pereira, P., Mierauskas, P., Ubeda, X., Mataix-Solera, J., & Cerda, A. (2012). Fire in Protected Areas - the Effect of Protection and Importance of Fire Management. Environmental Research, Engineering and Management, 59 (1), 52-62. [DOI:10.5755/j01.erem.59.1.856]
39. Thompson, M. P., Zimmerman, T., Mindar, D., & Taber, M. (2016). Risk terminology primer: Basic principles and a glossary for the wildland fire management community. Gen. Tech. Rep. RMRS-GTR-349. Fort Collins, CO: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station. 13 p. [DOI:10.2737/RMRS-GTR-349]
40. Wang, W., Wu, W., Guo, F., & Wang, G. (2022). Fire regime and management in Canada's protected areas. International Journal of Geoheritage and Parks, 10 (2), 240-251. [DOI:10.1016/j.ijgeop.2022.04.003]
41. White, C. A., Perrakis, D. D. B., Kafka, V. G., & Ennis, T. (2011). Burning at the edge: Integrating biophysical and Eco-cultural fire process in Canada's Parks and protected areas. Fire Ecology, 7(1), 74-106. [DOI:10.4996/fireecology.0701074]
42. Zagalikis, G. (2023). Remote Sensing and GIS Applications in Wildfires. Geographic Information Systems - Data Science Approach. IntechOpen, 24.
https://doi.org/10.5772/intechopen.111616 [DOI:10.5772/intechopen.111616.]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
This work is licensed under a Creative Commons — Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0)